ሃም

ሃም ካብ ሰለስተ ደቁ ኖኅ ሓደ እዩ ነይሩ፣ ሴምን ያፌትን ድማ ምስኡ ነበሩ (Gen.5.32; 6.10)። ንሱን ሰበይቱን ኣብ መርከብ ኖኅ ካብቲ ዓብዪ ማይ ኣይሂ ዝደሓኑ ሰለሞና ሰባት ነበሩ (ዘፍ 7:13)። ድሕሪ ማይ ኣይሂ ሃም ኣቦ ከነኣን ኮነ (ዘፍ 9:18)። ሃም ንኣቡኡ ኖኅ ጥራዩ ረኣዮ እሞ ንኣሕዋቱ ዝነገረሉ ፍጻሜ ተፈጸመ (ዘፍ 9:22)። ኖኅ ካብ ድቃሱ ምስ ተንስአን ንግብሪ ሃም ምስ ፈለጠን፣ ኣብ ወዲ ሃም ኣብ ከነኣን መርገም ኣውረደ (ዘፍ 9:24-25)። ሃም ናይ ብዙሓት ህዝብታት ማለት ናይ ኩሽ፣ ግብጻውያን፣ ፉጥን ከነኣናውያንን ኣቦሓጎ ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ (ዘፍ 10:6-20)። እዞም ህዝብታት እዚኦም መብዛሕትኡ ግዜ “ደቂ ሃም” ተባሂሎም ይጽውዑ፣ ብሓፈሻ ድማ ምስ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ዝተኣሳሰሩ እዮም። ኣብ ዝርዝር ህዝብታት (ዘፍጥረት 10)፣ ወለዶ ሃም ተዘርዚሩ ኣሎ፤ እዚ ድማ ብዛዕባ ጂኦግራፍያዊ ምብትታን ናይ ጥንታዊ ሰብኣዊ ጉጅለታት ግንዛበ ይህብ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣገዳስነት ሃም ብቐንዱ ኣቦ ከነኣን ብምዃኑን፣ ኣብ ታሪኽ እስራኤል ድሕሪኡ ዓብዪ ግደ ዝጻወቱ ህዝብታት ኣቦሓጎ ብምዃኑን እዩ።