Keessa Deebii 24

24:1-4 Gurmaa'insi Waaqayyoo yookiin filannoon gaa'elaa dogoggoraa ofii isaa Kiristaana tokkoof gargaaraa ta'uu mannaa qoramummaa yoo ramadeef; inni garaa isaa guutuudhaan fannoo baachuu caalchisee filata, furmaata gara cubbuu, burjaajjii, fi rakkinaatti geessu kamiyyuu irra. Ayyaanni Waaqayyoo fannoo kana qulqullessa, jalatti isa deggera, akkasumas akka inni of-qabu isa barsiisa, akka inni suutuma suutaan fudhatamaa ta'u taasisuudhaan.

Boqonnaa kana keessatti wantoota armaan gadii qabna: I. Hiikkaa fudhatama qabu (Lakk. 1-4).

II. Warra haaraa fuudhan waraana irraa bilisa baasuu (Lakk. 5).

III. Waa'ee qabsiisaa seera (Lakk. 6, 10-13, 17).

IV. Nama hatuu irratti (Lakk. 7).

V. Waa'ee dhukkuba nadaayii (Lakk. 8, 9).

VI. Abbootiin hojii hojjettoota isaanii irratti jal'ina raawwachuu isaanii irratti (Lakk. 14, 15). Sababoota du'aa irratti abbootii firdii (Lakk. 16), fi dhimmoota sivilii (Lakk. 17, 18).

VII. Hiyyeeyyii gargaaruu (Lakk. 19, kkf).

Kun hayyama Fariisonni dogoggoraan akka ajajaatti ilaalanidha, Maatewos 19:7 irratti, "Museen waraqaa hiikkaa kennuudhaan haadha manaa isaa akka hiiku ajajeera" jedhan. Haala kanaan miti; Fayyisaan keenya akka isaan hiikkaa kennuuf hayyameef sababiin isaa garaa jabaa isaanii irraa kan ka’e akka ta’e isaanitti hime. Yoo haadha manaa isaanii hiikuuf bilisummaa hin qabaatin ta’e, isaan jabeenyaa fi humnaan isaan bulchuu danda’u, akkasumas isaan ajjeesuu danda’u ture. Hiikkaan duraan hojii irra jiraachuu isaa mala (Lewwoota 21:14 irratti akka waan jiruutti fudhatama), Museenis asitti waa’ee isaanii seera kennuun barbaachisaa akka ta’e yaade.

1. Namni tokko haadha manaa isaa keessatti xuraa’ummaa yoo argate malee hiikuu hin danda’u, Lakk. 1. Ishee hin jaallanne yookiin kan biraa ishee caalaa jaallate jechuun qofti gahaa miti; garuu sababa jibba isaa agarsiisuu qaba. Kunis, wanta ishee namaaf hin taane yookiin namaaf hin tolle ishee taasisu, garuu nama biraaf akkas ishee hin taasisu ta’a. Xuraa’ummaan kun ejja irra xiqqaa ta’uu qaba; sababiin isaa ejjaaf isheen du’uuf turte; akkasumas shakkii ejja irra xiqqaa ta’uu qaba, sababiin isaa haala sana keessatti bishaan hinaaffaa isheef kennuu danda’a ture; garuu kun yookiin amala salphaa, yookiin amala jallaa, yookiin madaa yookiin dhukkuba nama jibbisiisu jechuu dha. Hayyoonni Yihudootaa tokko tokko immoo fooliin afaanii nama jibbisiisu sababa hiikkaa ta’uu danda’a jedhu. Wanti isaan jedhan maaliyyuu yoo ta’e, shakkii malee wanta guddaa ture; kanaaf, barsiisonni isaanii ammayyaa sababa hundumaaf, yoo xinnoo ta’ellee, hiikkaa kan hayyaman dogoggoraniiru, Maatewos 19:3.

2. Kun dubbii afaaniin osoo hin taane, waraqaan raawwatamuu qaba ture; sababiin isaa dubbiin afaanii ariitiidhaan dubbatamuu danda’a. Waraqaan sunis bifa sirrii ta’een, ragaa duratti, hojii isaa akka ta’e ifatti ibsamuu qaba ture. Kunis yeroo fudhata, yaadaaf iddoo kenna, akkasumas ariitiidhaan akka hin raawwatamne gargaara.

3. Abbaan manaa waraqaa hiikkaa sana harka haadha manaa isaa keessa kaa’ee ishee erguu qaba ture. Namoonni tokko tokko kun akka inni isheef qabeenya kennuuf, akkasumas haala ishee fi deebitee akka heerumtu gargaaruuf qophii akka godhu dirqisiisa jedhu; sababiin isaa sababa walitti bu’iinsaa dogoggora ishee osoo hin taane, rakkoo ishee ture.

4. Yoo hiikamte, abbaa manaa biraa fuudhuun isheef seera qabeessa ture, Lakk. 2. Hiikkaan sun hidhata gaa’elaa akka duuti diiguu danda’utti diigeera; kanaaf, akka abbaan manaa ishee inni jalqabaa du’eetti, deebitee heerumuuf bilisa turte.

5. Yoo abbaan manaa ishee inni lammaffaan du’e yookiin ishee hiike, sana booda ammas nama sadaffaa fuudhuu dandeessi turte; garuu abbaan manaa ishee inni jalqabaa deebisee ishee hin fudhatu (Lakk. 3, 4). Yoo nama biraa hin fuune ta’e, inni ishee fudhachuu danda’a ture; sababiin isaa hojii ishee sanaan guutummaatti isa dhiisteetti, akkasumas isaaf xuraa’aa akka taatetti ilaalamti turte, garuu nama biraaf miti. Hayyoonni Yihudootaa kun gocha gadhee fi hamaa Gibxii keessa ture kan haadha manaa jijjiiruu ittisuuf akka ta’e dubbatu; yookiin immoo, dhiironni haadha manaa isaanii ariitiidhaan hiikuu isaanii ittisuuf kan karoorfame ta’a. Sababiin isaa haati manaa hiikamte, haaloo ba’uuf, battaluma nama biraa fuudhuuf ariifatti, akkasumas abbaan manaa ishee hiike, yoo filannoo biraatiin of fooyyessuuf yaadeyyuu, kan itti aanu caalaa hamaa ta’uu isaa, fi wanta ishee keessa jiru kan caalaa nama jibbisiisu argachuu danda’a, kanaaf haadha manaa isaa isa jalqabaa deebisee barbaaduu danda’a. Seerri kun "Lakki, ishee hin argattu, yeroo ishee qabdu ishee eeguu qabda turte" jedha. Yaadachiis: Wanta qabnuun gammaduun gaariidha, sababiin isaa jijjiiramoonni quufuu dhabuudhaan godhaman yeroo baay’ee gara hamaatti geessu. Rakkoon nuti beeknu yeroo baay’ee gaariidha, yoo nuti hamaa akka ta’etti yaannus, kan hin beekne caalaa. Jabeenya seera kanaatiin Waaqayyo qabeenya ayyaana isaa, saba isaa isa isaa irraa ejjite sana waliin araaramuuf fedha isaa agarsiisa. Ermiyaas 3:1, "Jaalalleewwan baay’ee wajjin ejjiteetta; deebi’ii gara koo kootti!" jedha. Yaanni isaa fi daandiin isaa kan keenya irra ol waan ta’eef.

24:5-13 Jaalalli abbaa manaatii fi haadha manaatti gidduu isaanii jiraachuun baay'ee barbaachisaa dha; akkasumas wantoota isaan walii isaaniif nama orma godhan hundumaa of eeggannoodhaan irraa fagaachuu qabu. Nama hatuun yakka gita du'aati ture, kan akka hattoota biroo deebisuudhaan (restitution) hin murtaa'amne. Seerawwan dhukkuba lamxataa (leprosy) ilaallatan of eeggannoodhaan eegamuu qabu. Haaluma kanaan, namoonni hundinuu garaa isaanii jalaa yakka (guilt) fi dheekkamsa (wrath) jala jiran, isa dhoksuu, yookiin yaada jijjiirrannaa (conviction) isaanitti dhaga'amu sana fonqolchuuf yaaluu hin qaban; garuu qalbii jijjiirrannaa, kadhannaadhaan, akkasumas cubbuu isaanii gadi deebiin amanuudhaan, karaa nagaa fi dhiifamaa irra deemu qabu. Akkasumas ajajoonni tokko tokko waan liqii horii tiif qabsiifamu ilaalchisee kennamanii jiru.