Lewwoota 24

Dhadhabbiiwwan sanaa Kiristoos akka Qabaa jireenyaatti, fi akka nyaata lubbuu saba isaa kan agarsiisan turan. Inni Ifa waldaa isaa ti, Ifa addunyaa ti; karaa dubbii isaa ifni kun ni ifa. Ifa kanaan nyaata lubbuu keenyaaf qophaa'e ni beekna; akkasumas guyyaa guyyaan, garuu caalaatti Sanbata irraa gara Sanbataatti, galaata waliin garaa keenyatti isa irraa nyaachuu qabna. Akkuma dhadhabbiiwwan sun iddoo qulqulluutti dhiifaman, akkasuma nutis Waaqayyoo wajjin jiraachuu qabna hanga inni nu geeddarutti.

Boqonnaa kana keessatti, I. Seerota ibsaa fi buddeena agarsiisaa ilaalchisee irra deebiin kennaman (lak. 1-9). II. Seera arrabsoo irratti cabsuu, hidhamuu, qoratamuu, adabamuu fi ajjeefamuu arrabsaa (lak. 10-14, lak. 23 waliin). III. Seerri arrabsoo irratti jiru cimsee deebifame (lak. 15, 16), seerota biroo hedduu waliin (lak. 17, kkf.).

Asitti, mana Waaqayyoo keessatti ibsa-qabduu fi gabatee haala gaariin qopheessuuf xiyyeeffannoon kennameera, akkasumas ajajoonni kennamaniiru.

I. Ibsaan yeroo hundumaa boba’aa turuu qaba. Seerri kanaaf ta’u dura Ba’uu 27:20, 21 irratti argameera. Kun asitti irra deebiin dubbatameera, tarii sababiin isaa yeroo ammaatti hojiirra ooluu jalqabeera, yeroo wantoonni biroon hunduu sirnaan qophaa’an.

1. Uummanni zayita qopheessuu qabu turan (lak. 2), kunis, akkuma wantoota biroo tajaajila Waaqayyoo keessatti fayyadamaman hundaa, isa gaarii, zayita ejersaa qulqulluu, tumamee, tarii si’a lama calalamuu qaba ture. Kun ibsoonni akka boba’an gochuuf ture; garagalchi Ingiliffaa keenya hunduu “ibsoota” jedhee dubbisa, garuu jalqaba irratti lak. 2 irratti “ibsaa” jedhamee tokkicha, ibsaan akka boba’u gochuuf; garuu lak. 4 irratti “ibsoota” jedhamee baay’ee dha—inni ibsoota ni qajeelcha. Ibsoonni torban sun ibsaa tokko guutuu uumu turan, kanaafis Hafuurri qulqulluun ayyaanaa teessoo dura ibsoota ibiddaa torban (Mul’ata 4:5) jedhamee bakka bu’eera, sababiin isaa kennaawwan adda addaa jiru, garuu Hafuurri tokko dha, 1 Qorontos 12:4. Tajaajiltoonni akka ibsoota boba’anii fi ifan mana kiristaanaa Kiristoos keessatti, garuu uummanni akka Israa’el ibsootaaf godhe, isaanif haala gaariin qopheessuun dirqama isaanii ti. Jiraachuun salphisaan tajaajila salphisaa uuma.

2. Luboonni ibsoota kunuunsuu qabu turan; isaan ibsoota sana qulqulleessuu, ibsa-qabduu sana qulqulleessuu, fi zayitaan guutuu qabu turan, ganamaa fi galgala, lak. 3, 4. Haaluma kanaan, hojiin tajaajiltoota wangeelaa jecha jireenyaa sana mul’isuu dha, ibsoota haaraa kaasuuf osoo hin taane, garuu jecha hiikuu fi lallabuudhaan, ifa isaa ifaa fi bal’aa gochuuf. Kun karaa idilee ibsoota boba’aa tursiisuu ture; garuu, yeroo mana kiristaanaa hiyyeessaa fi rakkataa turte, ibsoonni ishee zayita ejersa gaarii irraa kallattiin, tajaajila luba yookaan uummataa malee, yeroo hundumaa akka sooraman argina (Zakaariyaas 4:2, 3); sababiin isaa, Waaqayyo nu karaatti hidheera ta’us, ofii isaa isaanitti hin hidhanne, garuu ibsaan isaa addunyaa keessaa zayita dhabee akka hin dhaamneef xiyyeeffannoo cimaa ni kenna.

II. Gabateen yeroo hundumaa diriiree jiraachuu qaba. Kun dura Ba’uu 25:30 irratti ajajameera. Asittis,

1. Gabateen buddeenaan guutamee ture; nyaata mi’aawaa yookaan adda addaa fedhii afaanii guutuuf osoo hin taane, buddeena yookaan daabboo kudha lama ture, lak. 5, 6. Bakka buddeenni baay’inaan jiru beelli hin jiru; bakka buddeenni hin jirretti cidhis hin jiru. Gosa hundumaaf daabboon tokko ture, sababiin isaa mana Abbaa keenyaa keessatti buddeenni ga’aan jira. Isaan hunduu arjummaa Waaqayyootiin qophaa’aniiru, akkasumas ayyaana Waaqayyoo biratti ni simatamu turan. Erga gosoonni kudhan fincilanii boodas lakkoofsi daabboo kanaa itti fufeera (2 Seenaa 13:11), sababiin isaa gosa hundumaa keessaa warri muraasni mana qulqullummaa jaallatan, akkasumas tajaajila isaa irratti argamuu isaanii itti fufaniiru.

2. Harka ixaana urgaa’aa tokko saanii warqee keessa, sarara hundumaa irratti yookaan cinaatti kaa’ameera, lak. 7. Yeroo buddeenni kaafamee lubootaaf kenname, ixaanni urgaa’aan kun iddoo aarsaa warqee irratti (ani nan yaada) ixaana guyyaa guyyaa irra caalaa gubameera: kunis buddeena bakka bu’ee yaadannoo ture, aarsaa ibiddaan dhihaate, akkuma harki aarsaa midhaanii iddoo aarsaa irratti gubame yaadannoo isaa jedhame, boq. 2:2. Haaluma kanaan, xinnoon beekamtii gad of deebisuu taatee fudhatameera, akkasumas daabboon hunduu lubootaaf kennameera. Israa’eloonni Waaqayyoo hunduu, daabboo kudha lamaan fakkeeffaman, Kiristoosiiin karaa isaa urgaa gaarii isaaf ta’aniiru, akkasumas kadhannaan isaanii yaadannoo ta’uuf Waaqayyo duratti ol ba’uu jedhameera, Hojii Ergamootaa 10:4. Jechi kun seera sirna irraa liqeeffameera.

3. Sanbata hundumaa ni haaromfama ture. Yeroo daabboon achi turu torban tokko booda, luboonni wantoota qulqullaa’oo biroo iddoo qulqulluu keessatti nyaatamuu qaban waliin nyaatu turan (lak. 9), akkasumas kan haaraan baasii uummataan qophaa’ee iddoo isaanii buufameera, lak. 8. Yihuudoonni akkas jedhu, “Harki luboota kaa’anii kan warra kaasan waliin wal maka ture, akkasumas gabateen yeroo hundumaa duwwaa akka hin taane, garuu buddeenni yeroo hundumaa Gooftaa duratti akka jiraatu.” Waaqayyo warra isa daawwatan simachuuf yeroo hundumaa qophaa’aa dha, akkuma namoonni yeroo baay’ee ta’an, Luqaas 11:5. Daabboo sana keessaa tokkoon tokkoon isaa kudhan-qooda lama, jechuunis omerii daakuu qulqulluu lama qabata ture; Israa’eloonni hunduu guyyaa ja’affaa Sanbataaf mannaa baay’ina kana walitti qabatu turan, Ba’uu 16:22. Kana irraa ka’uudhaan, warri tokko tokko buddeenni agarsiisaa kun, kan Sanbata irratti gabatee irra kaa’ame, mannaa isaan lafa onaa keessatti ittiin sooraman yaadannoo ta’uuf kan yaadame ture jedhu. Tajaajiltoonni Kiristoos Sanbata hundumaa mana isaatiif buddeena haaraa qopheessuu qabu, qorannoo isaanii haaraa caaffata qulqullaa’aa keessatti argatan, akkasumas guddinni isaanii hundumaaf akka mul’atu, 1 Ximootewos 4:1, 5.