ኦሪት ዘዳግም 24

24:1-4 የእግዚአብሔር አቅርቦት፣ ወይም ደግሞ በትዳር ውስጥ የተሳሳተ ምርጫው ለአንድ ክርስቲያን ረዳት ከሚገባው ይልቅ ፈተናን ሲፈቅድለት፤ ወደ ኃጢአት፣ ሁከትና መከራ ከሚያመራ እንዲህ ካለ እፎይታ ይልቅ መስቀሉን መሸከምን ከልቡ ይመርጣል። መለኮታዊ ጸጋ ይህን መስቀል ይቀድሰዋል፣ በእርሱም ሥር ብርታትን ይሰጣል፣ እንዲሁም ቀስ በቀስ ይበልጥ የሚታገስ እንዲሆን እንዴት መመላለስ እንዳለበት ያስተምራል።

ምዕራፍ 24 በዚህ ምዕራፍ ውስጥ የሚከተሉትን እናገኛለን።

I. ፍቺን መፍቀድ (ቁጥር 1-4)።

II. አዲስ ያገቡ ወንዶችን ከጦርነት ነፃ ማድረግ (ቁጥር 5)።

III. ስለ መያዣዎች ሕግጋት (ቁጥር 6፣ 10-13፣ 17)።

IV. ሰውን ስለ መስረቅ (ቁጥር 7)።

V. ስለ ለምጽ (ቁጥር 8፣ 9)።

VI. ጌቶች በባሪያዎቻቸው ላይ ስለሚያደርጉት ኢፍትሐዊነት (ቁጥር 14፣ 15)። በሞት ቅጣት ጉዳዮች (ቁጥር 16) እና በሲቪል ጉዳዮች (ቁጥር 17፣ 18) ላይ ያሉ ዳኞች።

VII. ለድሆች ስለሚደረግ ምጽዋት (ቁጥር 19፣ ወዘተ)።

ቁጥር 1-4 ይህ ፈሪሳውያን በስህተት ትእዛዝ ነው ብለው የጠቀሱት ፈቃድ ነው፤ ማቴዎስ 19:7 ላይ፣ “ሙሴ የፍች ደብዳቤ ሰጥቶ እንዲፈታት አዘዘ” ይላል። ነገር ግን እንደዚያ አልነበረም፤ አዳኛችን ኢየሱስ ክርስቶስ የፈቀደው በልባቸው ጥንካሬ ምክንያት እንደሆነ ነግሯቸዋል፤ ሚስቶቻቸውን የመፍታት ነፃነት ባይኖራቸው ኖሮ፣ በጭካኔ ይገዟቸው ነበር፣ ምናልባትም ለሞት ይዳርጓቸው ነበር። ፍቺዎች ከዚህ በፊትም ጥቅም ላይ ውለው ሊሆን ይችላል (በዘሌዋውያን 21:14 ላይ እንደተለመደ ነገር ተወስደዋል)፣ እና ሙሴ እዚህ ላይ ስለእነሱ አንዳንድ ደንቦችን መስጠት አስፈላጊ እንደሆነ አስቦ ነበር።

1. አንድ ሰው በውስጧ አንዳንድ ርኩሰት ካላገኘ በስተቀር ሚስቱን ሊፈታት አይችልም ነበር (ቁጥር 1)። እሷን እንደማይወዳት ወይም ሌላኛዋን እንደሚመርጥ መናገር በቂ አልነበረም፤ ነገር ግን ለጥላቻው ምክንያት ማሳየት ነበረበት፤ ለሌላ ሰው ባይሆንም ለእሱ የማትወደድና የማያስደስት ያደረጋት ነገር። ይህ ርኩሰት ከዝሙት ያነሰ ነገር መሆን አለበት፤ ምክንያቱም ለዝሙት ሞት ይገባታልና፤ ከጥርጣሬም ያነሰ መሆን አለበት፤ በዚያ ሁኔታ የቅናት ውኃ ሊሰጣት ይችላልና፤ ነገር ግን ቀላል ምግባርን፣ ወይም ግትርና ጠማማ ባህሪን፣ ወይም አንዳንድ አስጸያፊ ቁስልን ወይም በሽታን ሊያመለክት ይችላል፤ እንዲያውም አንዳንድ የአይሁድ ጸሐፊዎች መጥፎ የአፍ ጠረን ለፍቺ ትክክለኛ ምክንያት ሊሆን ይችላል ብለው ያስባሉ። በእሱ የተገለጸው ምንም ይሁን ምን፣ ጥርጥር የለውም ጉልህ የሆነ ነገር ነበር፤ ስለዚህ ዘመናዊ መምህራኖቻቸው ምንም ያህል ቀላል ቢሆንም ለእያንዳንዱ ምክንያት ፍቺን የፈቀዱት ተሳስተዋል (ማቴዎስ 19:3)።

2. በፍጥነት ሊነገር ስለሚችል በአፍ ሳይሆን በጽሑፍ መደረግ አለበት፤ ይህም በተገቢው ቅጽ ተዘጋጅቶ፣ በምስክሮች ፊት፣ የራሱ ድርጊትና ፈቃድ መሆኑ በይፋ መገለጽ አለበት፤ ይህ ደግሞ ጊዜ የሚወስድ ሥራ ሲሆን፣ በችኮላ እንዳይደረግ ለማሰብ ዕድል ይሰጣል።

3. ባልየው ለሚስቱ እጅ መስጠት እና ሊሰናበታት ይገባል፤ ይህም አንዳንዶች እንደሚሉት፣ እንደ ደረጃዋ ጥሎሽ እንድትሰጣት እና እንደገና እንድታገባ የሚረዳትን ነገር እንድታዘጋጅ ያስገድደዋል፤ ይህን ማድረግ ያለበትም ጥሩ ምክንያት አለው፣ ምክንያቱም የክርክሩ መንስኤ የእሷ ጥፋት ሳይሆን የእሷ መጥፎ ዕድል ነበር።

4. ከተፈታች በኋላ ሌላ ባል ማግባት ለእሷ የተፈቀደ ነበር (ቁጥር 2)። ፍቺው የጋብቻን ትስስር ሞት ሊፈታው በሚችለው ያህል ውጤታማ በሆነ መንገድ ፈትቶታል፤ ስለዚህም የመጀመሪያ ባሏ በተፈጥሮ እንደሞተ ያህል እንደገና ለማግባት ነፃ ነበረች።

5. ሁለተኛ ባሏ ከሞተ፣ ወይም ከፈታት፣ ያን ጊዜ አሁንም ሦስተኛ ማግባት ትችላለች፣ ነገር ግን የመጀመሪያ ባሏ ዳግመኛ ሊወስዳት አይገባም (ቁጥር 3፣ 4)፤ ሌላ ባል ባታገባ ኖሮ ሊወስዳት ይችል ነበር፤ ምክንያቱም በራሷ ድርጊት ለዘላለም ትታዋለችና፣ ለእሱም እንደረከሰች ተደርጋ ትታይ ነበር፣ ለሌላ ሰው ግን አይደለም። የአይሁድ ጸሐፊዎች ይህ ግብፃውያን ሚስቶችን የመለዋወጥ እጅግ አስጸያፊና ክፉ ልማድ እንዳይኖር ለመከላከል እንደሆነ ይናገራሉ፤ ወይም ምናልባት ወንዶች ሚስቶቻቸውን በችኮላ እንዳይፈቱ ለመከላከል ታስቦ ሊሆን ይችላል፤ ምክንያቱም የተፈታችው ሚስት ለመበቀል ወዲያውኑ ሌላ ልታገባ ትችላለችና፣ እና ምናልባትም የፈታት ባል በሌላ ምርጫ ራሱን ለማሻሻል ምንም ያህል ቢያስብም፣ ቀጣዩን የባሰ፣ እና በውስጧ የበለጠ የማያስደስት ነገር ሊያገኝ ይችላል፣ ስለዚህም የመጀመሪያ ሚስቱን እንደገና ሊመኝ ይችላል። “አይሆንም” (ይህ ሕግ ይላል) “እሷን አታገኛትም፣ ስትኖርህ ልትጠብቃት ይገባ ነበር።” ማስታወሻ፡ ባለብን ነገር መርካት የተሻለ ነው፣ ምክንያቱም በብስጭት የሚደረጉ ለውጦች ብዙውን ጊዜ ወደባሰ ሁኔታ ስለሚመሩ። የምናውቀው ምቾት ማጣት፣ ባናውቀው ከነበረው የባሰ ነው ብለን ለማሰብ ብንሞክርም፣ ብዙውን ጊዜ የተሻለ ነው። በዚህ ሕግ ጥብቅነት እግዚአብሔር ከእርሱ ዘንድ አመንዝረው ለሄዱት ሕዝቦቹ ለመታረቅ ያለውን ፈቃደኝነት በጸጋው ብልጽግና ያሳያል። ኤርምያስ 3:1 ላይ፣ “ከብዙ ወዳጆች ጋር አመንዝረሻል፤ ነገር ግን ወደ እኔ ተመለሺ” ይላል። የእርሱ ሐሳቦችና መንገዶች ከእኛ በላይ ናቸውና።

፳፬፡፭-፲፫ ባልና ሚስት በመካከላቸው ፍቅርን መጠበቃቸው፣ እንዲሁም እርስ በርሳቸው እንግዳ የሚያደርጋቸውን ማንኛውንም ነገር በጥንቃቄ መራቃቸው ታላቅ ጠቀሜታ አለው። ሰውን መስረቅ የሞት ቅጣት የሚያስከትል ወንጀል ነበር፤ እንደ ሌሎች ስርቆቶች በካሳ ሊፈታ የማይችል ነበር። ስለ ለምጽ የተሰጡት ሕጎች በጥንቃቄ መከበር አለባቸው። በዚህም መንገድ፣ ኅሊናቸው በጥፋተኝነት ስሜትና በቁጣ የተጫናቸው ሁሉ መደበቅ ወይም የኅሊናቸውን ነቀፌታ ለማስወገድ መሞከር የለባቸውም፤ ነገር ግን በንስሐ፣ በጸሎትና በትህትና በመናዘዝ ወደ ሰላምና ይቅርታ የሚወስደውን መንገድ መያዝ አለባቸው። ከተበደረ ገንዘብ ማስያዣ ጋር በተያያዘም አንዳንድ ትእዛዛት ተሰጥተዋል። ይህ፣ የራሳችንን ጥቅም እንደምንመለከት ሁሉ፣ የሌሎችንም ምቾትና መተዳደሪያ ለመጠበቅ ያስተምረናል። ምስኪኑ ባለዕዳ በራሱ ልብስ ይተኛ፤ ላደረግህለት መልካምነትም እግዚአብሔርን ያመስግን። ምስኪን ባለዕዳዎች በእነርሱ ላይ ያለውን የሕግ ጥቅም በሙሉ የማይጠቀሙባቸውን የአበዳሪዎችን መልካምነት በተለምዶ ከሚያደርጉት በላይ ሊሰማቸው ይገባል፤ ይህ ደግሞ በፍጹም እንደ ድክመት ሊታይ አይገባም።

ቁጥር 5-13

I. በአዲስ ተጋቢዎች መካከል ፍቅር እንዲጠበቅና እንዲጸና የተደረገው ዝግጅት፣ ቁ. 5። ይህም በትዳር ጓደኛሞች መካከል ያለው ፍቅር ከመጀመሪያው ጀምሮ በጥሩ ሁኔታ ከተመሠረተ ሊከለከል በሚችለው የፍቺ ሕግጋት ላይ ተገቢውን ያህል ይከተላል። ባል በመጀመሪያው ዓመት ከሚስቱ ርቆ ብዙ ጊዜ ከቤት ውጭ ከሆነ፣ ለእርሷ ያለው ፍቅር የመቀዝቀዝ እና ከቤት ውጭ ከሚያገኛቸው ሌሎች ሴቶች ጋር የመሳብ አደጋ ይገጥመው ነበር፤ ስለዚህም በጦርነት፣ በልዩ መልእክተኝነት ወይም ከቤት የሚያርቁት ሌሎች የሕዝብ ሥራዎች ለአገሩ የሚያደርገው አገልግሎት ይቅር ይባልለታል፤ ይህም ያገባትን ሚስቱን ለማስደሰት ነው።

ማስታወሻ፣ 1. በባልና በሚስት መካከል ፍቅር እንዲጠበቅ፣ እንዲሁም በተለይ በመጀመሪያ ላይ እርስ በእርሳቸው እንዲራራቁ የሚያደርግ ማንኛውም ነገር በጥንቃቄ እንዲወገድ ትልቅ ጠቀሜታ አለው፤ ምክንያቱም በዚያ ግንኙነት ውስጥ ሊኖር የሚገባው ፍቅር ከሌለ፣ ለብዙ ኃጢአትና ሐዘን መግቢያ በር ይከፈታል። 2. የዚያ ግንኙነት አንዱ ግዴታ ደግሞ እርስ በእርሳቸው የደስታ ረዳቶች በመሆን በሚያጋጥሟቸው ጭንቀቶችና ችግሮች ውስጥ እርስ በእርሳቸው ማበረታታት ነው፤ ምክንያቱም ደስተኛ ልብ እንደ መድኃኒት መልካም ያደርጋል።

II. ሰውን መስረቅን የሚከለክል ሕግ፣ ቁ. 7።