ኦሪት ዘሌዋውያን 11

እዞም ሕግታት እዚኦም፡

1. ከምቲ ኣዳም ካብ ኦም ፍልጠት ክበልዕ ዝተኸልከለ፡ ንህዝቢ ንምእዛዞም መርመራ ኾይኑ፡ ንርእሶም ምኽሓድን ንስምዒታቶም ምቁጽጻርን ንምምሃሮም ዝተዓለመ ይመስል። 2. ንእስራኤላውያን ካብ ካልኦት ህዝብታት ንምፍላይ። ብዙሓት ካብ እዞም ዝተኸልከሉ እንስሳታት ከኣ ንኣረማውያን መናፍስታዊ ኣምልኾን ጣኦታዊነትን መዕለቢ እዮም ነይሮም። 3. ህዝቢ ኣብ መሓዙቶምን ኣብ ጥቡቕ ዝምድናታቶምን ኣብ መንጎ ቅዱስን ርኹስን ፍልልይ ክገብሩ ተማሂሮም። 4. እቲ ሕጊ ርኹሳት እንስሳታት ምብላዕ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምትንካፎም'ውን ከልኪሉ እዩ። ካብ ዝኾነ ሓጢኣት ክርሕቑ ዝደልዩ፡ ንኹሉ ፈተናታቱን ቅርበቱን ንምውጋድ ክጥንቀቑ ኣለዎም። እቶም ፍሉያት ሕግታት ኣዝዮም ዝርዝራውያን እዮም ነይሮም፡ እሞ ኩላቶም ከኣ ንምእዛዞም ቀጻሊ ጥንቃቐን ቅኑዕነትን ንምውፃእን ንሕና ክንእዘዝ ንምምሃርን ተሰሪሖም።

ናይ ክርስትና ሓርነትና እናተጠቐምናን ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጾር ዝኾነ ስርዓታት ሓራ እናኾናን፡ ንሓርነትና ብዘይግቡእ ከይንጥቀመላ ክንጥንቀቕ ኣለና። እግዚኣብሔር ንህዝቡ ብቤዛነት ኣድሒኑን ጸዊዑን እዩ፡ ከምቲ ንሱ ቅዱስ ዝኾነ መጠን ንሳቶም'ውን ቅዱሳት ምእንቲ ክኾኑ። ካብ ዓለም ወጺእና ክንፍለ ኣለና፤ ምስቶም ዘይእግዚኣብሔራውያን ምሕዝነትን ምስቶም ብሓጢኣት ዝሞቱ ዘይኣድላዪ ዝምድና ኩሉን ክንገድፍ ኣለና። ብጽቡቕ ተግባራት ቀናዓት፡ ንኣምላኽ ዝተወፈዩ ሰዓብትን መሓዙት ህዝቡን ክንከውን ኣለና።

ምዕራፍ 11

ናይ ስነ-ስርዓት ሕጊ ብሃዋርያ (እብ. 9:9, 10) ከም ዝገለጾ፣ እስካዕ ሕጂ ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ዝተገልጸ 'ብመስዋእትን ብምስዋእን' ጥራይ ዘይኮነስ፣ እንተላይ 'ብምግቢ፣ ብመጠጥ፣ ከምኡውን ብዝተፈላለየ ምሕጻብ' ካብ ስነ-ስርዓታዊ ርኽሰት ዝሓዘ እዩ። እዚ ምዕራፍ እዚ ብዛዕባኡ ዝገልጽ ሕግታት ዝጅምረሉ ኮይኑ፣ ንገሊኡ ዓይነት ስጋ ንጹህ ብምባል ንኽብላዕ ዝፈቅድ፣ ንገሊኡ ድማ ርኹስ ብምባል ዝኽልክል እዩ። 'ሓደ ዓይነት ስጋ ሰብ ኣሎ።' ተፈጥሮ ነዚ ምብላዕ እዚ ብምሕሳብ ትደንግጽ፣ እዚ ዝገብር ድማ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ኣረማውነት ዝበጽሑን ካብ እንስሳታት ሓንቲ ስጉምቲ ጥራይ ዝርሕቁን እዮም። ስለዚ፣ ነዚ ዝኽልክል ሕጊ ኣየድለየን። ግናኸ፣ ብዛዕባኡ ሕጊ ኣብዚ ዝመርሕ (ቁ. 1-8) 'ካልእ ዓይነት ስጋ እንስሳታት' ኣሎ፣ 'ካልእ ናይ ኣስናግ' (ቁ. 9–12)፣ 'ካልእ ናይ ኣዕዋፍ' (ቁ. 13–19)፣ ከምኡውን 'ካልእ ናይ ዝሳሓቡ ፍጥረታት'፣ እዚኦም ድማ ናብ ክልተ ዓይነት ዝተኸፋፈሉ እዮም፡ ዝነፍሩ ዝሳሓቡ ፍጥረታት (ቁ. 20–28) ከምኡውን ኣብ ምድሪ ዝሳሓቡ ፍጥረታት (ቁ. 29–43)። እቲ ሕጊ ድማ ብሓፈሻዊ ናይ ቅድስና ሕግን ምኽንያታቱን (ቁ. 44፣ ወዘተ) ይዛዘም።

ቁጽሪ 1-8

ኣሮን ኣብ ቤት ኣምላኽ ሊቀ ካህናት ኮይኑ ምስ ተቐድሰ፣ ኣምላኽ ምስ ሙሴ ተዛረቦ፣ ንኽልቲኦም ድማ ንህዝቢ ፍቓዱ ንኸብጽሑ ብሓባር ተልእኮ ሃቦም። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ንሙሴን ንኣሮንን ተዛረቦም፤ ከመይሲ ካብ ካህናት ንጹህን ርኹስን ክፈላልዩን ንህዝቢ ድማ ከምኡ ክገብሩ ከም ዝምህሩን ብፍላይ ተደልዩ ነይሩ። ድሕሪ ማይ ኣይሂ፣ ኣምላኽ ምስ ኖህን ደቁን ኪዳን ምስ ኣተወ፣ ስጋ ንኽበልዑ ፈቐደሎም (ዘፍ. 9:13)፣ ቅድሚኡ ግና ብፍርያት ምድሪ ጥራይ ተሓጺሮም ነይሮም። ግናኸ፣ ንደቂ ኖህ ዝተፈቕደ ነጻነት ኣብዚ ንደቂ እስራኤል ተሓጺሩ ኣሎ። ስጋ ክበልዑ ይኽእሉ ነይሮም፣ ግናኸ ኩሉ ዓይነት ስጋ ኣይኮነን፤ ገሊኡ ርኹስን ክቡርን ገይሮም ክርእይዎ ነይርዎም፣ ገሊኡ ድማ ንጹህን ፍቑድን ነይሩ። እቲ ሕጊ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ብፍላይን ብጽንዓትን ዝመልአ እዩ። ግናኸ፣ ነዚ ሕጊ እዚ እንታይ ምኽንያት ክወሃቦ ይከኣል? ስለምንታይከ ህዝቢ ኣምላኽ ከም ካልኦት ህዝብታት ንኹሎም ፍጥረታት ብናጻ ክጥቀሙ ዘይፍቀደሎም?

1. ኣምላኽ ከምኡ ክኸውን ስለ ዝደለየ ጥራይ እኹል ምኽንያት እዩ፤ ፍቓዱ፣ እኹል ሕጊ ከም ዝኾነ፣ እኹል ምኽንያት እዩ፤ ከመይሲ ፍቓዱ ጥበቡ እዩ። ንህዝቡ ኣብ ቅድስና መሰውኢኡ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ መዓልታዊ ናይ መኣዲኦም ጉዳያት እውን ንእዝነትኦም ክፍትኖን ከለማምዶን ጽቡቕ ኮይኑ ረኣዮ፣ እዚ ድማ ኣብ ትሕቲ ስልጣን ከም ዘለዉ ንኽዝክሩ እዩ። ኣምላኽ ድማ ንእዝነት ሰብ ኣብ ንጽህናኡ፣ ካብ ሓንቲ ፍሉይ ኦም ከይበልዕ ብምኽልካል ፈቲንዎ ነይሩ።

2. መብዛሕትኦም ከም ርኹሳት ተኸልኪሎም ዝነበሩ ምግባት፣ ብሓቂ ዘይጥዑያትን ንምብላዕ ዘይበቕዑን እዮም ነይሮም፤ እቶም ንሕና ጥዑያት ኢና ኢልና እንሓስቦም ከም ጥንዚዛ፣ ማዕነቕ፣ ከምኡውን ሓሰማ ዝኣመሰሉ ድማ፣ ምናልባት ኣብቶም ሃገራት እቶም ህዝቢ ንኣካላቶም ጎዳእቲ ክኾኑ ይኽእሉ ነይሮም። ኣምላኽ ድማ በዚ ሕጊ እዚ ዝገበሮ፣ ሓኪምን ፈቃርን ኣቦ ንደቁ ከም ዝገብር እዩ፣ ንሱ ድማ ሕሙማት ከም ዝገብሮም ዝፈልጦ ነገር ካብ ምብላዕ ይኽልክሎም። እሞ እምበኣር፣ እግዚኣብሔር ንኣካል እዩ፣ ንጥዕናና ንምድላይ ጥሙሕና ምጉዳእ ድማ ዕሽነት ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንኣምላኽ ዝበደለ ሓጢኣት እዩ።

3. ኣምላኽ ድማ በዚ መገዲ እዚ ንህዝቡ ካብ ካልኦት ህዝብታት ክፈልዩ፣ ኣብ ኣምልኾኦም ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ መዓልታዊ ተግባራት ህይወቶም እውን ክምህሮም ደለየ። በዚ ድማ ኣብ ማእከል ኣህዛብ ከም ዘይቑጸሩ ከርእዮም ደለየ። ቅድሚ እዚ፣ ኣብ መንጎ እብራውያንን ካልኦት ህዝብታትን ብዛዕባ ምግቢ ብወግዒ ዝተሓዝ ዝተፈላለየ ነገር ከም ዝነበረ ይረአ፤ ከመይሲ ግብጻውያንን ንሳቶምን ብሓባር ኣይበልዑን ነይሮም (ዘፍ. 43:32)። ቅድሚ ማይ ኣይሂ እውን እንስሳታት ናብ ንጹህን ዘይንጹህን ዝምቀሉሉ ፍልልይ ነይሩ (ዘፍ. 7:2)፣ እዚ ፍልልይ እዚ ድማ ምስ ብዙሓት ካልኦት ሃይማኖታዊ ልምድታት ኣብ ማእከል ኣህዛብ ጠፊኡ ነይሩ። ግናኸ፣ በዚ ሕጊ እዚ ናብ ርግጽነት ተመሊሱ፣ ኣብ መንጎ ኣይሁድ ክሕሎ ተኣዘዘ፣ በዚ ድማ ንዓኣቶም ፍሉይ ዝኾነ ምግቢ ብምሓዝ፣ ካብ ኣምለኽቲ ጣኦት ዝኾኑ ጎረባብቶም ብዝምድና ክርሕቁ፣ ከምኡውን ንመንፈሳዊ እስራኤል ኣምላኽ ክውክሉ፣ እዚኦም ድማ ኣብዚ ንኣሽቱ ነገራት ዘይኮነስ፣ ኣብ ባህሪ መንፈሶምን ኣብ ኣካይዳ ህይወቶምን ብጥንቁቕ ፍልልይ ክመሓደሩን ምስዛ ዓለም እዚኣ ከይመስሉን እዮም።

ሊቃውንቲ ብተወሳኺ ዝብልዎ፣ መብዛሕትኦም በዚ ሕጊ እዚ ከም ርኹሳት ተጸይፎም ዝነበሩ ፍጥረታት፣ ኣብ ማእከል ኣህዛብ ብልዑል ዝኽሪ ዝነበሮም እዮም ነይሮም፣ ንምግቢ ዘይኮነስ፣ ንጥንቈላን ንኣማልኽቶም መስዋእቲ ንምቕራብን እዩ ነይሩ፤ ስለዚ፣ እዚኦም ኣብዚ ከም ርኹሳትን ፍንፉናትን ተጠቒሶም ኣለዉ፣ እዚኦም ድማ ንምብላዕ ፈተና ዘይኮኑ፣ ግናኸ ኣህዛብ ብኣጉል እምነት ዝኸብሩዎም ነገራት ሃይማኖታዊ ምጽያፍ ንኽሕዙ እዩ። ሓሰማ፣ ምስቶም ድሕሪኡ ዝመጹ ኣህዛብ፣ ንቬኑስ ቅዱስ ነይሩ፣ ጉምብሕ ንሚነርቫ፣ ንንስሪ ንጁፒተር፣ ከልቢ ንሄካተ፣ ወዘተ.፣ እዞም ኩሎም ድማ ኣብዚ ርኹሳት ተገይሮም።

ብዛዕባ እንስሳታት፣ ሓፈሻዊ ሕጊ ተነቢሩ ኣሎ፣ እዚ ድማ እቶም ሰኮኖም ዝመቕሉን ዘምስሑን ጥራይ ንጹሃት እዮም፤ እዚኦም ብፍላይ ኣብ ምድግጋም እዚ ሕጊ እዚ ተጠቒሶም ኣለዉ (ዘዳ. 14:4, 5)፣ ኣብኡ ድማ እስራኤላውያን እኹል ዝተፈላለየ ነገር ከም ዝተፈቕደሎም ይረአ፣ ስለዚ ድማ ብዛዕባ እቲ ዝነበሮም ገደብ ከማርሩ ኣየድለዮምን። እቶም ዘየምስሑን ሰኮኖም ዘይመቕሉን እንስሳታት ርኹሳት ነይሮም፣ በዚ ሕጊ እዚ ድማ ስጋ ሓሰማ፣ ማዕነቕ፣ ከምኡውን ጥንዚዛ ንዓኣቶም ተኸልኪሉ ነይሩ፣ እዚኦም ድማ ኣብ መንጎና ብሓፈሻ ዝጥቀሙ እዮም። ስለዚ፣ ብፍላይ ካብዚኦም ዝኾነ ይኹን ክንበልዕ ከለና፣ ብወንጌል ኣብዚ ጉዳይ እዚ ንዝተዋህበና ነጻነት ከነመስግን ይግባእ፣ እዚ ድማ ኩሉ ፍጥረት ኣምላኽ ጽቡቕ ምዃኑን፣ ንሓደ እኳ ርኹስ ወይ ዘይንጹህ ክንብል ከም ዘይብልናን ይምህረና።

ገሊኦም ኣብቲ ኣብዚ ንምፍላይ ዝተነብረ ሕጊ ትርጉም ከም ዘለዎ ይርእዩ፣ ወይ ድማ ክምሰል ከም ዝኽእል ይሓስቡ። ምስትንታን፣ ከምኡውን ካልኦት ናይ ኣምልኾ ተግባራት ብሕቡእ ሰብ ልቢ ዝግበሩ፣ ብምምሳሕ፣ ማለት መንፈሳዊ ምግቢና ብምምሕዳር ክምሰሉ ይኽእሉ፤ ፍትሕን ምሕረትን ናብ ሰባት፣ ከምኡውን ተግባራት ጽቡቕ ኣካይዳ፣ ብምምቃል ሰኮን ክምሰሉ ይኽእሉ። ሕጂ ድማ ሓደ ካብዚኦም ብዘይ ካልእ ንኣምላኽ ኣየቕርበናን እዩ፣ ግናኸ ክልቲኦም ብሓባር ክኸዱ ኣለዎም፣ ጽቡቕ ስምዒታት ኣብ ልቢን ጽቡቕ ተግባራት ኣብ ህይወትን፤ ሓደ ካብዚኦም እንተለይዎ፣ ንጹሃት ኣይኮናን፣ ብርግጽ ንጹሃት ኣይኮናን።

ካብ ኩሎም ኣብዚ ከም ርኹሳት ተኸልኪሎም ዝነበሩ ፍጥረታት፣ ስጋ ሓሰማ ካብቶም ብኣይሁድ ዝበዝሐ ዝፈርሑን ዝጸልኡን እዩ ነይሩ። ብዙሓት ብኣንጾክዮስ ተቐቲሎም፣ ከመይሲ ክበልዕዎ ኣይደለዩን። እዚ፣ ምናልባት ዝበዝሐ ፈተና ዝገጥሞም ዝነበረ እዩ፣ ስለዚ ድማ ንርእሶምን ንደቆምን ፍሉይ ጽልኢ ነይርዎም፣ ብስሙ ዘይኮነስ፣ 'ፍሉይ ነገር' ኢሎም ይጽውዕዎ ነይሮም። ኣህዛብ ብኣጉል እምነት ይጥቀሙሉ ዝነበሩ ይመስል (ኢሳ. 65:4)፣ ስጋ ሓሰማ ይበልዑ ነይሮም፤ ስለዚ ድማ ኣምላኽ ንህዝቡ ኩሉ ምጥቃም ክልከሎም፣ ካብ ጎረባብቶም ነቲ ሕማቕ ምጥቃም ከይመሃሩ ኢሉ እዩ።

ገሊኦም እቲ ንዞም እንስሳታት ከም ርኹሳት ምኽልካል፣ ንህዝቢ ካብ ሕማቕ ባህርያት እዞም ፍጥረታት ንምጥንቃቕ ዝዓለመ እዩ ይብሉ።