ኦሪት ዘሌዊያን 13

13:1-17 የለምጽ መቅሰፍት በሽታ ከመሆን ይልቅ ርኩሰት ነበር። ክርስቶስ ለምጻሞችን የሚያነጻ እንጂ የሚያድን (የሚፈውስ) አይደለም ተብሏል። ለምጽ በዕብራውያን ዘንድ በግብፅ በሚኖሩበት ጊዜና ከዚያ በኋላም የተለመደ ቢሆንም፣ ከዚያ በፊት ግን በመካከላቸው እንደተገኘ የምናምንበት ምክንያት የለም። የጭንቀት ሁኔታቸውና በዚያችም ምድር የነበራቸው ሥራ ለበሽታ ተጋላጭ አድርጓቸዋል ሊባል ይገባል። ሆኖም ግን ብዙ ጊዜ በእግዚአብሔር እጅ ወዲያው የሚመጣ መቅሰፍት ነበር። የማርያም፣ የጌሃዚና የንጉሥ ሆዚያ ለምጽ የተለዩ ኃጢአቶች ቅጣት ነበሩ፤ ስለዚህ ከተራ ሕመም ለመለየት ጥንቃቄ መደረጉ ምንም አያስገርምም። ፍርዱ ለካህናት ተሰጥቶ ነበር።

እርሱም በኃጢአት የሰውን አእምሮ የሚያረክሰው፣ የነፍስ ለምጽ የሆነውና ኅሊናን የሚያቆሽሸው የሞራል ርኩሰት ምሳሌ ነበር፤ ከእርሱም ክርስቶስ ብቻ ሊያነጻ ይችላል። ካህኑ ለምጻሙን ጥፋተኛ አድርጎ ሊያገኘው ብቻ ይችላል (በሕግ የኃጢአት ዕውቀት ይመጣልና)፤ ክርስቶስ ግን ኃጢአተኛውን ሊፈውስ (ወይም ሊያድን) ይችላል፣ ኃጢአትንም ሊያስወግድ ይችላል። መንፈሳዊ ሁኔታችንን ለመዳኘት ታላቅ አስፈላጊነት ያለው፣ ግን እጅግ በጣም አስቸጋሪ የሆነ ሥራ ነው። ሁላችንም ቁስሎችና ነጠብጣቦች እንዳሉብን ስለምናውቅ ራሳችንን የምንጠራጠርበት ምክንያት አለን፤ ጥያቄው ግን ንጹሕ ነን ወይስ ርኩስ? የሚለው ነው። ለምጽ መሆኑን የሚታወቅበት የተወሰኑ ምልክቶች እንደነበሩ ሁሉ፣ በመራርነት ሐሞት ውስጥ ላሉትም ምልክቶች አሉ። ካህኑ ፍርዱን ለመስጠት ጊዜ መውሰድ አለበት። ይህም ለአገልጋዮችም ለሕዝብም ሁሉ በመውቀስ ፈጣን እንዳይሆኑ፣ ጊዜው ሳይደርስም ምንም ነገር እንዳይፈርዱ ያስተምራል። የአንዳንድ ሰዎች ኃጢአት ወደ ፍርድ ቀድመው ቢሄዱም፣ የሌሎች ኃጢአት ደግሞ ይከተላሉ፣ የሰዎችም መልካም ሥራዎች እንደዚሁ ናቸው። የተጠረጠረው ሰው ንጹሕ ሆኖ ቢገኝም፣ ጥርጣሬው ምክንያት ነበረውና ልብሱን ማጠብ ነበረበት። እኛም ከነጠብጣቦቻችን፣ የለምጽ ነጠብጣቦች ባይሆኑም እንኳ፣ በክርስቶስ ደም መታጠብ ያስፈልገናል፤ ማንም ሰው፦ ከኃጢአት ንጹሕ ነኝ ብሎ ሊል የሚችል ማነውና?

ምዕራፍ 13 ቀጣዩ የሥርዓት ርኩሰት የለምጽ ነው፤ ሕጉም ስለ እርሱ እጅግ ሰፊና ዝርዝር ነበር። በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ግኝቱን፣ በሚቀጥለው ደግሞ የለምጻሙን መንጻት እናገኛለን። በሌዋውያን ሕግ ውስጥ ከዚህ ያህል ቦታ የሚይዝ ሌላ ነገር የለም ማለት ይቻላል።

I. ካህኑ ሰውየው ለምጽ እንዳለበት ወይም እንደሌለበት የሚፈርድባቸው ሕጎች እዚህ ተሰጥተዋል፤ እንደ ምልክቱ ሁኔታ።

1. እብጠት፣ ቁስል ወይም የነጣ ቦታ ከሆነ (ቁ. 1–17)።

2. እባጭ ከሆነ (ቁ. 18–23)።

3. በእብጠት ከሆነ (ቁ. 24–28)።

4. በራስ ወይም በጢም ላይ ከሆነ (ቁ. 29–37)።

5. የነጣ ቦታ ከሆነ (ቁ. 38, 39)።

6. በራሰ በራ ላይ ከሆነ (ቁ. 40–44)።

II. ለምጻሙ እንዴት መደረግ እንዳለበት መመሪያ ተሰጥቷል (ቁ. 45, 46)።

III. ስለ ልብስ ለምጽ (ቁ. 47, ወዘተ)።

ቁጥር 1-17

I. ስለ ለምጽ መቅሰፍት በአጠቃላይ የሚከተሉትን ልብ ልንል እንችላለን።

1. ይህ በሽታ ከመሆን ይልቅ ርኩሰት ነበር፤ ወይም ቢያንስ ሕጉ እንደዚያ አድርጎ ይቆጥረው ነበር፣ ስለዚህም ሐኪሞችን ሳይሆን ካህናትን ይጠቀም ነበር። ክርስቶስ ለምጻሞችን ያነጻ ነበር እንጂ አይፈውሳቸውም ነበር ይባላል። በለምጽ የሞተ ሰው አናነብም፣ ነገር ግን ከራሳቸው ጋር እንደተበከሉ ሰዎች ካልሆኑ በስተቀር ከማንም ጋር ለመነጋገር ብቁ እንዳይሆኑ በማድረግ በሕይወት እያሉ ይቀብራቸው ነበር። ሆኖም ሙሴን ሊገድል የፈለገው ፈርዖን በዚህ በሽታ የተመታ የመጀመሪያው ሰው እንደነበረና በእርሱም እንደሞተ የሚገልጽ ትውፊት አለ። መጀመሪያ በግብፅ ተጀምሮ ከዚያም ወደ ሶርያ እንደተስፋፋ ይነገራል። ሙሴ እጁን በደረቱ ውስጥ አስገብቶ ለምጻም ሆኖ ሲያወጣው በሚገባ ይታወቅ ነበር።

2. ይህ መቅሰፍት በቀጥታ በእግዚአብሔር እጅ የተሰጠ እንጂ እንደሌሎች በሽታዎች ከተፈጥሮ ምክንያቶች የመጣ አልነበረም፤ ስለዚህም በመለኮታዊ ሕግ መሠረት መስተዳደር ነበረበት። የማርያም፣ የጌሃዚ እና የንጉሥ ዖዝያን ለምጽ ሁሉም የተወሰኑ ኃጢአቶች ቅጣት ነበሩ። በአጠቃላይም እንደዚያ ከሆነ፣ ይህን ከመደበኛ በሽታ ለመለየት ብዙ ጥንቃቄ መደረጉ ምንም አያስደንቅም፣ ማንም ሰው በእውነት እንደዚያ ካልሆነ በስተቀር በዚህ ልዩ የመለኮታዊ ቁጣ ምልክት ስር እንዳለ ተደርጎ እንዳይታይ።

3. ይህ በአሁኑ ጊዜ በዓለም ላይ የማይታወቅ መቅሰፍት ነው፤ በተለምዶ ለምጽ የሚባለው ፍጹም የተለየ ባሕርይ አለው። ይህም ለዚያ ዘመንና ቦታ ኃጢአተኞች እንደ ልዩ መቅሰፍት የተቀመጠ ይመስላል። አይሁዶች በግብፅ የተማሯቸውን ጣዖታዊ ልማዶች ይዘው ነበር፣ ስለዚህም እግዚአብሔር ይህን ከሌሎች የግብፅ በሽታዎች ጋር ተከትሏቸው እንዲመጣ አደረገ። ሆኖም ለምጻም የነበረውን ሶርያዊውን ናዕማንን እናነባለን (2 ነገሥት 5:1)።

4. በሰውነት ላይ ለለምጽ በጣም የሚመሳሰሉ ሌሎች ሽፍታዎች ነበሩ፣ ነገር ግን ለምጽ አልነበሩም፤ እነዚህም ሰውን ሊያሳምሙና ሊያስጠሉ ይችላሉ ነገር ግን በሥርዓት ንጹሕ እንዳይሆን አያደርጉም። በውስጣቸው የብዙ በሽታዎች ዘር የያዙ፣ በብዙዎች ሕይወት መራራ የሚያደርጉ አካሎቻችን በትክክል የረከሱ አካላት ተብለው ይጠራሉ።

5. ፍርዱ ለካህናት የተተወ ነበር። ለምጻሞች በእግዚአብሔር ፍትሕ እንደተሰየሙ ይቆጠሩ ነበር፣ ስለዚህም ምልክቱን በተሻለ ሁኔታ ያውቃሉ ተብሎ ለሚታሰቡት አገልጋዮቹ ለካህናት፣ ማን ለምጻም እንደሆነና ማን እንዳልሆነ እንዲወስኑ ተተወ። ሁሉም አይሁዶች እንዲህ ይላሉ፦ "ማንኛውም ካህን፣ ምንም እንኳን በጉድለት ምክንያት መቅደሱን ማገልገል ባይችልም፣ ጉድለቱ በዓይኑ ላይ ካልሆነ በስተቀር የለምጽ ፈራጅ ሊሆን ይችላል።" እንዲሁም (እነሱ እንደሚሉት) "በፍተሻው እንዲረዳው ተራ ሰው ሊወስድ ይችላል፣ ነገር ግን ፍርዱን የሚናገረው ካህኑ ብቻ ነው።"

6. ይህ በኃጢአት የሰዎች አእምሮ የሞራል ብክለት ምሳሌ ነበር፣ ይህም የነፍስ ለምጽ ነው፣ ህሊናን የሚያረክስ፣ እና ከእርሱም ክርስቶስ ብቻ ሊያነጻን ይችላል፤ በዚህ ረገድ የጸጋው ኃይል ከሕጋዊው ክህነት እጅግ የላቀ ነው፣ ካህኑ ለምጻሙን ሊኮንን ብቻ ይችላልና (በሕግ የኃጢአት እውቀት አለና)፣ ክርስቶስ ግን ለምጻሙን ሊፈውሰው ይችላል፣ ኃጢአትን ሊያስወግድ ይችላል። "ጌታ ሆይ፥ ከወደድህ ልታነጻኝ ትችላለህ"፣ ይህም ካህናት ከሚያደርጉት በላይ ነበር (ማቴ. 8:2)። አንዳንዶች ለምጽ በአጠቃላይ ኃጢአትን ሳይሆን፣ ሰዎች ከእግዚአብሔር የሚለዩበትን የኃጢአት ሁኔታ (ቦታቸው የእግዚአብሔር ልጆች ቦታ ስላልሆነ) እና ከምእመናን ኅብረት ሊገለሉ የሚገባውን አሳፋሪ ኃጢአት ያመለክታል ብለው ያስባሉ። የመንፈሳዊ ሁኔታችንን መፍረድ እጅግ አስፈላጊ ነገር ግን እጅግ አስቸጋሪ ሥራ ነው፤ ሁላችንም ቁስሎችና ነጠብጣቦች እንዳሉብን ስለምናውቅ ራሳችንን የምንጠራጠርበት ምክንያት አለን፣ ነገር ግን ንጹሕ ነን ወይስ ርኩስ የሚለው ጥያቄ ነው። አንድ ሰው ቁስል ሊኖረው ይችላል (ቁ. 6) እና አሁንም ንጹሕ ሊሆን ይችላል፤ ምርጦቹም ድክመቶቻቸው አሏቸው፤ ነገር ግን ለምጽ መሆኑን ለማወቅ የተወሰኑ ምልክቶች እንደነበሩ ሁሉ፣ በመራራነት መርዝ ውስጥ ያሉ ሰዎችም ባሕርያት አሏቸው፣ እናም የአገልጋዮች ሥራ የለምጽን ፍርድ ማወጅ እና ራሳቸውን የሚጠራጠሩትን በመንፈሳዊ ሁኔታቸው ፈተና ውስጥ መርዳት፣ ኃጢአትን ይቅር ማለት ወይም መያዝ ነው። ስለዚህም የመንግሥተ ሰማያት መክፈቻዎች ለእነርሱ ተሰጥተዋል ይባላል፣ ምክንያቱም ውድና የተናቀውን መለየት፣ እና ንጹሕ እንደሆኑ ቅዱስ ነገሮችን ለመካፈል ብቁ የሆኑትን፣ እና ርኩስ እንደሆኑ ከእነርሱ ሊከለከሉ የሚገባቸውን መፍረድ አለባቸውና።

II. የካህኑ ፍርድ የሚመራባቸው በርካታ ሕጎች እዚህ ተቀምጠዋል።

1. ቁስሉ የቆዳ ላይ ብቻ ከሆነ፣ ለምጽ እንዳልሆነ ተስፋ ይደረግ ነበር (ቁ. 4)። ነገር ግን ከቆዳው ጥልቅ ከሆነ፣ ሰውየው ርኩስ እንደሆነ መታወቅ አለበት (ቁ. 3)። ከጸጋ ጋር የሚስማሙ ድክመቶች ወደ ነፍስ ጥልቀት አይሰርጉም፣ ነገር ግን አእምሮ አሁንም የእግዚአብሔርን ሕግ ያገለግላል፣ ውስጣዊው ሰውም በእርሱ ደስ ይለዋል (ሮሜ 7:22, 25)። ነገር ግን ጉዳዩ ከሚታየው በላይ የከፋ ከሆነ፣ እና ውስጣዊው ክፍል ከተበከለ፣ ሁኔታው አደገኛ ነው።

2. ቁስሉ ሳይሰራጭ ከቆመ፣ ለምጽ አይደለም (ቁ. 4, 5)። ነገር ግን በስፋት ከተሰራጨ፣ እና ከበርካታ ምርመራዎች በኋላም እንደዚያው ከቀጠለ፣ ሁኔታው መጥፎ ነው (ቁ. 7, 8)። ሰዎች ካልተባባሱ፣ ነገር ግን የኃጢአታቸው አካሄድ ከቆመ እና ብልሹነታቸው ከታገደ፣ የተሻሉ ይሆናሉ ተብሎ ተስፋ ይደረጋል፤ ነገር ግን ኃጢአት ቦታ ካገኘ፣ እና በየቀኑ እየባሱ ከሄዱ፣ ወደ ታች እየወረዱ ነው።

3.