Faarfannaa 137

Diinonni isaanii Yihudoota biyya ofii isaaniitii booji’anii turan. Rakkoo isaanii daran dabaluuf, isaan irratti qoosanii, gammachuu fi sirba isaan irraa gaafatan. Kun baay’ee gara jabinaa fi amala namummaa hin qabne ture; akkasumas qulqullummaa kan xureessuu ture, sababiin isaa sirboota Xiyoon kan qulqulluu ta’an malee sirba kan biraa hin barbaanne. Warra qoosan waan gaafatanitti harka kennuun hin ta'u. Isaan akkas hin jenne, 'Gadda guddaa keessa osoo jirru akkamitti sirbina?' Garuu, 'Inni Sirba Gooftaa ti, kanaafuu waaqayyolii tolfamoo gidduutti isa sirbuuf hullee hin qabnu' jedhan.

FAARFANNAA 137

Faarfannaa adda addaa kanneen guyyoota dhuma waldaa Yihudootaa keessa, yeroo raajii xumura isaa ga'ee fi kitaabni Kakuu Moofaa cufamuuf jedhu barreeffaman jedhaman jiru. Haa ta'u malee, Faarfannaan kun yeroo saba Waaqayyoo Baabilonitti booji'amanii fi achitti warra hacuucaa of tuulan sanaan salphifaman barreeffame waan ta'eef, kanneen kaan caalaa yeroo dhihoo keessa barreeffamuu isaa ifatti argisiisa. Kunis yeroo boojuu isaanii dhuma irratti ta'uu danda'a; sababiin isaas, yeroo sana badiisa Baabilon ariifatee dhufaa akka jiru (lak. 8) arganii turan, kunis bilisummaa isaanii ture. Faarfannaa gaddisiisaa fi boo'ichaadha; Septuagint immoo boo'icha Ermiyaas keessaa tokko godhee, Ermiyaas barreessaa isaa ta'uu isaa ibsa. Asi irratti, I. Booji'amtoonni gaddan of gammachiisuu hin danda'an (lak. 1, 2). II. Warra hacuucaa of tuulan gammachiisuu hin danda'an (lak. 3, 4). III. Yerusaalemiin dagachuu hin danda'an (lak. 5, 6). IV. Edoomii fi Baabiloniin dhiisuu hin danda'an (lak. 7-9). Faarfannaa kana yeroo faarfannu, dhimma waldaa kiristaanaa, keessattuu kutaa ishee rakkina keessa jiruun baay'ee tuqamuu qabna. Gadda saba Waaqayyoo garaa keenyatti dhiyeessinee, yeroo isaa eeggatee bilisummaa waldaa kiristaanaa fi badiisa diinota ishee tilmaama keessa galchuudhaan of jajjabeessuu qabna. Haa ta'u malee, jibba dhuunfaa hunda of eeggannoodhaan dhabamsiisuu fi raacitii hamminaa aarsaa keenya waliin makamuu hin qabnu.

Asitti intalli Xiyoon duumessaan haguugamtee, intala Baabilon waliin jiraachaa jirti; saba Waaqayyoo imimmaan buusaa, garuu imimmaan keessatti facaasaa jiru. Ilaalaa,

I. Haalli gaddisiisaan dhimma isaanii fi hafuura isaanii keessa turan.

1. Bishaan Baabilon cinaa, biyya ormaa, biyya isaanii irraa fagaatee, achitti akka booji'amtoota waraanaa geessaman. Biyyi Baabilon yeroo sana saba sanaaf mana garbummaa ture, akkuma Gibxi jalqaba isaaniitti turte. Warri isaan mo'atan bishaan cinaa isaan qubsiisan, achitti hojjechiisuuf yookiin doonii isaanii irratti hojjechiisuuf. Yookiin immoo, bakka gaddisiisaa waan ta'eef, hafuura gaddaa isaaniitiif mijataa ta'uu isaa irraa kan ka'e filatan ta'a. Yoo achitti mana ijaaruu qabaatan (Erm. 29:5), magaalaawwan, bakka namni itti wal ga'u osoo hin taane, bishaan cinaa, bakka kophaa ta'anitti, imimmaan isaanii lolaa waliin makachuu danda'anitti ta'a. Isaan keessaa tokko tokko laga Keebaar cinaa (His. 1:3), kaan immoo laga Ulaay cinaa (Dan. 8:2) argineerra.

2. Achitti taa'anii rakkina isaanii irratti yaaduudhaan gadda isaanii dabarsan. Ermiyaas yeroo boojuu kana jala turanitti kophaa taa'anii callisuu fi afaan isaanii biyyee keessa galchuu isaan barsiisee ture (Boo'icha 3:28, 29). “Akkuma warra turuuf eeganitti, akkas ta'uun fedha Waaqayyoo waan ta'eef, gammachuudhaan teenye.”

3. Yaanni Xiyoon imimmaan ija isaanii irraa buuse; kunis gadda tasaa, akkuma yeroo tokko tokko rakkoon nu mudatuun nutti dhufu osoo hin taane, imimmaan yaada qabu ture (teenyee boo'ine), imimmaan yaada qabu—Xiyoon, tulluu qulqulluu mana qulqullummaa irratti ijaarame sana yeroo yaadannu boo'ine. Jaalalli mana Waaqayyoo mana isaanii irratti yaaddoo qaban hunda liqimse. Ulfina Xiyoon duraanii fi gammachuu mana qulqullummaa Xiyoon keessatti qaban yaadatan (Boo'icha 1:7). Yerusaalem, guyyoota rakkina ishee keessa, wantoota ishee gammachiisoo dur turan hunda yaadatte (Far. 42:4). Badiisa Xiyoon amma jiru yaadatan, biyyee ishee jaallatan, kunis yeroon Waaqayyo ishee jaallatu fagoo akka hin taane agarsiistuu gaarii ture (Far. 102:13, 14).

4. Meeshaalee muuziqaa isaanii dhiisan (lak. 2): Akka qaraaraatti, “Faarfannaa keenya muka biyya lafaa irratti fannifne.” (1.) Faarfannaa mataa isaanii gammachiisuuf fi bohaartii isaaniitiif fayyadaman. Isaan kana dhiisan, sababiin isaas, Waaqayyo yeroo boo'ichaa fi gaddaa waameera (Isa. 22:12) jedhanii waan yaadaniif, akkasumas hafuurri isaanii baay'ee gaddaa waan tureef, isaan fayyadamuuf fedhii hin qaban turan; faarfannaa isaanii waliin fidan, tarii gadda isaanii salphisuuf fayyadamuuf yaadan, garuu gaddi isaanii baay'ee guddaa waan ta'eef, yaalii sana hin fudhanne. Muuziqaan namoota tokko tokko gaddisiisa. Akkuma dhangaggaa soogidda irratti, akkasuma nama garaa gaddaa qabuuf faarfannaa faarfatu. (2.) Faarfannaa tajaajila Waaqayyoo keessatti fayyadaman, faarfannaa Lewwotaa. Isaan kana hin gatan, yeroo biraa deebisanii fayyadamuuf carraa argatu jedhanii abdatan, garuu yeroo sanaaf fayyadamuu waan hin dandeenyeef dhiisan; Waaqayyo cidha isaanii gaddatti, faarfannaa isaanii immoo boo'ichatti jijjiiruudhaan hojii biraa isaaniif kenneera (Amoos 8:10). Wantoonni hundi yeroo isaaniitti bareedoo dha. Faarfannaa isaanii bosona keessa yookiin holqa dhagaa keessa hin dhoksine; garuu jijjiirama gaddisiisaa kana akka arganitti, ijaan akka isaan tuquuf fannisan. Haa ta'u malee, kana gochuun isaanii dogoggora ta'uu danda'a; sababiin isaas, Waaqayyoon galateeffachuun yeroo hin qabu; wanta hundumaatti galata akka kenninu fedha isaa ti (Isa. 24:15, 16).

II. Salphina diinonni isaanii haala gaddisiisaa kana keessa yeroo turan irratti isaan geessisan (lak. 3). Biyya isaanii irraa booji'anii geessanii, achitti biyya boojuu isaanii keessatti isaan balleessan, wanta xinnoo qaban hunda irraa fudhatan. Garuu kun gahaa hin turre; gadda isaanii guutuuf isaan salphisan: Isaan gammachuu fi faarfannaa nurraa barbaadan. Amma,

1.