Seensa 23

23:1-13 Jireenyi hundarra dheeraan yeroo gabaabaatti gara dhumaatti dhufa. Waaqayyo haa eebbifamu, addunyaan tokko kan cubbuun, duuti, waan humna hin qabneenii fi dhiphinni itti hin seenne jiraachuuf. Maqaan isaa haa eebbifamu, duuti illee amantoota tokkummaa Kiristoos wajjin qaban irraa addaan baasuu hin dandeenyeef. Warri nu baay'ee jaallannu, eeyyen, qaamni keenya mataan isaa, isa nu akkasitti eegnu illee, yeroo gabaabaatti bocaa suphee jibbisiisaa ta'ee, akka hin mul'anneef awwaalamuu qaba. Kanaaf, qabannaalee fi miidhagina lafarroo hundumaaf hammam hiikoo ta'uu qabna! Kanaa manna akka lubbuun keenya ayyaana waaqaarraa argamuun miidhagfamu haa barbaannu. Abrahaam, akka warra Waaqa hin sodaanne Kanaanootaa ta'anillee, mootota Heetitti ulfinaa fi kabajaa kenneef. Amantiin Macaafa Qulqulluu warra aangoo irra jiran hundumaaf kabaja sirrii akka kennamu ni ajaja; garuu namummaa isaanii jallisuu yookaan yoo isaan amala gaarii hin qabne ta'an, yakka isaanii deeggaruu dhoowwa. Arjummaan cimaan Kanaanoota kanaa, dhiphina, ofii jaallachuu, fi amala hamaa baay'ee warra ofii isaanii Israa'eloota jedhanii waaman qaanessa akkasumas balaaleffata. Abrahaam kennaa sana kan dide boonaan hin turre, yookaan Efroonitti hidhachuu waan jibbeef miti; garuu qajeelummaadhaa fi ogummaadhaani. Abrahaam lafa sanaaf kaffaluu ni danda'a ture, kanaafuu arjummaa Efroon irraa faayidaa argachuu hin fedne. Amanaan, akkasumas ulfinni, arjummaa ollaa keenyaa irraa faayidaa akka hin arganne, akkasumas warra bilisaan kennan irratti akka hin feene nu dhoowwa.

Asitti kan argamu:

I. Abrahaam du’a Saaraatiif gadda (Lakk. 1, 2).

II. Abrahaam iddoo awwaalchaa Saaraatiif bitate.

1. Bitichi Abrahaamiin gad of deebisuudhaan dhiyaate (Lakk. 3, 4).

2. Karaa sirrii ta’een mari’atamee, kabajaa fi ulfina walii wajjin walii galame (Lakk. 5–16).

3. Qarshiin bitichaa kaffalame (Lakk. 16).

4. Lafichi Abrahaamiif dabarfamee kennamee fi mirkanaa’e (Lakk. 17, 18, 20).

5. Awwaalchi Saaraa (Lakk. 19).

Asitti kan argannu:

1. Umurii Saaraa, Lakk. 1. Waggaa afurtama dura, ofii ishee dulloomtuu jedhattee turte, Boq. 18:12. Namoonni dulloomoon yeroo dura hin du’an, garuu ofii isaanii dulloomoo jedhanii waan lakkaa’aniif, haala gaariidhaan du’uu danda’u.

2. Duuti ishee, Lakk. 2. Jireenya dheeraa kan jiraate hunduu dhuma irratti du’uu qaba. Abrahaamii fi Saaraan waggoota hedduudhaaf nagaan waliin jiraatanii turan; garuu duuti warra wanti biraa addaan baasuu hin dandeenye addaan baasa. Hiriyoonnii fi jaallatamoon Waaqayyoo addaa ta’anis rukuttaa du’aa jalaa hin baafaman. Isheen lafa Kana’aan, bakka waggoota jaatamatti ol jiraattuu taatee turteetti duute.

3. Abrahaam isheef gaddaa ture; inni gaddaa dhugaa ture. Inni sirnoota gaddaa yeroo sanaa akka aadaatti, akka warra gaddaa karaa irra deemanitti, raawwachuu qofa osoo hin taane, haadha manaa gaarii dhabuu isaatiif dhugumaan gadda isaa ibse, akkasumas jaalala isaa isheef qabu kan dhumaatti hin jijjiiramne agarsiise. Jechi lama fayyadamameera: inni gaddachuufis boo’uufis dhufe. Gaddi isaa soba osoo hin taane, dhugaa ture. Inni dunkaana ishee dhufee, reeffa cina taa’e, achitti imimmaan isaa akka buusuuf, iji isaa garaa isaa akka tuquuf, akkasumas yaadannoo ishee deemtee jirtuuf kabajaa guddaa akka kennuuf. Hubadhaa, du’a firoota keenyaa gaddachuun seera qabeessa qofa osoo hin taane, dirqama dha; kunis qophii Waaqayyoo kan akkasitti boo’ichaafii gaddaaf nu waamuuf ajajamuudhaan, akkasumas warra kabajni isaaniif maluuf kabaja kennuudhaani. Imimmaan firoota keenya du’aniif kennaa malu dha. Yeroo qaamni facaafamu, bishaan itti naqamuu qaba. Garuu akka warra abdii hin qabneetti gaddachuu hin qabnu; sababiin isaas, nu’i isaan ilaalchisee fi ofii keenya ilaalchisees ayyaana Waaqayyootiin abdiin gaariin nu’i qabna.

I. Abrahaam ollaa isaa Heetota biraa iddoo awwaalchaa kadhate, lakk. 3, 4. Amma kana gochuun isaa dinqisiisaa ture; garuu kun dandeettii dhabuu isaa osoo hin taane, raawwii Waaqayyoo irraa kan dhufe ta’uu isaa fudhachuu qabna. Akka Hojii Ergamootaa 7:5 irratti dubbatameetti, Waaqayyo lafa Kana’aan keessatti dhaala tokko illee isaaf hin kennine. Warri erga du’anii booda qaama isaaniitiif iddoo awwaalchaa qopheessuuf dhimma qaban hundi, akkasuma lubbuu isaaniitiif iddoo boqonnaa qopheessuuf dhimma qabaatan gaarii ture. Asitti ilaali:

1. Dhimmi kun yeroo sana gadda Abrahaam irraa gara biraatti deebisuuf gargaare: Inni nama du’e sana duraa ka’e. Warri gadda nama isaanii du’eef baay’isanii gaddaan miidhamuuf jiran, akkasumas qorumsa sana keessa seenuuf jiran, dhabamuu isaanii irratti xiyyeeffachuu fi kophaa isaanii taa’anii gaddaan liqimfamuu irraa of eeguu qabu. Yeroon nama du’e sana duraa ka’anii gadda dhaaban jiraachuu qaba. Waaqayyoof galanni haa ta’u, gammachuun keenya jireenya uumama kamiyyuu irratti hin hundaa’u. Kunoo, dhimmi awwaalchaa, yeroo gaddi jalqaba irratti nama to’achuuf dhiibbaa guddaa qabu, gadda sana irraa nama deebisuuf gargaaruu danda’a. Boo’uun faca’uu hin dhoorku.

2. Sababii inni ijoollee Heetotaa wajjin itti fayyadame, inni kun ture: “Ani nama ormaa fi keessummaa isin bira jiraatu dha; kanaafuu, qophii hin qabu, iddoo awwaalchaa naaf kennuuf isin kadhachuu qaba.” Kun Abrahaam lafa irratti nama ormaa fi imaltuu ta’uu isaa ittiin beeksise ture; kana beeksisuufis hin qaana’ine, Ibroota 11:13. Hubadhaa, duuti firoota keenyaa addunyaa kana keessa akka mana keenya hin jirree nu yaadachiisuu qaba. Isaan yeroo deeman, “Nuyis deemna” jedhaa.

3. Dhimmi kun hanga xumurameetti tasgabbii dhabuu isaa, jecha kana keessatti mul’ata: “Nama koo du’e kana ija koo duraa awwaaluuf.” Hubadhaa, duuti warra yeroo jiraatan ija keenyaaf hawwii turan, ija keenyaaf nama hin gammachiisne godha. Fuulli haaraa fi jiraataa ture, daalacha’ee fi sodaachisaa ta’a, akkasumas gara biyya dukkanaa geessuuf ta’a. Yeroo isheen ija isaa dura turte, gadda isaa haaressaa turte, inni immoo kana ittisuu barbaade.

II.