Seensa 10

Boqonnaan kun caalaatti wanta waliigalaan (Uma. 9:19) ilmaan Nohi sadii ilaalchisee dubbatame, "lafti guutuun isaan irraa guutameera" jedhu, akkasumas bu'aa eebba sanaa (Uma. 9:1, 7), "lafa guutaa" jedhu agarsiisa. Kun seenaa sabaa fi sablammootaa kan jiru keessaa isa dhugaa qofaadha; garuu yeroo ammaa saba Yihudootaa malee saba tokkollee kan burqaa torbaatamman kana keessaa (baay'inni isaanii kana) isa kam irraa akka dhufe mirkanaa'e hin jiru. Galmeen durii dhabamuu, sabaa fi sablammoonni walitti makamuu, jijjiirama biyyootaa fi fageenya yeroo irraa kan ka'e, beekumsi dhaloota jiraattota lafaa ammaa dhabameera; dhaloota Yihudootaa malee, sababa Masiihichaa qofaaf, dhalootni biraa hin eegamne. Boqonnaa kana keessatti gabaabaatti kan argannu:

I. Yaafeet irraa kan dhalatan (lak. 2-5).

II. Haam irraa kan dhalatan (lak. 6-20), kunis Nimarood (lak. 8-10) irratti xiyyeeffannoo addaa kenna.

III. Seem irraa kan dhalatan (lak. 21, kkf).

Museen maatii Yaafeet irraa jalqaba, yookaan inni hangafa waan tureef, yookaan maatiin isaa Israa’el irraa fagaatee waan tureef, yeroo Museen barreesetti isaan waliin walitti dhufeenya xiqqaa waan qabuuf. Kanaafuu, dhaloota sana gabaabaatti dubbata, dhaloota Haam kan diinota Israa’el turan, fi dhaloota Seem kan abbootii Israa’el turan ibsuuf ariifata; sababiin isaas, Kitaabni Qulqulluun seenaa waldaa ta’uuf kan qophaa’e yoo ta’u, sabaa fi sablammoonni addunyaa immoo karaa tokkoon yookaan karaa biraatiin Israa’el waliin walitti dhufeenya yoo qabaatan yookaan dhimma Israa’el keessa yoo galan qofa ibsamu. Hubadhaa:

1. Ilmaan Nohi lolaa booda ilmaan akka godhatan, addunyaa namaa kan lolaan balleesse deebisanii ijaaruuf akka dhalatan ibsameera. Inni ajjeese amma jiraachisa.

2. Dhalootni Yaafeet gara odola saba Waaqayyoo hin beekneetti (lak. 5) ramadaman, kunis erga qoratamee booda, sagantaa sirna qabuun, carraan isaan gidduutti qoodame, akkasumas odola keenya kana dabalatee ta’uu danda’a; iddoowwan Yihudaa irraa gara galaanaa jiran hundi odola jedhamu (Erm. 25:22), kunis abdii sana (Isa. 42:4), odolloonni seera isaa eegu, jechuunis saba Waaqayyoo hin beekne gara amantii Kiristoositti deebi’uu isaanii akka hubannu nu qajeelcha.

10:1-7 Kutaan kun mucaa Nohi sadii, kanneen irraa lafti guutuun babal’ate, ilaalchisee ibsa. Sabni Yihudootaa malee sabni biraa kamiyyuu saboota torbaatamaa kana keessaa isa kam irraa akka dhufe mirkaneeffachuu hin danda’u. Tartiibni maqoota abbootii fi ilmaan Yihudoota qofa biratti kan eegame yoo ta’u, kunis sababa Masiihichaati. Hayyoonni baay’een garuu, haala mala qabeessa ta’een, saboota lafaa keessaa kamtu mucaa Nohi kam irraa akka dhalate agarsiisaniiru. Sanyii Yaafetitti odoloonni warra sabaa Waaqayyoo hin taanee kennaman; kunis, shakkii malee, odolli Britanichaa kanneen biroo keessatti argama. Bakkeewwan Yihudaa irraa galaana gama jiran hundi odola jedhamu, Erm 25:22. Kakuun sun, Isa 42:4, ‘Odoloonni seera isaatii ni eegu,’ jedhu, warra sabaa Waaqayyoo hin taanee gara amantii Kiristoositti jijjiiramuu isaanii dubbata.

Wanti boqonnaawwan kana keessatti ilaalamuu fi hojiirra oolchuuf ta'u, seenaa Nimrood isa lakk. 8-10 irratti kenname dha. Inni yeroo isaa keessa nama guddaa ta'ee asitti dhihaateera: Inni lafa irratti nama jabaa ta'uu jalqabe, jechuunis, warri isa dura turan ollaawwan isaanii wajjin sadarkaa walfakkaataa irra dhaabachuu kan jaallatan turan, akkasumas namni hundinuu mana isaa keessatti bulchaa ture iyyuu, namni tokkollee kana caalaa hin yaanne, yaadni Nimrood inni ol ka'aan asitti hin dhaabanne; inni ollaawwan isaa olitti ol ka'uuf, isaan gidduutti beekamaa qofa osoo hin taane, isaan irratti gooftummaa argachuuf murteesse. Hafuurri walfakkaataan kan namoota gurguddoo lolaa dura turan (kanneen namoota jajjaboo fi beekamoo ta'an, Boq. 6:4) isa keessatti deebi'ee jiraate, murtii sodaachisaa inni boonaa fi cunqursaan namoota jajjaboo sanaa addunyaatti fide sun saffisaan dagatame. Hubadhaa, namoonni tokko tokko jireenya isaanii keessatti fedhii aangoo fi gooftummaa qabu; akkasii turaniiru, jiru, akkasumas ni jiraatu, akkasumas dallansuun Waaqayyoo yeroo baay'ee samii irraa isaan irratti mul'ateera. Garaa jabaa namoota tokko tokkoo kan akka Luusifar, Isaayaas 14:14, 15, jala jalaa kan cabsu hin jiru. Amma,

I. Nimrood adamsituu guddaa ture; kana irraa jalqabe, akkasumas kanaaf jecha fakkeenya ta'e. Adamsituun guddaan hundinuu isa yaadachuudhaan Nimrood jedhama.

1. Namoonni tokko tokko adamsuu isaatiin gaarii hojjete, bineensota bosonaa naannoo sana balleessuudhaan biyya isaa tajaajile, akkasumas kanaan jaalala ollaawwan isaa keessa seene, akkasumas mootii isaanii ta'e jedhu. Warri aangoo qaban yookaan tola ooltota, yookaan yoo xiqqaate tola ooltota jedhamuu barbaadu, Luqaas 22:25.

2. Warri kaan immoo, adamsuu fakkeessuudhaan, namoota to'annoo isaa jala walitti qabe, tapha biraa inni taphachuu qabu, kan biyya sanaa abbaa ta'uu fi isaan bituu ture. Inni adamsituu jabaa ture, jechuunis, mirgaa fi qabeenya ollaawwan isaa kan cabsu, akkasumas namoota qulqulluu kan ari'atu, waan hundumaa dura isaa kan fudhatu, akkasumas humnaa fi jabeenyaadhaan waan hundumaa kan ofii isaa gochuuf kan yaalu ture. Inni ofii isaa mootii jabaa akka ta'e yaade, garuu Gooftaa duratti (jechuunis, Waaqayyo duratti) adamsituu jabaa qofa ture. Hubadhaa, injifattoonni gurguddoon adamsitoota gurguddoo qofa. Iskandar fi Qeessar seenaa Macaafa Qulqulluu keessatti akka seenaa idileetti bakka guddaa hin qaban; inni duraa raajii keessatti akka re'ee kormaatti kan dhiibu, Daani'eel 8:5. Nimrood adamsituu Gooftaa irratti jabaa ture, akkasumas Septuagint; jechuunis, (1.) Inni akka Yerobi'aam godhe, aangoo isaa isa seeraan alaa mirkaneessuuf waaqeffannaa tolfame dhaabe. Mootummaa haaraa dhaabuuf, sirna durii lamaanuu diiguudhaan amantii haaraa dhaabe. Baabel haadha ejjituu turte. Yookaan, (2.