ኦሪት ዘሌዋውያን 1

1:1,2 መስዋእቲ ምቕራብ ካብ ውድቀት ሰብ ክሳዕ ምምጻእ ክርስቶስ ናይ ሓቀኛ ሃይማኖት ስርዓት ነበረ። ግናኸ እስራኤላውያን ኣብ ምድረበዳ ክሳዕ ዝዀኑ፡ ብዙሕ ዝርዝራዊ ስርዓታት ዝተሰርዐ ኣይመስልን። እቲ ሓፈሻዊ ዕላማ ናይ እዚ ሕግታት እዚ ንጹር እዩ። እቲ መስዋእቲ ምሳሌ ክርስቶስ ነበረ፤ ከምኡ’ውን ናይ ምእመን ግቡኡ፡ ባህሪኡ፡ ፍሉይ መሰሉን ምስ ኣምላኽ ዘለዎ ሕብረትን የመልክት ነበረ። ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ ብዛዕባ ጐይታ የሱስ ዝተባህለ ዘበለ ኵሉ ምስ ህዝቡ ዘይተተሓሓዘ እምብዛ የብሉን። እዚ መጽሓፍ እዚ ብዛዕባ መስዋእቲ ብዝምልከት ሕግታት ይጅምር፤ እቲ ዝበዝሐ ጥንታዊ ድማ ዝቃጸል መስዋእቲ ነበረ፡ ብዛዕባኡ ድማ ኣምላኽ ኣብዚ ንሙሴ መምርሒ ይህብ ኣሎ። እቲ ህዝቢ ንጐይታ መባእቲ ንምቕራብ ፍቓደኛ ምዃኑ ተሓሲቡ እዩ። እቲ ናይ ተፈጥሮ ብርሃን እኳ ንሰብ፡ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ፡ ንፈጣሪኡ ከም ጐይታኡ ገይሩ ክብሪ ንምሃብ ይመርሖ። ድሕሪ እቲ ውድቀት ብኡብኡ መስዋእቲ ተሰርዐ።

1:3-9 በቲ ናይ መሳርዕ ሌዋውያን ኣገባብ ምፍጻሙ፡ እቲ ናይ መንፈሳዊ ዓለም ምስጢራት ብምስምማዕ ተፈጥሮኣዊ ነገራት ይምሰሉ ነበሩ፤ መጻኢ ፍጻሜታት ድማ በዘን ስነ-ስርዓታት እዚኤን ይግለጹ ነበሩ። ከምዚ እንተዘይብሉ፡ እቲ ዅሉ ትርጉም ዘይብሉ ስርዓታት ኮይኑ ይረአ። በዘን ነገራት እዚኤን፡ ናይ ስቓይ ወዲ ኣምላኽ ምሳልን ትርጉምን ኣሎ፡ ንሱ ድማ ንሓጢኣት ብዘሎ ዓለም መስዋእቲ ኪኸውን እዩ። እቲ ዝነደደ ስጋ እንስሳ፡ ንእቲ ንሕና ዅላትና ዝገበእናዮ ዘለኣለማዊ መከራ፡ ትሑት ምሳሌ እዩ ነይሩ፤ ቅዱስ ጐይታና ድማ፡ ብትሕቲ ጾር ኣበሳና ኣብ ዝሞተሉ ጊዜ፡ ኣብ ስግኡን ኣብ ነፍሱን ዝጸረፎ። ኣስተብህል፡

1. እቲ ዝቐርብ እንስሳ፡ ብዕረቑ ዘይብሉ ክኸውን ኣለዎ። እዚ ድማ ኣብ ክርስቶስ ዝነበረ ሓይልን ንጽህናን፡ ከምኡ'ውን ኣብ ህዝቡ ክህሉ ዘለዎ ቅዱስ ህይወት የመልክት። 2. እቲ ወናኒ ብፍቓዱ ከቕርቦ ኣለዎ። ኣብ ሃይማኖት ብፍቕሪ እንተዘይኮይኑ፡ ንኣምላኽ ዘሐጉስ ነገር ኪኸውን ኣይክእልን። ክርስቶስ ድማ ብፍቓዱ ንኣና ንርእሱ ወፈየ። 3. ኣብ ኣፍደገ ድንኳን መብቀሪ፡ ኣብኡ እቲ ናይ ምድሓር መሰውኢ ዝነበረሉ ቦታ፡ ንመስዋእቲ ዝቐደሰ፤ ኣብ ኣፍደገ ኸቕርቦ ኣለዎ፡ ከምቲ ንኽኣቱ ዘይበቅዕ፡ ሓጢኣተኛ ምስ ኣምላኽ ግብብ ምባል ኪህልዎ ዝኽእል ብመስዋእቲ ጥራይ ምዃኑ እናኣመነ። 4. እቲ ወናኒ ኢዱ ኣብ ርእሲ መስዋእቱ ኪገብር ኣለዎ፡ በዚ ድማ፡ እቲ መስዋእቲ ምእንቲ ሓጢኣቱ ምሕረምታ ኪኸውን ኢሉ፡ ብኣምላኽ ተቐባልነት ኪረክብ ዘለዎ ሃረርታን ተስፋን የመልክት። 5. እቲ መስዋእቲ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር፡ ብስርዓት፡ ንኣምላኽ ንኽብርቲ ኪቕተል ነይሩዎ። ከምኡ'ውን፡ ኣብ ክርስትያናት፡ ስጋ ምስ ረሳሓት ምፍቃራትን ትምኒታትን ኪስቀል ከም ዘለዎ የመልክት። 6. ካህናት ነቲ ደም ኣብ ልዕሊ መሰውኢ ኪንብሩ ነይሩዎም። ደም ህይወት ስለዝኾነ፡ ንሱ እዩ ምሕረምታ ዝገብር። እዚ ድማ፡ ምዝማድ እሞም ንሕልናናን ምጽራዩን የመልክት፡ ብእምነት፡ ደም የሱስ ክርስቶስ ኣብኡ ብምንባሩ። 7. እቲ እንስሳ ኣብ ብዙሕ ክፋላት ተመቒሉ፡ ድሕሪኡ ኣብ ልዕሊ መሰውኢ ኪነድድ ነይሩዎ። ምንዳድ መስዋእቲ፡ ነቲ ናይ ክርስቶስ ከቢድ መከራ፡ ከምኡ'ውን ነቲ ኣምለኽቲ ስምዒታት፡ ብእኡ ድማ፡ ከም ቅዱስ ሓዊ፡ ክርስትያናት ንርእሶም፡ ንብዘሎ መንፈሶም፡ ነፍሶምን ስጋኦምን ንኣምላኽ ኬቕርቡ ከም ዘለዎም የመልክት። 8. እዚ፡ ናይ ሕሩም መዓዛ መስዋእቲ ተባሂሉ ይፍለጥ። ከም ተግባር ምእዛዝ ንመለኮታዊ ትእዛዝ፡ ከምኡ'ውን ምሳሌ ክርስቶስ፡ እዚ ንኣምላኽ ቅቡል ነይሩ፤ መንፈሳዊ መስዋእቲ ክርስትያናት ድማ፡ ብክርስቶስ ገይሩ፡ ንኣምላኽ ቅቡል እዩ (1ጴጥ 2:5)።

ቁጽሪ 3-9 ሓደ ሰብ ሃብታም እንተ ዝኸውንን ክኽእሎ እንተ ዝነብርን፣ ንሱ ንዝሓርዮ መስዋእቲ ምድማር፣ በዚ ድማ ንኣምላኽ ከኽብሮ ይሓስብ ነይሩ፣ ካብ ዓበይቲ እንስሳታቱ ከምጽእ ይሕሰብ ነይሩ። ኣምላኽ ዝበለጸ ምዃኑ ዝሓስብ ሰብ፣ ንዕኡ ዘለዎ ዝበለጸ ነገር ክህቦ ይውስን፣ እንተ ዘይኮነ ግን ንስሙ ዝግብኦ ክብሪ ኣይህቦን እዩ። ሕጂ ሓደ ሰብ ንሓደ ዕብራይ ክሓርድ እንተ ወሲኑ፣ ንቤተሰቡን ኣዕሩኹን መዘናግዒ ዘይኮነስ፣ ንኣምላኹ መስዋእቲ ንምቕራብ፣ እዞም ዝስዕቡ ሕግታት ብሃይማኖታዊ መንገዲ ክሕለዉ ኣለዎም፦

1. እቲ ዝቐርብ እንስሳ ተባዕታይን ብዘይ ነውርን ካብ መጓሰኡ ዝበለጸን ክኸውን ኣለዎ። ንዘይተወሰነ ፍጹም ዝኾነ ንምኽባር ጥራይ ስለ ዝተሓስበ፣ ብዓይነቱ እቲ ዝፍጹም ክኸውን ይግባእ። እዚ ድማ ኣብ ክርስቶስ እቲ ዝሞተ መስዋእቲ ዝነበረ ምሉእ ሓይልን ንጽህናን፣ ከምኡውን ኣብ ክርስትያናት፣ ንኣምላኽ ህያዋን መስዋእቲ ኾይኖም ዝቐርቡ፣ ክህሉ ዝግባእ ቅንዕና ልብን ነውሪ ዘይብሉ ህይወትን የመልክት። ግናኸ፣ ብሓቂ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ወዲ ተባዕታይን ጓል ኣንስተይትን የልቦን፤ ኣብ ኣካል ዝርከብ ዝኾነ ይኹን ተፈጥሮኣዊ ነውሪ ንኣምላኽ ንቕበልነትና ዕንቅፋት ኣይኮነን፣ እንታይ ደኣ ብሓጢኣት ናብ ነፍሲ ዝኣተዉ ስነ-ምግባራዊ ጉድለታትን ቅርጽታት ምጥፍፋእን ጥራይ እዩ።

2. እቲ ወናኒ ብፍቓዱ ከቕርቦ ኣለዎ። ኣብ ሃይማኖት ንኣምላኽ ንምሕጓስ ዝግበር ነገር፣ ብፍቕሪ ካብ ዝመጽእ ጸቕጢ ወጻኢ ብኻልእ ጸቕጢ ክግበር የብሉን። ኣምላኽ ንፍቑዳት ሰባትን ንሓጎስ ዝህብን ይቕበል። ኣይንስዎርዝን ካልኦትን ከም መርገጺ ዘይኮነስ፣ ከም መወዳእታ መስዋእቲ ይርእይዎ፦ "ንሱ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ንዝግባእ ምቕባል ይቕረብ። እዚ ንርእሱ ከም ዕላማ መስዋእቱ ይግበር፣ ዓይኑ ድማ ኣብቲ ዕላማ ብጽኑዕ ይተክል—እቲ ንሱ ብእግዚአብሔር ምእንቲ ክቕበል።" ብቕንዕና ዝደልዩን ኣብ ኩሉ ሃይማኖታዊ ኣገልግሎቶም ዝሓስብዎን ጥራይ ምቕባል ክረኽቡ እዮም፣ 2 ቈረንቶስ 5:9።

3. ኣብ ኣፍ ደገ ድንኳን ክቐርብ ኣለዎ፣ ኣብኡ እቲ ናይ ምድማር መስዋእቲ ናይ ነሓስ መሰውኢ ዝነበረ፣ እቲ ህያብ ዝቕድስ፣ ኣብ ካልእ ቦታ ዘይኮነስ። ኣብ ኣፍ ደገ ከቕርቦ ኣለዎ፣ ከምቲ ክኣቱ ዘይግብኦ፣ ከምኡውን ንሓጢኣተኛ ናብ ኪዳንን ምስ ኣምላኽ ዘሎ ሓድነትን ብመስዋእቲ ጥራይ እዩ ምእታው ዘሎዎ ምዃኑ ብምእማን። ግናኸ፣ ኣብ ድንኳን ምርኻብ ከቕርቦ ኣለዎ፣ ኣብዚ ውልቃዊ ኣገልግሎት እዚ እውን ምስ ኩላ ቤተ ክርስቲያን እስራኤል ዘለዎ ሓድነት ምልክት ንምግባር።

4.