1ffaa Seenaa Baraa 1

Boqonnaan kun, akkasumas boqonnaawwan hedduun isa booda dhufan, hidda dhalootaa yookaan tarree abbootii fi ijoollee seenaa Macaafa Qulqulluu keessatti irra deebi’uun dubbatu, hedduunis itti dabalamuun walitti qabu. Bakkeewwan biroo wajjin yommuu wal bira qabaman, garaagarummaan tokko tokko argamu; haa ta’u malee, kanaaf jecha dubbii irratti gufachuun nurra hin jiraatu, garuu wantoonni fayyinaaf barbaachisoo ta’an guutummaatti ifa ta’uu isaaniitiif Waaqayyoon jajachuu qabna. Maddi saba Yihudii asitti nama jalqabaa Waaqayyo uume irraa qoratamee argama, akkasumas kanaan madda salphataa, sobaa fi dogoggoraa saboota biroof kenname irraa adda baafama. Haa ta’u malee, saboonni yeroo ammaa jiran hundinuu walitti makamanii jiru, akka saba tokko yookaan humni guddaan saba kamiituu guutummaatti madda kana keessaa tokko irraayis hin dhalanne. Kan nuti mirkanaa’oo taanee beeknu garuu, Waaqayyo namoota saboota hundaa dhiiga tokkoon uumeera; isaan hundinuu Addaam tokko, Nohi tokko irraa dhalatan. Nuti hundinuu abbaa tokko hin qabnuu ree? Waaqayyo tokko nu hin uumnee ree? Mil 2:10.

Kitaaba Seenaa Baraa Isa Duraa Irratti Ibsaafi Qajeelfama Hojii Wajjin Wanta idileetti irra deddeebiin barbaachisaa hin fakkaatu, namaas ni nuffisiisa; garuu wantoota qulqullaa’oo keessatti, ajajni ajaja irra, sararri sarara irra ta’uu qaba. Phaawuloos ergamaan akkana jedhe: “Wanta dura barreessetti deebi’ee isiniif barreessuun natti ulfaataa miti; isiniif garuu nagaadha” (Fil. 3:1). Kitaabonni Seenaa Baraa kun baay’inaan irra deddeebii qabu; akkasumas wangeelota afuran keessaa inni lammaffaafi sadaffaan baay’inaan irra deddeebii qabu. Haa ta’u malee, asittis achittis dubbii irra deddeebii hin barbaachifne yookiin dubbii duwwaa hin qaban. Kitaabota Qulqullaa’oo hunda keessaa kitaabota Seenaa Baraa lamaan kana dhiisuun nuuf wayya jennee yaaduu dandeenya. Tarii dhiisuu dandeenya, garuu dhiisuun nuuf hin ta’u; sababiin isaas, wantoonni baay’een gaggaariifi faayidaa qaban isaan keessa jiru, kan bakka biraa hin argamne. Wanta asitti arganneefi duraan arganneef immoo,

1. Kitaabonni kun yeroo jalqabaaf maxxanfamanitti, kitaabonni Kakuu Moofaa guutummaatti walitti qabamanii osoo hin xumuramin dura, warra jiraataniif faayidaa guddaa qaba ture; sababiin isaas, wantoota kitaabota biroo keessatti bal’inaan ibsaman isaan yaadachiisa ture. Cuunfaan, gabaabsiniifi qajeelfamni seera keessatti akkuma faayidaa qaban, barumsa Waaqayyoo keessattis faayidaa qabu. Wanti duraan dubbatame, yeroo lammaffaaf dubbatamu, tarii duwwaa hin ta’u.

2. Ammas faayidaa qaba, akka dubbiin hundinuu afaan dhuga-baatuu lamaan mirkanaa’uufi, irra deddeebiin barsiifamee yaadatamuu danda’uuf. Barreessaan kitaabota kanaa Izraa, barreessaa seera Waaqayyoo beekamaa ta’e (Izraa 7:6) jedhamee yaaddama. Seenaa barreessaa kitaaba apookirifaa sanaa (2 Esdr. 14:21, kkf.) kan seera hundinuu erga gubatee booda, Izraan seera sana guutummaatti deebisee akka barreessu Waaqayyo isa kakaase jedhu, bu’uura hin qabu. Kun garuu kitaabota Seenaa Baraa irraa ka’uu danda’a, achitti seenaa guutuu irra deddeebiin hin arganne ta’us, maqaa namoota seenaa sana keessa turan hunda ni arganna. Kitaabonni kun Afaan Ibrootaatiin “jechoota guyyootaa”—galmeewwan yookiin seenaa baraa jedhamu; sababiin isaas, qajeelfama Waaqayyootiin galmeewwan mootummaa beekamoo ta’an irraa walitti qabamaniiru. Walitti qabamni kun boojuu booda kan raawwatame yoo ta’u, haa ta’u malee, afaan barreeffamoota jalqabaa, kan duraan barreeffaman, yeroo tokko tokko ni eegama ture, fakkeenyaaf 2 Seenaa Baraa 5:9 irratti, “hanga har’aatti” jedha, kunis manni qulqullummaa osoo hin diigamin dura barreeffamuu qaba. Kitaabni Septuagint jedhamu kitaaba Paraleipomenoµn—kan wantoota seenaa barreessitoota duraanii irraa hafan yookiin dagataman jedhee waama; wantoonni akkasii hedduun isaa keessa jiru. Kun duuba deebii, waraana walitti qabu, buufata qulqullaa’aa kanaati, kan wanta hafe walitti qabu, akka homtinuu hin dhabamneef. Kitaaba isa duraa kana keessatti,

I. Sanyiiwwan qulqullaa’oo Addaam irraa hanga Daawititti walitti qabaman ni arganna: isaanis kan ergamaan “sanyiiwwan dhuma hin qabne” jedhe miti, garuu Kiristoos keessatti faayidaafi xumura qabu (boq. 1-9). Seenaawwan xixiqqoo hedduun duraan hin arganne asitti galfamaniru.

II. Seenaan mootummaan Saa’ol irraa gara Daawititti dabarfamuu, akkasumas mootummaa Daawit kan injifannoo, dabalata bal’aa wajjin irra deebiin ibsameera (boq. 10–21).

III. Daawit dhimmoota amantii akkamitti akka qindeessettiifi mana qulqullummaa ijaaruuf qophii inni godhe ilaalchisee ibsi jalqabaa ni jira (boq. 22–29). Kun jechoota guyyootaa, guyyoota durii, guyyoota gaarii, kan waldaa Kakuu Moofaa ti. Mootummoonni moototaafi guyyoonni mootummootaa, akkasumas jireenyi namoota idilees guyyootaan lakkaa’amu; sababiin isaas, yeroo gabaabaan yeroo baay’ee jijjiirama guddaa fida, haa ta’u malee yeroon hundinuu bara baraa wajjin yoo wal bira qabame homaa miti.

Boqonnaan kunifi kanneen isa booda dhufan hedduun sanyiiwwan seenaa qulqullaa’aa keessatti hanga ammaatti arganne irra deebiin ibsu, akkasumas dabalata guddaa wajjin walitti qabu. Yeroo bakka biroo wajjin wal bira qabaman garaagarummaan waan jiruuf, kan nuuf hin galle, isaan osoo hin barreeffamne ta’ee gaarii ture jennee yaaduuf qoramuu dandeenya; garuu kanaaf jecha dubbii irratti gufachuun nurra hin jiru, garuu wantoonni fayyinaaf barbaachisan ifa ta’uu isaaniif Waaqayyoon galateeffachuu qabna. Waaqayyo ogeessi wantoota kana nuuf barreessuuf waan barbaadeef, dubbisuu malee bira darbuu hin qabnu. Caaffanni qulqullaa’oon hundinuu faayidaa qabu, garuu hundi isaanii faayidaa wal fakkaataa hin qaban; akkasumas wantoota caaffata qulqullaa’oo irraa yaada gaariifi xiinxala argachuu dandeenya, kanneen bakka biroo irra caalaa yaada faayidaa qabu hin kennine ta’anis. Sanyiiwwan kun,

1.