ኦሪት ዘሁልቊ 6

ቁጽሪ 6:1-21። ቃል ናዚራዊ ምፍላይ ማለት እዩ። ገሊኦም ከም ሳምሶንን ዮሃንስ መጥምቕን፡ ቅድሚ ምውላዶም ብእግዚአብሔር ንዅሉ ዘመኖም ናዚራውያን ኪዀኑ ተመዚዞም ነይሮም። ብሓፈሻ ግን፡ ንሓጺር እዋን ንኣገልግሎት ሃይማኖት ንምውፋይን ካብ ዓለም ንምፍላይን፡ ብፍሉይ ስርዓታት ተታሒዙ ዝዀነ ሰብ ብፍቓዱ ኪገብሮ ዝኽእል መብጽዓ ነበረ። ናዚራዊ ጽቡቕ ጌሩ እተፈልጠ ኮይኑ ይነገር፤ ግዴታኡ ግን ካብ ቀደም ዝበለጸ ብርግጽ ኪፍጸም ተገብረ። እቶም ድንቊርና ዝመልኦም ሰባት ነቲ ገደባት ብዘይሕጽረት ከየብዝሑስ፡ ኣምላኽ ስርዓታት ሃቦም።

ወይኒ ወይ መስከርቲ ኣይሰትዩ፡ ፍረ ወይኒ እውን ኣይብልዑ። ናብ ኣምላኽ ዝተፈልዩ ዘበሉ፡ ትምኒት ስጋኦም ኣይፍጽሙ፡ ግን ኪገዝእዎ ኣለዎም። ኲሎም ክርስቲያን ኣብ ኣጠቓቕማ ወይንን መስከርትን ብጣዕሚ ልክዕ ይግበሩ፤ ምኽንያቱ፡ ፍቕሪ ናይዞም ነገራት ንሰብ ሓንሳእ እንተ ተቖጻጺርዎ፡ ንሰይጣን ቀሊል ህርሚ ይኸውን። ናዚራውያን ካብ ፍረ ወይኒ ዝመጸ ዝዀነ ነገር ኣይብልዑ። እዚ ኸኣ ካብ ሓጢኣት ንምርሓቕን፡ ነቲ ዝዳበሎን፡ ናብኡ ዝመርሕን፡ ወይ ድማ ፈተና ኪኸውን ዝኽእል ዘበለን ኵሉ ክንርሕቕን ብዝላዓለ ሓላፍነት ኪንጥንቀቕ ከም ዘሎና የምህረና። ጸጕሮም ኣይላጸዩ ነበሩ። ርእሶም ኣይላጸዩን፡ ጭሕሞም እውን ኣይላጸዩን ነበሩ፤ እዚ ኸኣ ሳምሶን ናዚራዊ ምዃኑ ዝገልጽ ምልክት ነበረ። እዚ ኸኣ ንኣካላት ምእማኽን፡ ንቅልልን ስፍነቱን ዘይምግላጽን እዩ ዘመልክት። ነፍሶም ናብ ኣምላኽ ዝፈልዩ ዘበሉ፡ ሕልናኦም ካብ ምዉት ግብሪ ጽሩይ ገይሮም ኪሕልዉን ርኹስ ነገር እውን ከይንክዩን ኣለዎም። ብዅሉ እዋን ምፍላዮም ንእግዚአብሔር ቅዱሳት ኪዀኑ ኣለዎም። እዚ ኸኣ ትርጕም ናይቶም ወጻኢኣዊ ስርዓታት እዩ ነይሩ፡ እዚ እንተ ዘይብሎም ድማ፡ ዋጋ የብሎምን ነበረ።

እቶም ናዚራውያን ኪዀኑ ዝገብርዎ መብጽዓ ብፍቓዶም ንዝጥሕሱ፡ ዝዀነ ቅጽዓት ወይ መስዋእቲ ኣይተመደበን ነበረ፤ ንእግዚአብሔር ኣምላኾም ብኸምዚ ንቡር ዘይኰነ መገዲ ምፍናን ንኻልእ መዓልቲ መልሲ ኪህቡሉ ነበሮም፤ ብፍቓዶም ዘይበደሉ ግን፡ ካብኡ ኪገላገሉ ነበሩ። ኣብ ቅዱስ ጽሑፋት ካብዞም ናዚራውያን ወጻኢ፡ ምስ ናይ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሃይማኖታዊ ስርዓታት ኣብ ቍንቍን ዝመሳሰል ዝዀነ ነገር የለን። ግን ነቲ ፍልልይ ወይ ድማ ክንደይ ምሉእ ብምሉእ እተቓረነ ምዃኑ ተመልከቱ! እቶም ሃይማኖታውያን ናይዛ ቤተክርስትያን ኪምርዓዉ እተኸልከሉ እዮም፤ ግን ከምዚ ዝኣመሰለ ገደብ ኣብ ናዚራውያን ኣይነበረን። ካብ ምግቢ ኪሕረሙ እተኣዝዙ እዮም፤ ናዚራውያን ግን ንኻልኦት እስራኤላውያን ዝተፈቕደ ዝዀነ ምግቢ ኪበልዑ ይኽእሉ ነበሩ። ብሓፈሻ ወይኒ ኣይተኸልከሉን፡ እንኳ ኣብ መዓልትታት ጾሞም እውን ኣይተኸልከሉን፤ ናዚራውያን ግን ብዝዀነ እዋን ወይኒ ኣይሰትዩ። መብጽዓኦም ንመወዳእታ ዘመኖም ዝጸንዕ እዩ፤ መብጽዓ ናይ ናዚራውያን ግን ንሓጺር እዋን ብፍቓዶም ዝግበር ነበረ፤ ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት ከኣ ብሰብኡቶም ወይ ብወለዶም እንተ ዘይተፈቒደሎም ኣይከውንን። ከምዚ ዝኣመሰለ ዓቢ ፍልልይ ኣብ ሰብ እተረኽቡ ስርዓታትን ምስቶም ኣብ ቅዱስ ጽሑፋት እተኣዝዙን ኣሎ።

እግዚአብሔር የሱስ ዋሕስና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብነትና እውን ምዃኑ ኣይንረስዕ። ምእንቲኡ፡ ዓለማዊ ሓጎሳት ክንነጽግ፡ ካብ ስጋዊ ትምኒት ክንሕረም፡ ካብ ሓጥኣን ክንፍለ፡ እምነትና ብግልጺ ክንግልጽ፡ ተፈጥሮኣዊ ፍቕርታትና ክንገዝእ፡ መንፈሳውያን ክንኸውን፡ ንኣገልግሎት ኣምላኽ ክንውፍይ፡ ከምኡ እውን ኣብ ከባቢና ዘለዉ ንኣብነትና ኪኾኑ ክንብህግ ኣሎና።

ምዕራፍ 6 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. ብዛዕባ ናዝራዊ ዝምልከት ሕጊ ኣሎና፡ 1. መብጽዓ ናዝራዊ ዘገድዶ ዝነበረ እንታይ ምዃኑ (ቁ. 1-8)። 2. ናዝራዊ ብምትንካፍ ሬሳ እንተረኸሰ ዝግበር መፍትሒ ሕጊ (ቁ. 9-12)። 3. ግዜኡ ምስ ተወድአ ዝግበር ምፍናው (ቁ. 13-21)።

II. ንህዝቢ ከመይ ገይሮም ከም ዝባርኹዎም ንካህናት ዝተውሃበ መምርሒ (ቁ. 22, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-21 እቶም ብሓጢኣት ርእሶም ዘዋረዱ ሰባት ንምርካብን ንምሕፋርን ዝወጸ ሕጊ ድሕሪ ምውጻኡ፡ እዚ ሕጊ እዚ ብልዑል ኣምልኾኦምን ምፍራህ ኣምላኾምን ንርእሶም ክብሪ ንዝገበሩን ካብ ጎረባብቶም ንዝተፈልዩን ሰባት መምርሒን ምትብባዕን ኪኸውን ብግቡእ ይስዕብ። እዚ ሕጊ እዚ ከይወጸ ከሎ፡ ብናዝራዊነት ዝፍለጡን ካብ ካልኦት ሰባት ንላዕሊ ብሃይማኖት ዝያዳ ጽንዓትን ቅንኣትን ዘርእዩ ዝነበሩን ሰባት ከም ዝነበሩ ርግጽ እዩ። ምኽንያቱ፡ መብጽዓ ናዝራዊነት ኣብዚ ኸም ዝፍለጥ ነገር ተጠቒሱ ኣሎ፡ ግናኸ እቲ ግዴታኡ ኽሳዕ ሕጂ ካብ ዝነበሮ ንላዕሊ ዝያዳ ርግጸኛ ተገይሩ። ዮሴፍ ኣብ መንጎ ኣሕዋቱ ናዝራዊ ተባሂሉ ተጸዊዑ ኣሎ (ዘፍ. 49:26)፡ ካብኦም ስለ ዝተፈልየ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ መንጎኦም ፍሉይ ስለ ዝነበረ እዩ። እሞኸ ኣስተብህሉ፡

I. ናዝራዊ ብሓፈሻ እንታይ ምዃኑ፡ ንእግዚኣብሔር ዝተፈልየ ሰብ እዩ (ቁ. 2)። ገሊኦም ንሓይሊ ህይወቶም ናዝራውያን ነበሩ፡ ወይ ብመለኮታዊ ምድላው፡ ከም ሳምሶን (መሓ. 13:5)፡ ዮሃንስ መጥምቕ (ሉቃ. 1:15)፡ ወይ ብመብጽዓ ወለዶም ብዛዕባኦም፡ ከም ሳሙኤል (1 ሳሙ. 1:11)። እዚ ሕጊ እዚ ብዛዕባ እዞም ኣይዛረብን እዩ። ካልኦት ድማ ንሓደ ፍሉይ ግዜ ብፍቓዶም ዝተኣስሩ ነበሩ፡ ብዛዕባኦም ድማ ብእዚ ሕጊ እዚ ስርዓታት ተዋሂቡ ኣሎ። ሓንቲ ሰበይቲ ብመብጽዓ ናዝራዊነት ክትእሰር ትኽእል እያ፡ ኣብ ምዕ. 30:3 ከም ዝረኸብናዮ ብዝተወሰነ ገደባት፡ ኣብኡ እቲ ሰበይቲ ንእግዚኣብሔር እትመብጽዖ መብጽዓ ብፍላይ ነዚ መብጽዓ እዚ ዝምልከት ይመስል። እቶም ናዝራውያን፡ 1. ብግዜ ናዝራዊነቶም ንእግዚኣብሔር ዝተወፈዩ ነበሩ፡ ብዙሕ ግዜኦም ድማ ንሕጊ ብምጽናዕ፡ ብኣምልኾን ንኻልኦት ብምምሃርን የሕልፉ ነበሩ። ብእኡ ድማ መንፈስ ቅድስና ኣብኦምን ኣብ ኩሉ ኣካይዳኦምን ይርአ ነበረ። 2. ካብ ስሩዓት ሰባትን ስሩዓት ነገራትን ዝተፈልዩ ነበሩ። እቶም ንኣምላኽ ዝተቐደሱ ምስዛ ዓለም እዚኣ ኪመሳሰሉ የብሎምን። ንርእሶም ካብ ካልኦት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብቲ ቅድሚኡን ድሕሪኡን ዝነበሩዎ እውን ይፈልዩ ነበሩ። 3. መብጽዓ ብምምብጻዕ ንርእሶም ይፈልዩ ነበሩ። ኩሉ እስራኤላዊ ንኣምላኽ ብምሉእ ልቡ ኬፍቅሮ ብመለኮታዊ ሕጊ ተኣሲሩ ነበረ፡ እቶም ናዝራውያን ግና ብገዛእ ፍቓዶም ንገዛእ ርእሶም ንገሊኡ ሃይማኖታዊ ስርዓታት የሕልፉ ነበሩ፡ እዚ ድማ ፍረን መግለጺን ናይቲ ፍቕሪ እዩ፡ እዚ ድማ ካልኦት እስራኤላውያን ዘይተኣስሩሉ ነበረ። ገሊኦም ከምዚ ዝበሉ ነበሩ፡ መንፈሶም ኣምላኽ ንቤተክርስትያን ጌጣጌጥ፡ ንሃይማኖት ዓንዲ፡ ንቅድስና ድማ ኣብነታት ኪኾኑ ኣተባብዖም። ኣምላኽ ካብ መንእሰያቶም ናዝራውያን ከም ዘተንስአ፡ ንህዝቦም ዓብዪ ሞገስ ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ (ኣሞጽ 2:11)። እቶም ናዝራውያን ኣብ ጎደናታት ይፍለጡን ካብ በረድ ዝንጹሃት፡ ካብ ጸባ ዝጸበቑ ተባሂሎም ይኽበሩን ነበሩ (ሰቆ. 4:7)። ክርስቶስ ብምጽራፍ ናዝራዊ ተባሂሉ ተጸዊዑ፡ ተኸተልቱ እውን ከምኡ፡ ግናኸ ንሱ ብመሰረት እዚ ሕጊ እዚ ናዝራዊ ኣይነበረን፡ ወይኒ ይሰቲ፡ ንሬሳታት እውን ይትንክፍ ነበረ፡ ይኹን እምበር፡ ኣብኡ እዚ ዓይነት ፍጻሜኡ ረኺቡ፡ ምኽንያቱ ኣብኡ ኩሉ ንጽህናን ፍጽምናን ተራኺቡ፡ ኩሉ ሓቀኛ ክርስትያን ድማ መንፈሳዊ ናዝራዊ እዩ፡ ብመብጽዓ ንእግዚኣብሔር ዝተፈልየ። ቅዱስ ጳውሎስ ብምኽሪ ኣዕሩኹ፡ ንኣይሁድ ንምሕጓስ፡ ነዚ ሕጊ ናዝራውያን ከም ዝተገዝአ ንረክብ፡ ግናኸ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣህዛብ ከምዚ ዝበለ ነገር ኪሕልዉ ከም ዘይብሎም ተገሊጹ ኣሎ (ግብ. 21:24, 25)። ናዝራዊ ምዃን ንሰብ ዓብዪ ክብሪ ተባሂሉ ይርአ ነበረ፡ ስለዚ ሓደ ሰብ ከም መቕጻዕቲ ገይሩ እንተ ተዛሪቡ፡ ንኣብነት፡ "ከምዚ ወይ ከምቲ ኽገብር ካብ ዝብል ናዝራዊ ኽኸውን ይመርጽ" እንተበለ፡ ንሱ (ኣይሁድ ከም ዝብሉዎ) እኩይ ሰብ እዩ፡ እቲ ንእግዚኣብሔር ብመንገዲ ቅድስና ናዝራዊ ኽኸውን ዝመብጽዕ ግና፡ እንሆ፡ ኣኽሊል ኣምላኹ ኣብ ርእሱ ኣሎ።

II. እቶም ናዝራውያን ዝነበሩዎ ፍሉያት ግዴታት። እቲ ናይ ኣመንዝራውያን ሰባት ምናባዊ ሓሳባት ገደባቶም ከይበዝሕ፡ ኣምላኽ ባዕሉ ንኣኦም ሕጊ ኣንቢሩሎም፡ ንሞያኦም ድማ ስርዓት ሂቡሎም ኣሎ። 1. ምስ ፍረ ወይኒ ዝኾነ ይኹን ነገር ኪገብሩ የብሎምን (ቁ. 3, 4)። ወይኒ ወይ ዝኾነ ይኹን መስተ ኪሰትዩ፡ ወይኒ ኪበልዑ፡ እኳ ድኣ እቲ ፍረ ወይኒ ወይ ቅርፊቱ እውን ኪበልዑ ኣይፍቀደሎምን ነበረ። እኳ ድኣ ዘቢብ እውን ኪበልዑ ኣይፍቀደሎምን ነበረ። እቲ ምሁር ዶክተር ላይትፉት (Hor. Heb. in Luc. 1.15) ሓደ ግምት ኣለዎ፡ ከምቲ ብለምጽን ብኻልእን ዝመጽእ ስርዓታዊ ርኽሰት ንሓጢኣተኛዊ ኩነታት ዝወደቐ ሰብ ዝውክል፡ ከምኡ ድማ ምምስራት ስርዓት ናዝራውያን ንንጹህን ፍጹምን ኩነታት ሰብ ኣብ ንጽህናኡ ንምውካል ዝተዳለወ እዩ፡ እቲ ንኣዳም ዝተኸልከለ ኦም ፍልጠት ድማ ወይኒ ነበረ፡ በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ንናዝራውያን ኩሉ ፍረኡ ተኸልኪሉ ነበረ። እቶም ንናዝራውያን ወይኒ ዝሃቡ፡ ዕዮ ፈታኒ ገበሩ (ኣሞጽ 2:12)፡ ናብቲ እተኸልከለ ፍረ ኸም ዝኸዱ የዕብዮም ነበሩ። ወይኒ ዘይሰትዩ ምዃኖም ፍጽምናን ምስጋናን ከም ዝቑጸር፡ ካብ ኣብነት እቶም ረካባውያን (ኤር. 35:6) ይረአ። ወይኒ ኪሰትዩ ኣይፍቀደሎምን ነበረ፡ (1.) ንትዕግስትን ንስሓን ኣብነታት ኪኾኑ። እቶም ንኣምላኽን ንኽብሩን ዝተፈልዩ፡ ንትምኒት ስጋኦም ኪፍጽሙ የብሎምን፡ የግዳስ ኪገዝእዎን ኪገዝእዎም የብሎምን። ንጥዕና ኸብዲ ዝኸውን ሒደት ወይኒ ምስታይ ይፍቀድ እዩ፡ ንምሕጋዝ (1 ጢሞ. 5:23)። ግናኸ ንምጥዓም ጥራይ ብዙሕ ወይኒ ምስታይ፡ ንስጋ ዘይኮነስ ንመንፈስ ንምምልላስ ዝምብጽዑ ሰባት ኣይበቅዖምን። (2.) ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ንርእሶም ንምጥቃም ብቑዓት ኪኾኑ። ሕጊ ከይርስዑ (ምሳ. 31:5)፡ ብወይኒ ከይጋገዩ (ኢሳ. 28:7) ኪሰትዩ የብሎምን። ኩሎም ክርስትያናት ኣብ ምጥቃም ወይኒን መስተን ልኩዓት ኪኾኑ ንርእሶም ኬገድዱ ይግባእ፡ ምኽንያቱ፡ ፍቕሪ እዚኣቶም ንሓደ ሰብ እንተ ተቖጻጺርዎ፡ ንሰይጣን ቀሊል ምርኮ ይኸውን። እቲ ዝስተብሃለሉ ነገር፡ ወይኒ ኪሰትዩ ስለ ዘይብሎም (እዚ ድማ እቲ ቀንዲ ዕላማ ነበረ)፡ ካብ ወይኒ ዝመጸ ዝኾነ ይኹን ነገር ኪበልዑ ኣይፍቀደሎምን ነበረ፡ እዚ ድማ ንሓጢኣትን ንዝኾነ ይኹን ናብኡ ዝቐርብን ዝመርሕን ወይ ፈተና ኪኸውን ዝኽእልን ነገር ብዝለዓለ ጥንቃቐ ኸም እንርሕቕ ኬምህረና እዩ። ካብ ኩሉ ዓይነት ክፉእ ርሓቑ (1 ተሰ. 5:22)።

2. ጸጉሮም ኪቘርጹ የብሎምን (ቁ. 5)። ርእሶም ኪቘርጹ ወይ ጽሕሞም ኪላጽዩ የብሎምን ነበረ። እዚ ድማ እቲ ኣብ ታሪኽ ሳምሶን ብዙሕ ግዜ እንረኽቦ ምልክት ናዝራዊነቱ ነበረ። ሕጂ፡ (1.) እዚ ንስጋን ንምቾቱን ንውበቱን ዘይምግምማት የርኢ ነበረ፡ እዚ ድማ ንኣምላኽ ንዝተፈልዩ ሰባት ዝግባእ እዩ፡ ንሰላምን ንውበቶምን ንምሕላው ብምሉእ ነፍሶም ኪተሓዙ ይግባእ።