ኦሪት ዘጸአት 22

AMHNIVአማርኛ31 ጥቅሶች5:38 አዳምጥ

አዳምጥ 5:38 · መደበኛ · አስደናቂ በBiblight ይክፈቱ

1“አንድ ሰው በሬ ወይም በግ ሰርቆ ቢያርድ ወይም ቢሸጥ በአንድ በሬ ምትክ አምስት በሬዎች፤ በአንድ በግ ምትክ አራት በጎች ይክፈል።

2“አንድ ሌባ በር ሲሰብር ተይዞ ቢደበደብና ቢሞት፣ ተከላካዩ የደም ባለ ዕዳ አይሆንም፤

3ነገር ግን ፀሓይ ከወጣች በኋላ ከተፈጸመ፣ ሰውየው በነፍስ ግድያ ይጠየቃል። “ሌባ የሰረቀውን መክፈል አለበት፤ ምንም ከሌለው ግን የሰረቀውን ይከፍል ዘንድ ይሸጥ።

4“የሰረቀው እንስሳ በሬ ወይም አህያ፣ ወይም በግ ከነሕይወቱ በእጁ ከተያዘ እጥፍ መክፈል አለበት።

5“አንድ ሰው ከብቶቹን በመስክ ወይም በወይን ቦታ አሰማርቶ እንዲሁ ስድ ቢለቃቸውና የሌላውን ሰው መስክ ቢግጡ፣ ምርጥ ከሆነው ከራሱ መስክ ወይም የወይን ቦታ መክፈል አለበት።

6“እሳት ተነሥቶ ወደ ቍጥቋጦ ቢዘምትና ክምርን ወይም ያልታጨደን እህል ወይም አዝመራውን እንዳለ ቢበላ፣ እሳቱን ያቀጣጠለው ሰው ካሣ ይክፈል።

7“አንድ ሰው ብሩ ወይም ንብረቱ ያለ ሥጋት ይጠበቅለት ዘንድ ለጎረቤቱ ሰጥቶ ሳለ ቢሰርቅበትና፣ ሌባው ቢያዝ እጥፍ ይክፈል፤

8ሌባው ካልተያዘ ግን፣ የቤቱ ባለቤት በንብረቱ ስርቆት ላይ እጁ ይኑርበት ወይም አይኑርበት ይታወቅ ዘንድ ዳኞች ፊት ይቅረብ።

9አንድ ሰው በሬን፣ አህያን፣ በግን፣ ልብስን፣ ወይም ማናቸውንም ንብረት ያለ አግባብ በባለቤትነት ይዞ ሳለ፣ ‘የኔ ነው’ ባይ ቢመጣና ክርክር ቢነሣ፣ ባለ ጉዳዮቹ ነገሩን ለዳኞች ያቅርቡት፤ ዳኞቹ ጥፋተኛ ነው ያሉትም ለጎረቤቱ እጥፉን ይክፈል።

10“አንድ ሰው አህያ፣ በሬ፣ በግ፣ ወይም ማናቸውንም እንስሳ በጎረቤቱ ዘንድ በአደራ አስቀምጦ ሳለ እንስሳው ቢሞት፣ ወይም ጉዳት ቢደርስበት፣ ወይም ሰው ሳያይ ተነድቶ ቢወሰድ፣

11በሁለቱ መካከል ያለው አለመግባባት መፍትሄ የሚያገኘው፣ ጎረቤቱ የሌላውን ሰው ንብረት እንዳልወሰደ በእግዚአብሔር (ያህዌ) ፊት በመማል ነው። ባለቤቱም ይህን መቀበል አለበት፤ የካሣም ክፍያ አይጠየቅም።

12እንስሳው ከጎረቤት ተሰርቆ ከሆነ ግን፣ ለባለቤቱ ካሣ መክፈል አለበት።

13በዱር አራዊት ተበልቶ ከሆነ፣ ከአውሬ የተረፈውን ማስረጃ አድርጎ በማቅረብ፣ ስለ ተበላው እንስሳ ካሣ እንዲከፍል አይጠየቅም።

14“አንድ ሰው ከጎረቤቱ እንስሳ ተውሶ ሳለ ባለቤቱ በሌለበት ቢጎዳ ወይም ቢሞት ካሣ መክፈል አለበት።

15ባለቤቱ ከእንስሳው ጋር ከሆነ ግን፣ ተበዳሪው መክፈል የለበትም፤ እንስሳው ከተከራየም ለኪራይ የተከፈለው ገንዘብ ኪሳራውን ይሸፍናል።

16“አንድ ሰው ያልታጨችን ልጃገረድ አታልሎ ክብረ ንጽሕናዋን ቢያጎድል፣ የማጫዋን ዋጋ ከፍሎ ሚስት ያድርጋት።

17እርሷን ለእርሱ የልጅቷ አባት በሚስትነት ለመስጠት ከቶ የማይፈቅድ ቢሆን፣ ለድንግሎች መከፈል የሚገባውን ማጫ አሁንም ቢሆን መክፈል ይገባዋል።

18“መተተኛ ሴት በሕይወት እንድትኖር አትፍቀድ።

19“ከእንስሳ ጋር ሩካቤ ሥጋ የሚፈጽም ሰው ይገደል።

20“ለእግዚአብሔር (ያህዌ) በቀር ለሌላ አማልክት የሚሠዋ ይጥፋ።

21መጻተኛውን አትበድሉት ወይም አታስጨንቁት፤ እናንተ በግብፅ መጻተኛ ነበራችሁና።

22“ባል በሞተባት ወይም አባትና እናት በሌለው ልጅ ላይ ግፍ አትዋሉ።

23ግፍ ብትውሉባቸውና ወደ እኔ ቢጮኹ፣ ጩኸታቸውን በእርግጥ እሰማለሁ።

24ቍጣዬ ይነሣል፤ በሰይፍም እገድላችኋለሁ፤ ሚስቶቻችሁ መበለቶች፣ ልጆቻችሁም አባት የለሽ ይሆናሉ።

25“ከሕዝቤ መካከል ችግረኛ ለሆነው ለአንዱ ገንዘብ ብታበድሩ፣ እንደ አራጣ አበዳሪ አትሁኑ፤ ወለድ አትጠይቁት።

26የጎረቤትህን ልብስ መያዣ አድርገህ ብትይዝ ሲመሽ መልስለት፤

27ምክንያቱም ለሰውነቱ መሸፈኛ ያለው ልብስ ያ ብቻ ነው፤ ሌላ ምን ለብሶ ይተኛል? ወደ እኔ ሲጮህ እኔ እሰማለሁ፤ እኔ ርኅሩኅ ነኝና።

28“በእግዚአብሔር (ኤሎሂም) ላይ የስድብ ቃል አታሰማ፤ ወይም የሕዝብህን መሪ አትርገም።

29“የእህልህን ወይም የወይን ጠጅህን በኵራት ለእኔ ከማቅረብ ወደ ኋላ አትበል። “የወንድ ልጆችህን በኵር ለእኔ ስጠኝ።

30ከቀንድ ከብትህና ከበጎችህም እንዲሁ አድርግ፤ ለሰባት ቀን ከእናቶቻቸው ጋር ይቆዩ፤ በስምንተኛው ቀን ግን ለእኔ ሰጠኝ።

31“እናንተ ለእኔ ቅዱስ ሕዝብ ትሆናላችሁ፤ ስለዚህ አውሬ የዘነጠለውን የእንስሳ ሥጋ አትብሉ፤ ለውሾች ስጡት።

ማብራሪያ

፳፪፤ ከ፩-፴፩ የፍርድ ሕጎች። የእግዚአብሔር ሕዝብ በእነዚህ ሕጎች መንፈስ መሠረት ዘወትር የርኅራኄንና የምሕረትን ተግባር ለማሳየት ዝግጁ መሆን አለበት። ሆን ብለን በክፋት ለምናደርገው ብቻ ሳይሆን፣ በቸልተኝነት ለምናደርገውም ጭምር ለእግዚአብሔር መልስ መስጠት አለብን። ስለሆነም፣ ባልንጀራችንን በጎዳን ጊዜ፣ በሕግ ባንገደድም እንኳ ካሳ መክፈል አለብን። እነዚህ ቅዱሳት ጽሑፎች ነፍሳችን እንድታስታውስ ይምሩ፡- የእግዚአብሔር ጸጋ በእውነት ለእኛ ከታየ፣ ያን ጸጋው በአስተምህሮውና በቅዱስ ኃይሉ ራሳችንን እንድንመራ አስተምሮናል፣ አስችሎናልም፤ ይህም ዓመፀኝነትንና ዓለማዊ ምኞቶችን ክደን፣ በዚህ ባለንበት ዓለም በአስተዋይነት፣ በጽድቅና በእግዚአብሔር ፈሪነት እንድንኖር ነውና (ቲቶ ፪:፲፪)። የእግዚአብሔር ጸጋ ደግሞ ጌታ ድርሻችን እንደሆነ፣ የነፍሳችንን ምኞቶች ሁሉ ለማርካት በእርሱ ውስጥ በቂ ነገር እንዳለ ያስተምረናል።

ምዕራፍ 22 የዚህ ምዕራፍ ሕጎች የሚመለከቱት፣

I. ስምንተኛውን ትእዛዝ ነው፤ ስለ ስርቆት (ቁ. 1-4)፣ በእንስሳት የሚደርስ ጉዳት (ቁ. 5)፣ በእሳት የሚደርስ ጉዳት (ቁ. 6)፣ አደራ (ቁ. 7-13)፣ እንስሳትን መዋስ (ቁ. 14, 15)፣ ወይም ገንዘብ (ቁ. 25-27)።

II. ሰባተኛውን ትእዛዝ ነው፤ ዝሙትን (ቁ. 16, 17)፣ ከእንስሳ ጋር መተኛትን (ቁ. 19) ይከለክላል።

III. የመጀመሪያውን ጽላት ነው፤ ጥንቆላን (ቁ. 18)፣ ጣዖት አምልኮን (ቁ. 20) ይከለክላል። የበኩር ፍሬዎችን ማቅረብን ያዛል (ቁ. 29, 30)።

IV. ድሆችን ነው (ቁ. 21-24)።

V. ሲቪል መንግሥትን ነው (ቁ. 28)።

VI. የአይሁድ ሕዝብ ልዩነትን ነው (ቁ. 31)።

ቁጥር 1-6 እነዚህ ሕጎች ናቸው፣

I. ስለ ስርቆት፣ እነርሱም የሚከተሉት ናቸው፦

1. አንድ ሰው ከብቶችን ቢሰርቅ (በዚያን ጊዜ የሀብት ዋና ምንጭ የነበሩትን)፣ እና በእጁ ቢገኙ፣ እጥፍ መመለስ አለበት (ቁ. 4)። በዚህም ለበደሉ ካሳ መክፈልና ለወንጀሉ መቀጣት አለበት። ነገር ግን በኋላ ላይ ሌባው በህሊናው ተነክቶ፣ ሌላ ሰው ከማግኘቱ ወይም ከመመርመሩ በፊት በፈቃደኝነት ቢናዘዝ፣ የሰረቀውን ብቻ እንዲመልስ እና አምስተኛውን ክፍል እንዲጨምር ተደንግጓል (ዘሌ. 6:4, 5)።

2. የሰረቀውን በግ ወይም በሬ ገድሎ ወይም ሸጦ በወንጀሉ ከቀጠለ፣ ለአንድ በሬ አምስት በሬዎችን፣ ለአንድ በግ ደግሞ አራት በጎችን መመለስ አለበት (ቁ. 1)። ለበሬ ከበግ የበለጠ የሆነው ባለቤቱ ከሌሎች ጥቅሞች በተጨማሪ የበሬውን የዕለት ተዕለት ሥራ ስለሚያጣ ነው። ይህ ሕግ ማጭበርበርና ኢፍትሐዊነት ሰዎችን ከማበልጸግ ይልቅ እንደሚያደኸያቸው ያስተምረናል፤ የሌላውን በግፍ ብናገኝና ብንይዝ፣ ራሱን ከማጥፋትም በላይ የራሳችንንም ያጠፋል።

3. ካሳ መክፈል ካልቻለ፣ እንደ ባሪያ መሸጥ አለበት (ቁ. 3)። የፍርድ ቤት ይህን ማድረግ ነበረበት፣ የተዘረፈው ሰውም ገንዘቡን ያገኝ እንደነበር አይቀርም። በእኛም ዘንድ፣ በአንዳንድ ሁኔታዎች ወንጀለኞች ወደ እርሻ ቦታዎች ይላካሉ፤ እንግሊዛውያን ብቻ ባርነት ምን እንደሆነ የሚያውቁበት።

4. ሌባ በሌሊት ቤት ሰብሮ ቢገባና ይህን ሲያደርግ ቢገደል፣ ደሙ በራሱ ላይ ነው፣ የገደለውም ሰው ተጠያቂ አይሆንም (ቁ. 2)። ሕገወጥ ድርጊት የሚፈጽም ሰው በሌሎች ላይ ለሚደርሰው ጉዳት ተጠያቂ እንደሆነ ሁሉ፣ በራሱ ላይ ለሚደርሰውም ተጠያቂ ነው። የሰው ቤት ምሽጉ ነው፣ የእግዚአብሔር ሕግም ሆነ የሰው ሕግ ይጠብቀዋል፤ የሚያጠቃውም በራሱ አደጋ ያደርጋል። ሆኖም፣ ሌባው በቀን ቢገደል፣ የገደለው ሰው ተጠያቂ ይሆናል (ቁ. 3)፣ የራሱን ሕይወት ለመከላከል አስፈላጊ ካልሆነ በስተቀር። ማስታወሻ፦ የመጥፎ ሰዎችን ሕይወት እንኳን ልንጠብቅ ይገባል፤ ባለሥልጣኑ ካሳ ሊሰጠን ይገባል፣ እኛም ራሳችንን መበቀል የለብንም።

II. ስለ ጉዳት (ቁ. 5)። ከብቶቹን ሆን ብሎ ወደ ጎረቤቱ እርሻ ያስገባ ሰው ከራሱ ምርጡን መመለስ አለበት። የእኛ ሕግ በዚህና በሌሎች ስርቆቶች መካከል ከሙሴ ሕግ የበለጠ ልዩነት ያደርጋል። አይሁዶች ከዚህ በመነሳት ካሳ ሁልጊዜ ከምርጡ መደረግ እንዳለበት፣ እና ማንም ሰው በጎረቤቶቹ ላይ ጉዳት ሊያደርሱ የሚችሉ ከብቶችን ማቆየት እንደሌለበት አጠቃላይ ሕግ አድርገው ተመልክተውታል። ጉዳት ከመቀበል ይልቅ ጉዳት ላለማድረግ የበለጠ መጠንቀቅ አለብን፣ ምክንያቱም ጉዳት መቀበል መከራ ብቻ ነው፣ ጉዳት ማድረግ ግን ኃጢአት ነው፣ ኃጢአትም ሁልጊዜ ከመከራ የከፋ ነው።

III. በእሳት ስለሚደርስ ጉዳት (ቁ. 6)። እሾህን ማቃጠል ብቻ የፈለገ ሰው የእህል ማቃጠል ተባባሪ ሊሆን ይችላል፣ እናም ንጹህ ተደርጎ ሊቆጠር አይገባም። ትኩስና ቀናተኛ መንፈስ ያላቸው ሰዎች እንክርዳዱን ብቻ ለመንቀል ሲሞክሩ ስንዴውንም እንዳይነቅሉ መጠንቀቅ አለባቸው። እሳቱ ጉዳት ካደረሰ፣ ያቀጣጠለው ሰው ተጠያቂ መሆን አለበት፣ ምንም እንኳን ጉዳቱን ሆን ብሎ እንዳደረገ ማረጋገጥ ባይቻልም። ሰዎች ለቸልተኝነታቸውም ሆነ ለክፋታቸው መቀጣት አለባቸው። ክርክር ከመጀመር መጠንቀቅ አለብን፤ ምክንያቱም ትንሽ ቢመስልም፣ ምን ያህል ትልቅ ጉዳይ ሊያቀጣጥል እንደሚችል አናውቅም፣ እብድ እንደሚያደርገው እሳት፣ ፍላጻና ሞትን ብንወረውርና ምንም ጉዳት ማድረስ አልፈለግንም ብንል፣ ተጠያቂነቱ በእኛ ላይ ይሆናል። የምናደርገው ጉዳት ብቻ ሳይሆን በቸልተኝነት የምናስከትለው ጉዳትም ተጠያቂ እንደሚያደርገን ካሰብን፣ ራሳችንን በጣም እንድንጠብቅ ያደርገናል።

ቁጥር 7-15 እነዚህ ሕጎች የሚከተሉት ናቸው።

I. ስለ አደራ፣ ቁ. 7-13። አንድ ሰው ዕቃዎችን፣ ለምሳሌ ለአጓጓዥ እንዲያደርስ፣ ወይም ለመጋዘን ጠባቂ እንዲጠብቅ፣ ወይም ከብቶችን ለገበሬ እንዲያሰማራ፣ በዋጋ የሚተመን ነገር አደራ ቢሰጥ፣ እና አደራ በተሰጠው ሰው ላይ ልዩ እምነት ቢጣልበት፣ እነዚህ ዕቃዎች ቢሰረቁ ወይም ቢጠፉ፣ ቢበላሹ ወይም ጉዳት ቢደርስባቸው፣ የአደራ ጠባቂው ስህተት እንዳልሆነ ከታየ፣ ባለቤቱ ኪሳራውን መሸከም አለበት። ያለበለዚያ ግን ይህን አደራ ያፈረሰ ሰው ካሳ እንዲከፍል ይገደዳል። ጉዳዩ ሌላ ማስረጃ የማያቀርብ ከሆነ፣ የአደራ ጠባቂው ንጽህናውን በዳኞች ፊት በመሐላ ማረጋገጥ አለበት፣ እናም ዳኞቹ እንደታየው ጉዳዩን ይወስናሉ። ይህ ያስተምረናል፣

1. አደራ የተሰጠንን ማንኛውንም ነገር በጥንቃቄ መያዝ እንዳለብን፣ የሌላ ሰው ቢሆንም የራሳችን ያህል መጠንቀቅ እንዳለብን። አደራን ማፍረስ ኢፍትሐዊና ነውረኛ ተግባር ሲሆን፣ ዓለም ሁሉ የሚያፍርበት ነው።

2. በምድር ላይ የእውነትና የፍትህ መጓደል በሰፊው በመኖሩ፣ ሰዎች ሐቀኛ መሆን ጥቅማቸው በማይሆንበት ጊዜ ሁሉ ታማኝነታቸውን ለመጠራጠር ብዙ ምክንያት እንደሚሰጥ።

3. መሐላም ለክርክር ሁሉ ፍጻሜ ይሆናልና። (ዕብ. 6:16)። “የእግዚአብሔር መሐላ” (ቁ. 11) ተብሎ ተጠርቷል፣ ምክንያቱም ይግባኝ የሚቀርበው ለእርሱ ስለሆነ፣ የእውነት ምስክር ብቻ ሳይሆን፣ የክፋትና የሐሰት ተበቃይ ነው። ጎረቤታቸውን ኢፍትሐዊ ነገር በማድረግ የበደሉ ሰዎች፣ የእግዚአብሔርን መሐላ እስከማርከስ እና የእውነትን አምላክ ለሐሰት ምስክር አድርጎ እስከመጥራት ድረስ ሕሊናቸውን አላበላሹም ተብሎ ተስፋ ይደረግ ነበር። መሐላ ማፍረስ ከሌሎች ኃጢአቶች ሁሉ በተለየ መልኩ የተፈጥሮ ሕሊና የሚደነግጥበት ኃጢአት ነው። የመሐላ ሃይማኖት በጣም ጥንታዊ ሲሆን፣ የእግዚአብሔርን፣ የአምላካዊ አቅርቦትን እና የመጪውን ፍርድ ሁለንተናዊ እምነት ግልጽ ማሳያ ነው።

4. መንግሥት የእግዚአብሔር ሥርዓት እንደሆነ፣ ከሌሎች ዓላማዎች መካከል፣ ሰዎች የተከራከሩባቸውን መብቶች እንዲያገኙ እና የተከለከሉባቸውን መብቶች እንዲያስመልሱ ለመርዳት የተዘጋጀ እንደሆነ፤ እናም የዳኞችን ውሳኔ ታላቅ ክብር መስጠት እንደሚገባ።

5. አንድ ሰው ሊረዳው በማይችለው ነገር ምክንያት ሊሰቃይ ምንም ምክንያት እንደሌለ፡ ጌቶች ከባሪያዎቻቸው ጋር በሚያደርጉት ግንኙነት ይህንን ሊያስቡበት ይገባል፣ እናም እነሱ ራሳቸው በባሪያዎቻቸው ቦታ ቢሆኑ ሊከላከሉት የማይችሉትን አደጋ እንደ ስህተት ሊነቅፉት አይገባም።

II.

ሙሉ ማብራሪያውን ያንብቡ ድምፅ፣ ሙሉ ማብራሪያ እና ከመስመር ውጭ ንባብ

ትርጉሞች8 · 6

AMHEVG “ሰው በሬ ወይም በግ ቢሰርቅ፥ ቢያርደው ወይም ቢሸጠው፥ በበሬው ፋንታ አምስት በሬዎች፥ በበጉም ፋንታ አራት በጎች ይክፈል። አማርኛ ENGNIV “If a man steals an ox or a sheep and slaughters it or sells it, he must pay back five head of cattle for the ox and fo… English BCV “ሓደ ሰብ ብዕራይ ወይ በጊዕ ሰሪቑ እንተ ሓረደ፥ ወይ እንተ ሸጠ፥ ክንዲ ሓደ ብዕራይ ሓሙሽተ ብዕራይ፥ ክንዲ ሓንቲ በጊዕ ድማ ኣርባዕተ ኣባጊዕ ይኽሓስ። ትግርኛ GAZBIB “Namni tokko qotiyyoo yookiis bushaayee hatee yoo qalate yookiis yoo gurgurate, qotiyyoo tokko sanaaf qotiyyoo shan, bu… Afaan Oromoo BCV GIZ ወለእመቦ ዘሰረቀ ላህመ ወእመሂ በግዐ ወጠብሐ ይተክል ህየንተ ፩ላህም ትኅምስተ ወለ፩ በግዕ ትርብዕተ። giz GAZGAZ “Namni tokko qotiyyoo yookiis bushaayee hatee yoo qalate yookiis yoo gurgurate, qotiyyoo tokko sanaaf qotiyyoo shan, bu… Afaan Oromoo BCV aksum “ሓደ ሰብ ብዕራይ ወይ በጊዕ ሰሪቑ እንተ ሓረደ፥ ወይ እንተ ሸጠ፥ ክንዲ ሓደ ብዕራይ ሓሙሽተ ብዕራይ፥ ክንዲ ሓንቲ በጊዕ ድማ ኣርባዕተ ኣባጊዕ ይኽሓስ። ትግርኛ SWAHSUV Mtu akiiba ng'ombe au kondoo, na kumchinja, au kumwuza; atalipa ng'ombe watano badala ya ng'ombe mmoja, na kondoo wanne… Kiswahili