Seensa 12

Waaqayyo Abraamii filate, akkasumas warra waaqolii tolfamoo waaqessan gidduudhaa isa adda baase, kunis uummata isaaf ta’u ofii isaaf dursa qabatee akka kaa’uuf ture, isaan gidduudhaattis waaqeffannaan isaa dhugaan hanga dhufaatii Kiristoositti akka jiraatuuf. Kana booda Abraamii fi sanyii isaa Macaafa Qulqulluu keessatti gabaasa seenaa isa ijoo ta’u. Abraam Waaqayyoon waan hundumaa caalaa jaallataa laata moo mitii, akkasumas waan hunda dhiisee Waaqayyoo wajjin deemuuf fedhii guutuu qaba laata moo mitii jedhamee qoramame. Firootasaa fi maatiin abbaa isaa yeroo hundumaa isaaf qoramaatii turan; isaan gidduu jiraachuu yoo itti fufe balaa isaan irraa of qulqulleessuu dhabuun isa mudata ture. Warri cubbuu isaanii dhiisanii gara Waaqayyootti deebi’an jijjiirama kanaan bu’aa guddaa lakkaa’amuu hin dandeenye argatu. Ajajni Waaqayyo Abraamiif kenne waamicha wangeelaa wajjin baay’ee wal fakkaata; sababiin isaa jaalalli uumamaa ayyaana Waaqayyoo dura dhiifamuu qaba. Cubbuun, akkasumas wantoonni cubbuudhaaf sababa ta’an hundinuu dhiifamuu qabu; keessumaa hiriyyaa badaa.

Kanaaf waadaawwan guguddoo fi gati jabeeyyiin hedduutu as jiru. Ajajawwan Waaqayyoo hundinuu warra ajajamaniif waadaa wajjin dhufu. 1. "Sababa keetiin saba guddaa nan godha." Yeroo Waaqayyo Abraamii saba isaa duraanii keessaa baase, saba biraatiif mataa akka isa godhu isaaf waada gale. 2. "Si nan eebbisa." Amantoonni ajajamoon eebba dhugumaan ni dhaalu. 3. "Maqaa kee nan guddisa." Maqaan amantoota ajajamoo dhugumaan ni guddatu. 4. "Eebba ni taata." Namoonni gaariin eebba biyya isaaniiti. 5. "Warra si eebbisani nan eebbisa, warra si abaaranis nan abaara." Waaqayyo namni tokkollee hojii uummata isaatiif hojjeteef akka hin miidhamne ni eega. 6. "Maatiin lafaa hundinuu sababa keetiin ni eebbifamu." Yesus Kiristoos eebba guddaa addunyaa kanaati, eebba addunyaan bara baraan qabaatee hin beekne isa guddaadha.

Eebbi dhugaan addunyaan amma qabdu, yookiin bara baraan qabaachaa deemtu hundinuu Abraamii fi sanyii isaa irraa kan dhufe. Karaa isaanii Macaafa Qulqulluu, Fayyisaa fi Wangeela argachuu dandeenye. Isaan hundee Waldaa Kiristiyaanaa irra bakaka'ee dhaabatetu.

Seenaa dhalootaa fi maatii Abraam boqonnaa darbe keessatti argineerra; asitti Hafuurri Qulqulluun seenaa isaa jalqaba, achirraa kaasee Abraamii fi sanyiin isaa dhimma seenaa qulqulluu isa ijoo ta'u. Boqonnaa kana keessatti wantoota armaan gadii qabna:

I. Waaqayyo Abraamiin gara biyya Kana'aan waamuun isaa (Lakk. 1-3).

II. Abraam waamicha kanaaf ajajamuun isaa (Lakk. 4, 5).

III. Gara biyya Kana'aanitti simatamuun isaa (Lakk. 6-9).

IV. Gara Gibxii imaluun isaa, akkasumas wantoota achitti isa mudatan. Baqannaa fi dogoggora Abraam (Lakk. 10-13). Balaa Saaraayii fi oolma ishee (Lakk. 14-20).

Asitti waamicha Abraam biyya dhaloota isaa irraa gara biyya abdii akka deemu taasise qabna; kunis amantii fi ajajamu isaa qoruuf, akkasumas isa addaan baasee Waaqayyoof, tajaajila addaa fi ayyaana dabalataaf isa qopheessuuf kan karoorfame ture. Haalawwan waamicha kanaa dubbii Istifaanos, Hojii Ergamootaa 7:2 irraa beekuuf gargaarsa argachuu dandeenya, achitti akka nutti himametti:

1. Waaqayyo ulfina qabeessi waamicha kana isaaf kennuuf isaaf mul'ate; ulfina isaa Abraam waamichi kun kan Waaqayyoo ta'uu isaa akka hin shakkineef ifatti mul'ise. Waaqayyo booda karaa adda addaatiin isa dubbise; garuu yeroo jalqabaa kana, yeroo walqunnamtiin hundeeffamuu qabu, Waaqayyo ulfina qabeessa ta'ee isaaf mul'ate, isa dubbises.

2. Waamichi kun Mesopotaamiyaatti, Haaraanitti utuu hin jiraatin dura isaaf kenname; kanaafuu, "Waaqayyo Abraamiin dubbateera," jechuun, jechuunis Ur biyya Kaldootaa keessatti, sirriitti dubbisna; akkasumas, waamicha kanaaf ajajamuudhaan, akkuma Istifaanos seenaa kana dabalataan ibsetti (Hojii Ergamootaa 7:4), biyya Kaldootaa keessaa ba'ee Haaraanitti waggaa shaniif jiraate, achirraa, abbaan isaa erga du'ee booda, ajaja haaraadhaan, isa duraa hordofuudhaan, Waaqayyo gara biyya Kana'aan isa geesse. Tokko tokko Haaraan biyya Kaldeaa keessa ture, kanaafuu ammas kutaa biyya Abraam ture, yookaan Abraam waggaa shaniif achitti erga turee booda, biyya isaa jedhee waamuu jalqabe, achittis hidda buufate, hamma Waaqayyo iddoon kun isaaf hin karoorfamne ta'uu isaa isa beeksisutti. Hubadhaa: Yoo Waaqayyo nu jaallate, fi nuuf araara qabaate, Kana'aan dura bakka kamittuu akka hin boqonne nu hin dhiisu, garuu hojiin gaariin jalqabame hamma raawwatamutti, fi lubbuun keenya Waaqayyo qofatti hamma boqottutti, waamicha isaa gaarummaadhaan irra deddeebi'a. Waamicha sana keessatti ajaja tokkoo fi abdii tokko qabna.

I. Ajaja nama qoru: "Biyya kee keessaa ba'i," Lakk. 1. Amma immoo,

1. Ajaja kanaan biyya dhaloota isaa fi michoota isaa jaallachuu isaa, akkasumas Waaqayyoo wajjin deemuuf wanta hundumaa dhiisuu danda'uu isaa qorame. Biyyi isaa waaqeffannaa tolfamaatti jijjiirameera, firoottan isaa fi mana abbaa isaa isaaf qormaata yeroo hundaa turan, isaan wajjin yoo ture isaan irraa dhibamuu danda'a ture; kanaafuu, "Ba'i, lk-lk—Vade tibi, deemi, saffisaan, lubbuu kee oolchi, duuba kee hin ilaalin," Boq. 19:17. Hubadhaa: Warri cubbuu keessa jiran, cubbuu sana keessaa ba'uuf saffisaan deemuuf yaadu. "Ofii keetiif ba'i" (akkasitti warri tokko tokko dubbisu), jechuunis, gaarummaa keetiif. Hubadhaa: Warri cubbuu isaanii dhiisanii gara Waaqayyootti deebi'an, jijjiirama kanaan bu'aa guddaa argatu, Fak. 9:12. Ajajni Waaqayyo Abraamiif kenne kun waamicha wangeelaa isa sanyii Abraam amanamoo hundumaa kakuu Waaqayyoo keessa galchu wajjin wal fakkaata. Sababiin isaas:

(1.) Jaalalli uumamaa ayyaana Waaqayyoo dura bu'uu qaba. Biyyi keenya nuuf jaallatamaadha, firoottan keenya caalaa jaallatamu, mana abbaa keenyaa immoo hundumaa caalaa jaallatamaadha; garuu isaan hundinuu jibbamuu qabu (Luq.