ኦሪት ዘሁልቊ 5

5:1-10 ሰፈር ክንጽህ ነበሮ። ንጽህና ቤተ ክርስትያን ከምቲ ሰላምን ስርዓትን ዝሕሎ፣ ብጥንቃቐ ክትሕሎ ኣለዋ። ዝተበከለ እስራኤላዊ ኩሉ ክፈላለ ኣለዎ። እቲ ካብ ላዕሊ ዝወርድ ጥበብ ቅድም ንጹህ እዩ፣ ድሕሪኡ ድማ ሰላማዊ። ዝኾነት ቤት ወይ ስድራ ቤት ዝበለጸ ሃይማኖታዊ ኣነባብራ ዝነበራ፣ ካብኣቶም በደል ብዝያዳ ክርሕቁ ግዴታ ኣለዎም። ሓደ ሰብ ንሓዉ ብዝኾነ ይኹን ነገር እንተ ኣታለሎ ወይ እንተ ዘመተ፣ እዚ ንእግዚኣብሔር ዝበደለ በደል እዩ። ንሱ ድማ ብቕንዕና ክንገብር ብጽኑዕ ዝእዝዘናን ዝነግረናን እዩ። ንሓደ ሰብ ዝነቕሐ ሕልናኡ በደል ከምዚ ዓይነት ገይሩሉ እንተኾይኑ፣ እኳ ደኣ እቲ በደል ነዊሕ ዘመን ዝገበሮ እንተነበረኸ፣ እንታይ ክግበር ኣለዎ? ሓጢኣቱ ክናዘዝ ኣለዎ፣ ንኣምላኽ ክናዘዞ፣ ንጐረቤቱ ክናዘዞ፣ ንርእሱ ድማ ሕፍረት ክወስድ ኣለዎ። እኳ ደኣ ኣብ ሓሶት ከምዘሎ ንርእሱ ክእመን ከቢዱዎ እንተነበረ እውን፣ ክገብሮ ኣለዎ። ንኣምላኽ ንዝተገብረ በደል ካሕሳ ክግበር ኣለዎ፣ ከምኡ እውን ንጐረቤት ንዝበጽሖ ክሳራ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት፣ ካሕሳ እንተተገብረ እኳ፣ ብዘይ እምነትን ንስሓን ጥራይ ኣይበቅዕን። ብጌጋ ዝተረኽበ ነገር ብፍላጥ ክቕመጥ እንከሎ፣ እቲ በደል ኣብ ሕልና ይቕጽል፣ ብመስዋእትን ብዕጣንን፣ ብጸሎትን ብንብዓትን ድማ ኣይጠፍእን እዩ፤ ምኽንያቱ እቲ ሓደ በደል ተመሓሒሩ ይቕጽል ስለዘሎ እዩ። እዚ ናይ ቅኑዕ ምስትውዓልን ቃል ኣምላኽን ትምህርቲ እዩ። ኣስመይቲ የቃልዕ፣ ንልኡም ሕልና ድማ ናብ ቅኑዕ ኣሰራርሓ ይመርሕ፣ እዚ ድማ ካብ እምነት ብክርስቶስ ዝመንጨወ ኮይኑ፣ ንውሽጣዊ ሰላም መገዲ ኪኸፍተሉ እዩ።

ምዕራፍ 5 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ንረክብ፥

I. ንርኹሳት ካብ ሰፈር ንምውጻእ ብመሰረት እቲ ቅድሚ ሕጂ እተገብረ ሕግታት ዝወጸ ትእዛዝ (ቁ. 1-4)።

II. ንሓደ ጎረቤት በደል እንተ ተገይሩሉ ብዛዕባ ምምላስ ዝምልከት ሕግታት ምድግጋም (ቁ. 5-8)፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ እቲ ንቕዱሳት ነገራት ንካህናት ምውፋይ (ቁ. 9, 10)።

III. ብዛዕባ እታ ብዝሙት እተጠርጠረት ሰበይቲ ብማይ ቅንኢ እትፍተነሉ ሓድሽ ሕጊ (ቁ. 11, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-10 ኣብዚ፥

I. ንሰፈር ምጽራይ ዝምልከት ትእዛዝ ኣሎ፡ ማለት ብፍሳስ፡ ብለምጺ፡ ወይ ብምትንካፍ ሬሳ ብስርዓት እተረኸሱ ኩሎም፡ ብመሰረት ሕጊ ኽሳዕ ዚንጽሁ፡ ካብ ውሽጢ እቲ ሰፈር ምውጻእ (ቁ. 2, 3)።

1. እዞም ትእዛዛት እዚኦም ብኡብኡ ተፈጺሞም (ቁ. 4)። (1) እቲ ሰፈር ሕጂ ሓድሽ ቅርጺ ተዋሂብዎ ተሰሪዑ ነበረ፡ ስለዚ ድማ፡ ምምሕያሹ ንምምላእ፡ ቀጺሉ ኽጸርይ ኣለዎ። እምብኣር፡ ንጽህና ቤተ ክርስቲያን ከም ሰላምን ስርዓትን ብጥንቃቐ ኽሕሎ ኣለዎ። ነፍሲ ወከፍ እስራኤላዊ ናብ ባዕሉ መዓርጉ ኽሕጸር ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነፍሲ ወከፍ እተረኸሰ እስራኤላዊ ኻብኡ ኽፍለ ኣለዎ። እቲ ኻብ ላዕሊ ዝመጽእ ጥበብ ቅድም ንጹህ እዩ፡ ድሕሪኡ ሰላማዊ። (2) ድንኳን ኣምላኽ ሕጂ ኣብ ማእከል ሰፈሮም ተተኺሉ ነበረ፡ ስለዚ ድማ ንጹህ ጌሮም ኪሕዝዎ ኽጥንቀቑ ኣለዎም። እምብኣር፡ ዝኾነ ቤት ወይ ስድራ ቤት ዝበለጸ ሃይማኖታዊ ምእማን እንተ ገበሩ፡ ዓመጻ ኻብ ድንኳኖም ኣርሒቖም ኬርሕቁ ዝያዳ ግዴታ ኣለዎም (እዮብ 22:23)። እቲ ኣምላኽ ዚነብረሉ ሰብ፡ እቲ ቦታ፡ ኪረክስ የብሉን፤ እንተ ረኸሰ ግና፡ ኪሕረቕ፡ ኪጕሂ፡ ከምኡ’ውን ኪርሕቕ ኪለዓዓል እዩ (1 ቈረ. 3:16, 17)።

2. እዚ ንርኹሳት ካብ ሰፈር ምውጻእ እዚ ዜመልክት ዝነበረ፡ (1) ሓላቑ ቤተ ክርስቲያን እንታይ ኪገብሩ ኸም ዘለዎም እዩ፡ ማለት ኣብ መንጎ ክቡርን ንኡስን ኪፈላለዩ፡ ከምኡ’ውን ንሓጥኣን ከም ኣረጊት ሓርጭ ኬርሕቁ ኣለዎም (1 ቈረ. 5:8, 13)፡ ካልኦት ከይተበከሉን ከይረኸሱ (እብ. 12:15)። እቶም ብግልጺ ዘይተኣረሙ ርኹሳትን ሕሱማትን ካብ ክርስትያናዊ ኅብረት ኪወጹን ኪርሕቁን፡ ክሳዕ ዚንስሑ፡ ንኽብሪ ክርስቶስን ንምህናጽ ቤተ ክርስቲያኑን እዩ። (2) ኣምላኽ ባዕሉ በታ ዓባይ መዓልቲ እንታይ ከም ዚገብር እዩ፡ ንኣውድኡ ብምሉኡ ኼንጽህ፡ ካብ መንግስቱ ኸኣ ንዅሉ እቲ ዜስሕት ኪእክብ እዩ። ከምቲ ኣብዚ እቶም ርኹሳት ካብ ሰፈር እተኣገዱ፡ ከምኡ’ውን ናብታ ሓዳስ የሩሳሌም ርኹስ ነገር ኣይኪኣቱን እዩ (ራእ. 21:27)።

II. ንሓደ ጎረቤት በደል እንተ ተገይሩሉ ብዛዕባ ምምላስ ዝምልከት ሕጊ። እዚ ሰባት ዚገብርዎ ሓጢኣት ተባሂሉ ይጽዋዕ (ቁ. 6)፡ ምኽንያቱ ኣብ መንጎ ሰባት ልሙድ ስለ ዝኾነ፤ ሓጢኣት ሰብ፡ ማለት ንሰብ ዝበደለ ሓጢኣት፡ ከምኡ ኸኣ ኪትርጐምን ኪርድኣሉን ይሕሰብ። ሓደ ሰብ ንሓዉ ብዝኾነ ይኹን ነገር እንተ ኣታሊሉ ወይ እንተ ኣጕዲሉ፡ እዚ ንእግዚኣብሔር፡ ንሱ ሓቀኛታት ዚከላኸል፡ ንበደለኛታት ዚቐጽዕ፡ ከምኡ’ውን ብቕንዕና ኽንገብር ብጥብቂ ዚእዝዘናን ዚነግረናን ስለ ዝኾነ፡ ከም በደል ይርአ። ሕጂ ሓደ ሰብ እተነቕሐ ሕልንኡ ብኸምዚ ዓይነት በደል ኪኸስሶ፡ እቲ ሓጢኣት ድሮ ነዊሕ እኳ እንተ ገበሮ፡ ናብ ኣእምሮኡ ኺመልሶ ኸሎ እንታይ ኪግበር ኣለዎ፧

1. ሓጢኣቱ ኺእመን ኣለዎ፡ ንኣምላኽ ኪእመን፡ ንጎረቤቱ ኺእመን፡ ከምኡ’ውን ንባዕሉ ኺሓፍር ኣለዎ። ቅድሚ ሕጂ እንተ ኸሓዶ፡ ንባዕሉ ሓሳዊ ምዃኑ ምእማን እኳ እንተ ኸበዶ፡ ግናኸ ኪገብሮ ኣለዎ፤ ምኽንያቱ ልቡ ስለ ዝደነነ ኸሓዶ፡ ስለዚ ድማ ልቡ ሕጂ ልስሉስ ምዃኑ ዜርኢ ካልእ መገዲ የብሉን፡ ብምእማን ጥራይ እዩ።

2. መስዋእቲ፡ ማለት ድዑል ምትዕራቕ ኬምጽእ ኣለዎ (ቁ. 8)። ንኣምላኽ፡ ሕጉ እተሰብረ፡ እተገብረ በደል፡ ከምኡ’ውን ብጎረቤትና እተሰነየ ጉድለት ምትዕራቕ ኪግበር ኣለዎ፤ ኣብዚ ዅነታት እዚ ምምላስ ብዘይ እምነትን ንስሓን ኣይበቅዕን እዩ።

3. ይኹን እምበር፡ ንእተበደለ ሰብ ምሉእ ካሕሳ ኽሳዕ ዚግበረሉ፡ ማለት እቲ ቀንዲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ሓሙሻይ ክፍሊ ተወሲኹሉ (ቁ. 7)፡ እቲ መስዋእቲ ኣይኪቕበልን እዩ። ብዘይፍትሓዊ መገዲ እተረኽበ ነገር ብፍላጥ ኣብ ኢድ ኪቕመጥ ከሎ፡ እቲ በደል ኣብ ሕልና ይቕመጥ፡ ብመስዋእቲ ወይ ብምቕራብ፡ ብጸሎት ወይ ብንብዓት ኣይጸርን እዩ፡ ምኽንያቱ ንሓደ ዓይነት ዝቕጽል ሓጢኣት ምጽናዕ እዩ። እዚ ሕጊ እዚ ቅድሚ ሕጂ ነይሩና (ዘሌ. 6:4)፡ ኣብዚ ኸኣ እተበደለ ሰብ እንተ ሞይቱ፡ ወይ እቲ ዕዳ ዚግብኦ ቀረባ ዘመድ እንተ ዘይብሉ፡ ወይ እቲ ምምላስ ንመን ኪግበር ከም ዘለዎ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ዘይተረጋገጸ እንተ ኾይኑ፡ እዚ ንዘይፍትሓዊ ዝረኸቦ ነገር ንምሓዝ ምኽንያት ኪኸውን የብሉን፤ ንመን ይኹን ይኹን፡ ብሓጢኣት ንዝረኸቦ ሰብ ኣይኮነን፡ ስለዚ ድማ ንካህን ኪወሃብ ኣለዎ (ቁ. 8)። ዝኾነ ይኹን ንብረትነት ኬርኢ ዚኽእል እንተ ነበረ፡ ንካህን ኪወሃብ የብሉን (ኣምላኽ ንመስዋእቲ ምዝማት ይጸልእ)፤ እንተ ዘይነበረ ግና፡ ናብቲ ዓቢ ጐይታ ይሓልፍ ነበረ (ob defectum sanguinis—ዘርኢ ስለ ዘይብሉ)፡ ካህናት ከኣ ተቐበልቱ ነበሩ። እምብኣር፡ ገለ ሃይማኖታዊ ወይ በጎ ተግባር፡ በደል ከም ዝገበሩ ንባዕሎም ዚፈልጡ፡ ግናኸ ብኻልእ መገዲ ኸመይ ጌሮም ኪመልሱ ኸም ዘይፈልጡ ሰባት ኪገብርዎ ዚግባእ ኣድላዪ ፍትሒ እዩ፤ እቲ ናትና ዘይኮነ ንብረትና ፈጺሙ ረብሓና ኣይኪኸውንን እዩ።

III. ብዛዕባ እዚ ኣጋጣሚ እዚ ንቕዱሳት ነገራት ዝምልከት ሓፈሻዊ ሕጊ፡ ማለት ንካህን ዝወሃብ ዝኾነ ይኹን ነገር ናቱ ኪኸውን እዩ (ቁ. 9, 10)።

1. እቲ ዝሃበ ሰብ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ህያቡ ኺመልስ የብሉን። እዚ ሕጊ እዚ ንኹሉ ሃይማኖታዊ ዕላማታት እተዋህበ ህያባት የጽድቕን የረጋግጽን እዩ፡ ሰባት ብቕንኣት ንካህናት ነገራት ከይሃቡ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ብቝጥዓ ከይመልስዎ።

2. እቶም ካልኦት ካህናት ምስቲ ሽዑ ዜገልግል ዝነበረ ካህን፡ እቲ ቕዱስ ነገር ዝወሃቦ ዝነበረ፡ ተኻፈልቲ ኪኾኑ የብሎምን። እቲ ብዝያዳ ድሉውን ትጉህን ዝነበረ፡ ብእኡ ይረብሕ፤ ዕዮ እንተ ገበረ፡ ደሞዙ ይውሰድ፡ ብዙሕ ጽቡቕ ይግበረሉ።

5:11-31 እዚ ሕጊ እዚ ንኣንስቲ እስራኤል ንጥርጣረ ምኽንያት ካብ ምሃብ ንኸይጥንቀቓ የኽእለን ነይሩ። በቲ ኻልእ ወገን ድማ እቲ ከምኡ ዝኣመሰለ ጥርጣረ ዜስዕቦ ዝነበረ ጭካነ ዝመልኦ ምግባት የዕግት ነይሩ። ብተወሳኺ ድማ ነቶም ገበነኛታት ካብ ምምላጥ፡ ከምኡ'ውን ነቶም ንጹሃት ብቕኑዕ ጥርጣረ ከይመጾም የዕግት ነይሩ። መርትዖ ኺርከብ ምስ ዘይከኣል፡ እታ ሰበይቲ ናብ ልቢ ዚምርምር ኣምላኽ ነዚ ኸቢድ መሐላ ኽትገብር ትጽዋዕ ነበረት። ሓንቲ ሰበይቲ ድማ፡ እንተ ዝገበነት፡ ነቲ መሐላ ኣሜን ክትብል ወይ ነቲ ማይ ድሕሪኡ ክትሰቲ ኣይምኸኣለትን፡ ሓቂ ኣምላኽ እንተ ዘይኣመነት ወይ ንጽድቁ እንተ ዘይተኣዘዘት ደኣ እምበር። እቲ ማይ፡ መርገም ስለ ዜምጽእ፡ መሪር ማይ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ከምኡ ድማ ሓጢኣት ክፉእን መሪርን ነገር ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቶም ኣብ እተኸልከለ ፍትወት ዚዘዋወሩ ኩሎም፡ ኣብ መወዳእታ መራርነት ከም ዚረኽቡ ይፍለጥ። ካብዚ ኩሉ እዚ፡ እዚ ዝስዕብ ንመሃር፡ 1. ሕቡእ ሓጢኣት ንኣምላኽ ፍሉጥ እዩ፡ ከምኡ'ውን ሓድሓደ ግዜ ኣብዛ ህይወት እዚኣ ብዘገርም ኣገባብ ናብ ብርሃን ይወጽእ። መዓልቲ'ውን ክትመጽእ እያ፡ ኣምላኽ ከኣ ብክርስቶስ ገይሩ ንሕቡእ ነገር ሰባት ብወንጌል መሰረት ኪፈርዶ እዩ፡ ሮሜ 2:16። 2. ብፍላይ ድማ፡ ዘመውትን ዓመጸኛታትን ኣምላኽ ብርግጽ ኪፈርዶም እዩ። ሕጂ እኳ መራር ማይ ቅንኣት እንተ ዘይብልና፡ ግናኸ ቃል ኣምላኽ ኣሎና፡ እዚ ድማ ልክዕ ከምኡ ዝኣመሰለ ዓቢ ፍርሂ ኪኸውን ይግባእ። ስጋዊ ትምኒታት ብመራርነት ኪዛዘሙ እዮም። 3. ኣምላኽ ንጽህና ናይ ንጹሃት ኪገልጽ እዩ። እቲ ሓደ ምምሕዳር ኣምላኽ ንገሊኦም ንጽቡቕ፡ ንገሊኦም ድማ ንጕድኣት ይኸውን። ከምኡ'ውን ነቲ ኣምላኽ ዝመደቦም ዕላማታት ኬስልጥ እዩ።