ኦሪት ዘጸአት 22

፳፪፤ ከ፩-፴፩ የፍርድ ሕጎች። የእግዚአብሔር ሕዝብ በእነዚህ ሕጎች መንፈስ መሠረት ዘወትር የርኅራኄንና የምሕረትን ተግባር ለማሳየት ዝግጁ መሆን አለበት። ሆን ብለን በክፋት ለምናደርገው ብቻ ሳይሆን፣ በቸልተኝነት ለምናደርገውም ጭምር ለእግዚአብሔር መልስ መስጠት አለብን። ስለሆነም፣ ባልንጀራችንን በጎዳን ጊዜ፣ በሕግ ባንገደድም እንኳ ካሳ መክፈል አለብን። እነዚህ ቅዱሳት ጽሑፎች ነፍሳችን እንድታስታውስ ይምሩ፡- የእግዚአብሔር ጸጋ በእውነት ለእኛ ከታየ፣ ያን ጸጋው በአስተምህሮውና በቅዱስ ኃይሉ ራሳችንን እንድንመራ አስተምሮናል፣ አስችሎናልም፤ ይህም ዓመፀኝነትንና ዓለማዊ ምኞቶችን ክደን፣ በዚህ ባለንበት ዓለም በአስተዋይነት፣ በጽድቅና በእግዚአብሔር ፈሪነት እንድንኖር ነውና (ቲቶ ፪:፲፪)። የእግዚአብሔር ጸጋ ደግሞ ጌታ ድርሻችን እንደሆነ፣ የነፍሳችንን ምኞቶች ሁሉ ለማርካት በእርሱ ውስጥ በቂ ነገር እንዳለ ያስተምረናል።

ምዕራፍ 22 የዚህ ምዕራፍ ሕጎች የሚመለከቱት፣

I. ስምንተኛውን ትእዛዝ ነው፤ ስለ ስርቆት (ቁ. 1-4)፣ በእንስሳት የሚደርስ ጉዳት (ቁ. 5)፣ በእሳት የሚደርስ ጉዳት (ቁ. 6)፣ አደራ (ቁ. 7-13)፣ እንስሳትን መዋስ (ቁ. 14, 15)፣ ወይም ገንዘብ (ቁ. 25-27)።

II. ሰባተኛውን ትእዛዝ ነው፤ ዝሙትን (ቁ. 16, 17)፣ ከእንስሳ ጋር መተኛትን (ቁ. 19) ይከለክላል።

III. የመጀመሪያውን ጽላት ነው፤ ጥንቆላን (ቁ. 18)፣ ጣዖት አምልኮን (ቁ. 20) ይከለክላል። የበኩር ፍሬዎችን ማቅረብን ያዛል (ቁ. 29, 30)።

IV. ድሆችን ነው (ቁ. 21-24)።

V. ሲቪል መንግሥትን ነው (ቁ. 28)።

VI. የአይሁድ ሕዝብ ልዩነትን ነው (ቁ. 31)።

ቁጥር 1-6 እነዚህ ሕጎች ናቸው፣

I. ስለ ስርቆት፣ እነርሱም የሚከተሉት ናቸው፦

1. አንድ ሰው ከብቶችን ቢሰርቅ (በዚያን ጊዜ የሀብት ዋና ምንጭ የነበሩትን)፣ እና በእጁ ቢገኙ፣ እጥፍ መመለስ አለበት (ቁ. 4)። በዚህም ለበደሉ ካሳ መክፈልና ለወንጀሉ መቀጣት አለበት። ነገር ግን በኋላ ላይ ሌባው በህሊናው ተነክቶ፣ ሌላ ሰው ከማግኘቱ ወይም ከመመርመሩ በፊት በፈቃደኝነት ቢናዘዝ፣ የሰረቀውን ብቻ እንዲመልስ እና አምስተኛውን ክፍል እንዲጨምር ተደንግጓል (ዘሌ. 6:4, 5)።

2. የሰረቀውን በግ ወይም በሬ ገድሎ ወይም ሸጦ በወንጀሉ ከቀጠለ፣ ለአንድ በሬ አምስት በሬዎችን፣ ለአንድ በግ ደግሞ አራት በጎችን መመለስ አለበት (ቁ. 1)። ለበሬ ከበግ የበለጠ የሆነው ባለቤቱ ከሌሎች ጥቅሞች በተጨማሪ የበሬውን የዕለት ተዕለት ሥራ ስለሚያጣ ነው። ይህ ሕግ ማጭበርበርና ኢፍትሐዊነት ሰዎችን ከማበልጸግ ይልቅ እንደሚያደኸያቸው ያስተምረናል፤ የሌላውን በግፍ ብናገኝና ብንይዝ፣ ራሱን ከማጥፋትም በላይ የራሳችንንም ያጠፋል።

3. ካሳ መክፈል ካልቻለ፣ እንደ ባሪያ መሸጥ አለበት (ቁ. 3)። የፍርድ ቤት ይህን ማድረግ ነበረበት፣ የተዘረፈው ሰውም ገንዘቡን ያገኝ እንደነበር አይቀርም። በእኛም ዘንድ፣ በአንዳንድ ሁኔታዎች ወንጀለኞች ወደ እርሻ ቦታዎች ይላካሉ፤ እንግሊዛውያን ብቻ ባርነት ምን እንደሆነ የሚያውቁበት።

4. ሌባ በሌሊት ቤት ሰብሮ ቢገባና ይህን ሲያደርግ ቢገደል፣ ደሙ በራሱ ላይ ነው፣ የገደለውም ሰው ተጠያቂ አይሆንም (ቁ. 2)። ሕገወጥ ድርጊት የሚፈጽም ሰው በሌሎች ላይ ለሚደርሰው ጉዳት ተጠያቂ እንደሆነ ሁሉ፣ በራሱ ላይ ለሚደርሰውም ተጠያቂ ነው። የሰው ቤት ምሽጉ ነው፣ የእግዚአብሔር ሕግም ሆነ የሰው ሕግ ይጠብቀዋል፤ የሚያጠቃውም በራሱ አደጋ ያደርጋል። ሆኖም፣ ሌባው በቀን ቢገደል፣ የገደለው ሰው ተጠያቂ ይሆናል (ቁ. 3)፣ የራሱን ሕይወት ለመከላከል አስፈላጊ ካልሆነ በስተቀር። ማስታወሻ፦ የመጥፎ ሰዎችን ሕይወት እንኳን ልንጠብቅ ይገባል፤ ባለሥልጣኑ ካሳ ሊሰጠን ይገባል፣ እኛም ራሳችንን መበቀል የለብንም።

II. ስለ ጉዳት (ቁ. 5)። ከብቶቹን ሆን ብሎ ወደ ጎረቤቱ እርሻ ያስገባ ሰው ከራሱ ምርጡን መመለስ አለበት። የእኛ ሕግ በዚህና በሌሎች ስርቆቶች መካከል ከሙሴ ሕግ የበለጠ ልዩነት ያደርጋል። አይሁዶች ከዚህ በመነሳት ካሳ ሁልጊዜ ከምርጡ መደረግ እንዳለበት፣ እና ማንም ሰው በጎረቤቶቹ ላይ ጉዳት ሊያደርሱ የሚችሉ ከብቶችን ማቆየት እንደሌለበት አጠቃላይ ሕግ አድርገው ተመልክተውታል። ጉዳት ከመቀበል ይልቅ ጉዳት ላለማድረግ የበለጠ መጠንቀቅ አለብን፣ ምክንያቱም ጉዳት መቀበል መከራ ብቻ ነው፣ ጉዳት ማድረግ ግን ኃጢአት ነው፣ ኃጢአትም ሁልጊዜ ከመከራ የከፋ ነው።

III. በእሳት ስለሚደርስ ጉዳት (ቁ. 6)። እሾህን ማቃጠል ብቻ የፈለገ ሰው የእህል ማቃጠል ተባባሪ ሊሆን ይችላል፣ እናም ንጹህ ተደርጎ ሊቆጠር አይገባም። ትኩስና ቀናተኛ መንፈስ ያላቸው ሰዎች እንክርዳዱን ብቻ ለመንቀል ሲሞክሩ ስንዴውንም እንዳይነቅሉ መጠንቀቅ አለባቸው። እሳቱ ጉዳት ካደረሰ፣ ያቀጣጠለው ሰው ተጠያቂ መሆን አለበት፣ ምንም እንኳን ጉዳቱን ሆን ብሎ እንዳደረገ ማረጋገጥ ባይቻልም። ሰዎች ለቸልተኝነታቸውም ሆነ ለክፋታቸው መቀጣት አለባቸው። ክርክር ከመጀመር መጠንቀቅ አለብን፤ ምክንያቱም ትንሽ ቢመስልም፣ ምን ያህል ትልቅ ጉዳይ ሊያቀጣጥል እንደሚችል አናውቅም፣ እብድ እንደሚያደርገው እሳት፣ ፍላጻና ሞትን ብንወረውርና ምንም ጉዳት ማድረስ አልፈለግንም ብንል፣ ተጠያቂነቱ በእኛ ላይ ይሆናል። የምናደርገው ጉዳት ብቻ ሳይሆን በቸልተኝነት የምናስከትለው ጉዳትም ተጠያቂ እንደሚያደርገን ካሰብን፣ ራሳችንን በጣም እንድንጠብቅ ያደርገናል።

ቁጥር 7-15 እነዚህ ሕጎች የሚከተሉት ናቸው።

I. ስለ አደራ፣ ቁ. 7-13። አንድ ሰው ዕቃዎችን፣ ለምሳሌ ለአጓጓዥ እንዲያደርስ፣ ወይም ለመጋዘን ጠባቂ እንዲጠብቅ፣ ወይም ከብቶችን ለገበሬ እንዲያሰማራ፣ በዋጋ የሚተመን ነገር አደራ ቢሰጥ፣ እና አደራ በተሰጠው ሰው ላይ ልዩ እምነት ቢጣልበት፣ እነዚህ ዕቃዎች ቢሰረቁ ወይም ቢጠፉ፣ ቢበላሹ ወይም ጉዳት ቢደርስባቸው፣ የአደራ ጠባቂው ስህተት እንዳልሆነ ከታየ፣ ባለቤቱ ኪሳራውን መሸከም አለበት። ያለበለዚያ ግን ይህን አደራ ያፈረሰ ሰው ካሳ እንዲከፍል ይገደዳል። ጉዳዩ ሌላ ማስረጃ የማያቀርብ ከሆነ፣ የአደራ ጠባቂው ንጽህናውን በዳኞች ፊት በመሐላ ማረጋገጥ አለበት፣ እናም ዳኞቹ እንደታየው ጉዳዩን ይወስናሉ። ይህ ያስተምረናል፣

1. አደራ የተሰጠንን ማንኛውንም ነገር በጥንቃቄ መያዝ እንዳለብን፣ የሌላ ሰው ቢሆንም የራሳችን ያህል መጠንቀቅ እንዳለብን። አደራን ማፍረስ ኢፍትሐዊና ነውረኛ ተግባር ሲሆን፣ ዓለም ሁሉ የሚያፍርበት ነው።

2. በምድር ላይ የእውነትና የፍትህ መጓደል በሰፊው በመኖሩ፣ ሰዎች ሐቀኛ መሆን ጥቅማቸው በማይሆንበት ጊዜ ሁሉ ታማኝነታቸውን ለመጠራጠር ብዙ ምክንያት እንደሚሰጥ።

3. መሐላም ለክርክር ሁሉ ፍጻሜ ይሆናልና። (ዕብ. 6:16)። “የእግዚአብሔር መሐላ” (ቁ. 11) ተብሎ ተጠርቷል፣ ምክንያቱም ይግባኝ የሚቀርበው ለእርሱ ስለሆነ፣ የእውነት ምስክር ብቻ ሳይሆን፣ የክፋትና የሐሰት ተበቃይ ነው። ጎረቤታቸውን ኢፍትሐዊ ነገር በማድረግ የበደሉ ሰዎች፣ የእግዚአብሔርን መሐላ እስከማርከስ እና የእውነትን አምላክ ለሐሰት ምስክር አድርጎ እስከመጥራት ድረስ ሕሊናቸውን አላበላሹም ተብሎ ተስፋ ይደረግ ነበር። መሐላ ማፍረስ ከሌሎች ኃጢአቶች ሁሉ በተለየ መልኩ የተፈጥሮ ሕሊና የሚደነግጥበት ኃጢአት ነው። የመሐላ ሃይማኖት በጣም ጥንታዊ ሲሆን፣ የእግዚአብሔርን፣ የአምላካዊ አቅርቦትን እና የመጪውን ፍርድ ሁለንተናዊ እምነት ግልጽ ማሳያ ነው።

4. መንግሥት የእግዚአብሔር ሥርዓት እንደሆነ፣ ከሌሎች ዓላማዎች መካከል፣ ሰዎች የተከራከሩባቸውን መብቶች እንዲያገኙ እና የተከለከሉባቸውን መብቶች እንዲያስመልሱ ለመርዳት የተዘጋጀ እንደሆነ፤ እናም የዳኞችን ውሳኔ ታላቅ ክብር መስጠት እንደሚገባ።

5. አንድ ሰው ሊረዳው በማይችለው ነገር ምክንያት ሊሰቃይ ምንም ምክንያት እንደሌለ፡ ጌቶች ከባሪያዎቻቸው ጋር በሚያደርጉት ግንኙነት ይህንን ሊያስቡበት ይገባል፣ እናም እነሱ ራሳቸው በባሪያዎቻቸው ቦታ ቢሆኑ ሊከላከሉት የማይችሉትን አደጋ እንደ ስህተት ሊነቅፉት አይገባም።

II.