Tirhaqa

Tirhaaqaa, kan Tarqaa jedhamees beekamu, mootii Kush (Itoophiyaa) kan mootiin Assoor Senaakerib Yihudaa yeroo weerare morme ture (2ffaa Mootota 19:9;Isaayaas 37:9). Senaakerib mootii Hizqiyaas kan weeraramaa ture gargaaruuf akka dhufe dubbatameera. Tirhaaqaan Fara'oon afraffaa mootummaa Gibxii (Itoophiyaa) digdamii shanaffaa kan bara Kiristoos dura 690 hanga 664 Dh.K.D. keessa bulche ture. Haalota ibsaman keessatti, Tirhaaqaan teessoo mootummaa isaa irra utuu hin taa'in dura, bara 701 Dh.K.D. keessa akka raawwataman waan amanameef, gabaasa Macaafa Qulqulluu keessatti rakkoon tartiiba yeroo jira. Hayyoonni tokko tokko Tirhaaqaan Fara'oon Shaabakaa duraanii jala ajajaa waraanaa ta'ee hojjechaa ture ta'uu danda'a, yookiin immoo barreessitoonni Macaafa Qulqulluu gabaasota waraana Senaakerib lamaan walitti makanii ta'uu danda'a jedhanii tilmaamu. Galmeen Assoorii immoo walitti bu'iinsa Tirhaaqaan Assoorotaa wajjin qabaachaa ture ni dubbata. Tirhaaqaan Assoorii milkaa'inaan mormuun isaa Gibxii keessatti giduu gala Madiinat Haabuu jedhamu keessatti dallaa mana qulqullummaa irratti galmaa'eera.