መጽሐፈ መሣፍንት 12

መሳፍንት ፲፪፥፩-፯ ኤፍሬማውያን ከዮፍታሔ ጋር የገጠማቸው ክርክር ከጌዴዎን ጋር ከገጠማቸው ክርክር ጋር ተመሳሳይ ነበር። የክርክሩ መሰረት ትዕቢት ነበር፤ በትዕቢትም ብቻ ጠብ ይነሳል። በሰዎች ወይም በአገሮች ላይ፣ በተለይም በውጫዊ ችግር ውስጥ ባሉ ላይ፣ እንደተለመደው የነቀፋ ስሞችን መለጠፍ መልካም አይደለም። ይህም ብዙውን ጊዜ መጥፎ ውጤት የሚያስከትል ክርክርን ያስከትላል፤ እዚህ እንደታየው። በወንድማማቾች መካከል ከሚነሱት ወይም ለክብር ከሚፎካከሩት ጠቦች የበለጠ የከፋ ጠብ የለም። ክፉ ጠባዮችን ለመከላከል ምን ያህል ልንጠብቅና ልንጸልይ ይገባናል! ጌታ ህዝቡን ሁሉ ለሰላም የሚያደርጉትን እንዲከተሉ ያነሳሳ!

ምዕራፍ 12 በዚህ ምዕራፍ ውስጥ የሚከተሉትን እናገኛለን።

I. ዮፍታሔ ከኤፍሬማውያን ጋር የተጋጨበትንና በዚህ አሳዛኝ አጋጣሚ የተፈሰሰውን ደም (ቁጥር 1-6)፣ እንዲሁም የዮፍታሔ ሕይወትና አገዛዝ ፍጻሜ (ቁጥር 7)።

II. ስለ ሌሎች ሦስት የእስራኤል ፈራጆች አጭር ዘገባ፡- ኢብጻን (ቁጥር 8-10)፣ ኤሎን (ቁጥር 11, 12)፣ አብዶን (ቁጥር 13-15)።

ቁጥር 1-7 እዚህ ላይ የሚከተለው አለ።

I. ኤፍሬማውያን አሞናውያንን ለመዋጋት እርዳታ እንዲሰጣቸው ባለመጥራቱ በዮፍታሔ ላይ ያሳዩት ምክንያታዊ ያልሆነ ቁጣ፣ ይህም በድልና በምርኮ እንዲካፈሉ ነበር (ቁጥር 1)። የጠቡ መሠረት ኩራት ነበር። በኩራት ብቻ ጠብ ይመጣልና። ኩሩ ሰዎች ከራሳቸው ውጪ የሚሰጡትን ክብር ሁሉ እንደጠፋ አድርገው ያስባሉ፤ ከዚያም በቅናት ፊት ማን ሊቆም ይችላል? ኤፍሬማውያን ከጌዴዎን ጋር ተመሳሳይ ጠብ ነበራቸው (ምዕራፍ 8:1)፤ ጌዴዎን በዮርዳኖስ በኩል ከምናሴ ወገን ነበር፣ ዮፍታሔ ደግሞ በዮርዳኖስ ማዶ ከምናሴ ወገን ነበር። ኤፍሬምና ምናሴ ከሌሎች ነገዶች ሁሉ ይልቅ እርስ በርሳቸው ተቀራራቢ ነበሩ፤ ሁለቱም የዮሴፍ ልጆች ነበሩና፤ ሆኖም ከሌሎች ነገዶች ሁሉ ይልቅ እርስ በርሳቸው ይቀናቀኑ ነበር። ያዕቆብ እጆቹን አቋርጦ ኤፍሬምን የበላይነት ከሰጠ በኋላ፣ ከዳዊት ቤት ከተለዩ በኋላ ኤፍሬም መሪ የነበረበትን የአሥሩን ነገዶች መንግሥት ያህል ወደፊት እየተመለከተ፣ ያ ነገድ በዚያ የተስፋ ክብር አልረካም፤ በዚያን ጊዜ ምናሴ ክብር ከተሰጠው ይበሳጭ ነበር። ፍቅርንና ሰላምን ማበረታታት የነበረበት ዝምድና ወይም ግንኙነት፣ (ብዙ ጊዜ እንደሚታየው) የጠብና የክርክር ምክንያት መሆኑ ያሳዝናል። የተቆጣ ወንድም ከጸናች ከተማ ይከብዳል፤ ጠብም እንደ ቤተ መንግሥት መወርወሪያ ነው። የኤፍሬማውያን በዮፍታሔ ላይ የነበራቸው ቁጣ፡-

1. ምክንያት የሌለውና ኢፍትሐዊ ነበር። "ከእኛ ጋር እንድትሄድ ለምን አልጠራኸንም?" ጥሩ ምክንያት ነበረው። ምክንያቱም የገለዓድ ሰዎች እንጂ የኤፍሬም ሰዎች አልነበሩም እርሱን አለቃ ያደረጉት፤ ስለዚህም እነርሱን የመጥራት ሥልጣን አልነበረውም። እርዳታቸው ባለመኖሩ ሥራው ቢበላሽ ኖሮ፣ እርዳታ ባለመጠየቁ ሊወቅሱት ይችሉ ነበር። ነገር ግን ሥራው ሲጠናቀቅና ውጤታማ በሆነ መንገድ ሲከናወን፣ አሞናውያን ተገዝተው እስራኤል ነፃ ሲወጣ፣ እጃቸው ባይሳተፍም ምንም ጉዳት አልደረሰም።

2. ጨካኝና አሰቃቂ ነበር። በግርግር ተሰብስበው ዮርዳኖስን ተሻግረው ዮፍታሔ ወደሚኖርበት ወደ ገለዓድ ምጽጳ ደረሱ፤ ቁጣቸውም ቤቱንና እርሱንም በእሳት ከማቃጠል ያነሰ አያረካቸውም። ቍጣቸው ርጉም ይሁን፤ ዐመፀኛ ነውና። ምክንያቱ አነስተኛ የሆኑ ቁጣዎች ብዙውን ጊዜ ከፍተኛ ቁጣን ይይዛሉ። ዮፍታሔ አሁን የእስራኤል የጋራ ጠላቶች አሸናፊ ነበር፤ ሊያመሰግኑትና ላደረገው መልካም አገልግሎት የነገዳቸውን ምስጋና ሊያቀርቡለት ይገባ ነበር፤ ነገር ግን መልካም ከሠራንላቸው ሰዎች መጥፎ ነገር ብንቀበል ሊያስገርመን አይገባም። ዮፍታሔ አሁን በልጁ ምክንያት በቤተሰቡ ላይ በደረሰው መከራ የተነሳ የሚያዝን ነበር፤ ሊያጽናኑትና ሊያረጋጉት ይገባ ነበር፤ ነገር ግን ጨካኝ ሰዎች በተጨነቁት ላይ ጭንቀትን በመጨመር ደስ ይላቸዋል። በዚህ ዓለም የአንድ ችግር መጨረሻ ብዙውን ጊዜ የሌላው መጀመሪያ ይሆናል፤ እኛም ትጥቃችንን እንዳወለቅን ፈጽሞ መኩራት የለብንም።

II. ዮፍታሔ ራሱን በብርቱ መከላከል። በዚህ ዓይነት ሁኔታ ጌዴዎን እንዳደረገው እነርሱን ለማረጋጋት አልሞከረም፤ ኤፍሬማውያን አሁን ከቀድሞው የበለጠ ቁጡዎች ነበሩ፣ ዮፍታሔም እንደ ጌዴዎን የዋህና ጸጥ ያለ መንፈስ አልነበረውም። ቢረጋጉም ባይረጋጉም፣ ዮፍታሔ የሚከተሉትን አደረገ።

1. ራሱን ማጽደቅ (ቁጥር 2, 3)። ከእርሱ ጋር ለመጣላት ምንም ምክንያት እንደሌላቸው አረጋገጠ፤ ምክንያቱም፡- (1.) በዚህ ጦርነት የተሰማራው ክብርን ለመፈለግ ሳይሆን፣ የአሞን ልጆች በብርቱ ይዋጉት የነበረውን አገሩን ለመከላከል አስፈላጊ ስለነበር ነው። (2.) ኤፍሬማውያንን እንዲመጡና ከእርሱ ጋር እንዲቀላቀሉ ጋብዟቸው ነበር፤ ምንም እንኳን እርሱ ባያስፈልጋቸውም ወይም ያንን ክብር ለእነርሱ ለመስጠት ግዴታ ባይኖርበትም፣ እነርሱ ግን አገልግሎቱን አልተቀበሉም ነበር፡- "ጠራኋችሁ፤ እናንተ ግን ከእጃቸው አላዳናችሁኝም።" በእርሱ ላይ የከሰሱት ነገር እውነት ቢሆን ኖሮ እንኳን፣ ለጠብ ትክክለኛ ምክንያት አይሆንም ነበር፤ ነገር ግን ሐሰት ይመስላል፣ እናም አሁን ያለው እውነታ እንደሚያሳየው፣ በችግር ጊዜ የእስራኤልን የጋራ ጥቅም በመተው ከእነርሱ ጋር ለመጣላት የበለጠ ምክንያት ነበረው። ራሳቸው በጣም ጥፋተኛ የሆኑ ሰዎች ንጹሐንን በመክሰስ በጣም ጩኸት ማሰማታቸው አዲስ ነገር አይደለም። (3.) ሥራው በጣም አደገኛ ነበር፣ እናም ከእርሱ ጋር ከመቆጣት ይልቅ ሊያዝኑለት የበለጠ ምክንያት ነበራቸው፡- "ሕይወቴን በእጄ ውስጥ አደረግሁ" ማለትም "በሠራሁት ነገር እጅግ በጣም አደገኛ ሁኔታ ውስጥ ራሴን አጋለጥኩ፤ በጣም ትንሽ ሠራዊት ስለነበረኝ።" የቀኑበት ክብር በጣም ውድ በሆነ ዋጋ የተገዛ ነበር፤ ሊቀኑበት አይገባም ነበር፤ ጥቂቶቹም ቢሆኑ ለዚያ ያህል አደጋ አይጋለጡም ነበር። (4.) የድሉን ክብር ለራሱ አልወሰደም (ይህም ቅናት ሊያስነሳ ይችል ነበር)፣ ነገር ግን ሁሉንም ለእግዚአብሔር ሰጠ፡- "እግዚአብሔርም በእጄ አሳልፎ ሰጣቸው።" እግዚአብሔር ለክብሩ እኔን ለመጠቀም ደስ ከተሰኘ፣ እናንተ ለምን ትበሳጫላችሁ? ከእኔ ጋር ለመዋጋት ምክንያት አላችሁን? ይህ በእግዚአብሔር ላይ መዋጋት ማለት አይደለምን፣ እኔ በእጁ ውስጥ የማይገባ መሣሪያ ብቻ ነበርኩና?

2. ይህ ትክክለኛ መልስ (ምንም እንኳን እንደ ጌዴዎን የዋህ ባይሆንም) ቁጣቸውን ለማስወገድ ባልቻለ ጊዜ፣ ራሱን ከቁጣቸው ለመከላከልና ትዕቢታቸውን በሰይፍ ለመቅጣት ጥንቃቄ አደረገ፤ ይህም የእስራኤል ፈራጅ እንደመሆኑ ሥልጣኑን በመጠቀም ነበር። (1.) ኤፍሬማውያን ከዮፍታሔ ጋር ከመጣላት በተጨማሪ፣ ጎረቤቶቹና ወዳጆቹ እርሱን ለመደገፍ ሲመጡ፣ እነርሱን ተሳድበው መጥፎ ቃል ተናግረዋቸዋል፤ እኔም ትርጉማችንን እከተላለሁ፣ እናም እንደዚያ አድርጌ እወስደዋለሁ (ቁጥር 4)። በፌዝ እንዲህ አሉ፡- "እናንተ በዮርዳኖስ ማዶ የምትኖሩ ገለዓዳውያን የኤፍሬም ስደተኞች ብቻ ናችሁ፤ የዮሴፍ ነገዶች ዝቃጭና ቆሻሻ ናችሁ፤ ከእነርሱም ኤፍሬም ዋናው ነው፤ የቤተሰብ ጥራጊ ናችሁ፤ በኤፍሬማውያንና በምናሴውያን ዘንድም እንደዚያው ትቆጠራላችሁ። ማን ያስብላችኋል? ጎረቤቶቻችሁ ሁሉ ምን እንደሆናችሁ ያውቃሉ፤ ከስደተኞችና ከባዘኑ ሰዎች የተሻላችሁ አይደላችሁም፤ ከወንድሞቻችሁ ተለይታችሁ ወደዚህ ጥግ ተባራችኋል።" ገለዓዳውያን እንደማንኛውም እስራኤላውያን እውነተኛ እስራኤላውያን ነበሩ፤ በዚህ ጊዜም ዮፍታሔን በመምረጥም ሆነ ከአሞን ጋር በነበረው ጦርነት ከእስራኤል ቤተሰቦች ሁሉ በላይ ራሳቸውን አሳይተው ነበር፤ ሆኖም ግን እጅግ በጣም በክፋትና በፍትሕ መጓደል ስደተኞች ተብለው ተጠርተዋል።