Keessa Deebii 17

Kanaafuu, aarsaa Kiristoos isa mudaa hin qabne, qulqulluu fi xurii tokko hin qabne sana yaadachuuf waamamne; akkasumas Waaqayyoon dandeettii, yeroo fi qabeenya keenya isa gaariidhaan tajaajiluuf gorfamne. Yoo kana ta'uu baate, abboomamni keenya kan fakkeessaa isatti jibbisiisaa ta'a. Adabbiin guddaan akka du'aa, akkasumas duuti dinqisiisaan akka dhagaadhaan tumamuu, warra waaqolii tolfatan Yihudootarratti raawwatamuu qaba ture. Namoonni har'a waaqolii garaa isaanii keessa dhaaban hunduu, Waaqayyo yakka kana Israa'el keessatti akkamitti akka adabe haa yaadatan.

Qabiyyeen boqonnaa kanaa: I. Waa’ee qulqullinaa fi guutummaa bineensota aarsaa godhaman hundaati (lak. 1). II. Waa’ee adabbii warra waaqayyolii tolfamoo waaqeffatan (lak. 2-7). III. Waa’ee iyyannoo mana murtii gadi aanaa irraa gara sanhedriimii guddaatti dhiyaatu (lak. 8-13). IV. Waa’ee filannoo fi hojii mootii (lak. 14, kkf).

Asitti kan jiru:

I. Seera kabaja waaqeffannaa Waaqayyoo eeguuf ba’e, kan bineensi hir’ina qabu kamiyyuu aarsaa isaaf akka hin dhihaanne ajaju, lak. 1. Akka akeekkachiisa kanaatti yeroo baay’ee argineerra: Hir’ina qabu, kan nama jibbisiisu, yookiin wanta hamaa yookiin cubbuu (akka jechi itti aanu caalaatti hiikamuu danda’u), dhukkuba yookiin dadhabina, yoo jalqaba irratti hin mul’anne iyyuu, aarsaa hin godhin; kun Waaqayyo duratti jibbisiisaadha. Waaqayyo uumama hundaa irra caalaadha, kanaafis wanti inni ittiin tajaajilamu hundinuu gosa isaa keessaa isa gaarii ta’uu qaba. Aarsaan Kakuu Moofaa immoo karaa adda ta’een akkas ta’uu qaba, sababiin isaas isaan fakkeenya Kiristoos, kan hoolaa hir’ina yookiin xurii hin qabne (1 Phe. 1:19), cubbuu hundaa fi mul’ata cubbuu hundaa irraa guutummaatti qulqulluu ture. Yeroo boodaa mana sagada Yihudootaa keessatti, yeroo boojuun Baabilon isaan waaqeffannaa tolfamoo irraa isaan fayyise, garuu seera kana cabsuudhaan, jaamaa, naafaa fi dhukkubsataa aarsaa godhanii dhiheessuudhaan, xuraa’ummaan isaan irratti himatameera, Mil. 1:8.

II. Seera warra waaqayyolii tolfamoo waaqeffatan adabuuf ba’e. Warra kaan gara waaqeffannaa tolfamootti geessuun yakka guddaa ture (boq. 13), asittis gowwoomfamuu danda’uun yakka xiqqaa miti. Yoo jaamaan jaamaa akkasitti dogoggorsiise, lamaanuu boolla keessa bu’u. Kanaaf Waaqayyo cubbuu sanaaf soda guddaa akka qabaatan godha, cubbuu sana yakka guddaa akka ta’etti ilaaluu qabu, yeroo seeronni adabbii hedduun isa irratti ba’an, akkasumas warra karaa biraatiin hin amanne cubbuu sana irraa dhoorkuuf ture; garuu seera du’a hojjetu ta’us, bu’aa hin arganne. Asitti ilaali:

1. Yakki seera kanaan adabamuuf ture maali ture, waaqayyolii biraa tajaajiluu yookiin waaqeffachuu, lak. 3. Waaqeffannaan tolfamoo durii fi fudhatama qabu kan ibsame, aduu, ji’aa fi urjii waaqeffachuudha; kun yoo wanta jibbisiisaa akkasii ta’e, muka fi dhagaa, yookiin fakkeenya bineensota salphaa fi tuffatamoo waaqeffachuun caalaatti jibbisiisaadha. Kanaaf akkana jedhameera: (1.) Kun wanta Waaqayyo hin ajajne. Inni irra deddeebi’ee dhoorkeera; garuu yoo wanti biraa isa irratti hin jiraanne iyyuu, kun ga’aa akka ta’e agarsiisuuf akkasitti ibsameera (sababiin isaas waaqeffannaa Waaqayyoo keessatti, hundeeffamni fi ajajni isaa seeraa fi mirga keenya ta’uu qaba), akkasumas Waaqayyo waaqeffattoota isaa uumamawwan isaanii wajjin akka wal qixxeessan hin ajajne: Waaqayyo yoo kana akka godhan isaan ajajeera ta’e, akka salphinaa fi tuffiitti isa irratti komachuu danda’u turan; garuu yeroo inni dhoorke, hafuura mormii irraa kan ka’e, salphina kana ofii isaanii irratti fidu. (2.) Kun Waaqayyo duratti hammeenya, lak. 2. Akkaataa kamiinuu yoo dhokfame iyyuu, inni ni arga, akkasumas yoo karaa ogummaa qabuun dhokfame iyyuu, inni ni jibba: kun cubbuu ofii isaa keessatti baay’ee hamaa fi Waaqayyo hundumaa danda’uuf tuffii guddaa dhihaatuudha. (3.) Kun cabsa kakuu ti. Waaqayyo sababa kanaaf isaan saba isaa addaa akka ta’an fudhate, inni akka Waaqa isaanii qofaatti isa tajaajilanii fi waaqeffatan, kanaaf yoo kabaja isa qofaaf ta’u nama biraaf kennan, kakuun sun ni diigama, bu’aan isaa hundinuu ni dhabama. Cubbuun biraa ajaja cabsuu ture, garuu kun cabsa kakuu ture. Kun ejja hafuuraa, kan hidhata gaa’elaa cabsu ture. (4.) Kun Israa’el keessatti jibbisiisaadha, lak. 4. Waaqeffannaan tolfamoo nama kamiyyuu keessatti hamaa ture, garuu Israa’el keessatti, saba mul’ata addaa fedhii fi jaalala Waaqayyo dhugaa fi jiraataa qofaatiin eebbifame keessatti, addatti jibbisiisaa ture.

2. Akkaataa itti qoratamu. Odeeffannoo kenname irratti, yookiin sababa shakkii nama kamiyyuu, dhiira yookiin dubartii, waaqayyolii biraa tajaajile jedhu irratti, (1.) Qorannoon godhamuu qaba, lak. 4. Jalqaba irratti mirkanaa’aa fakkaachuu baatus, booda qorannoo irratti mirkanaa’aa ta’uu danda’a; yoo argamuu danda’e, adabbii malee hin hafu; yoo hin argamne iyyuu, qorannoon isaa qofti biyyattii soda cubbuu sanaan guuta. (2.) Ragaan dhihaachuu qaba, lak. 6. Yakki sun hammam hamaa fi balaafamaa ta’us, ragaa gaarii, dhugaa baatuu lamaan yookiin isaa ol ta’aniin yoo isa irratti hin jiraanne, nama tokkoof adabbii kennuu hin qaban. Waaqayyoon kabajuu jedhanii nama qulqulluu miidhuu hin qaban. Seerri kun, kan dhimma lubbuu keessatti dhugaa baatuu lama gaafatu, duraan Lak. 35:30 irratti argineerra; Mat. 18:16 irratti caqasameera.

3. Murtiin akkamii darbuu fi raawwatamuu qaba. Adabbiin guddaan akka du’aa, duuti guddaan akka dhagaadhaan tumamuu, waaqeffataa irratti, dhiira yookiin dubartii ta’u, raafamni saala dadhabaa sababa hin ta’u, lak. 5. Bakki adabbiin itti raawwatamu balbala magaalaa ta’uu qaba, akka salphinni yakka raawwataa irratti guddatu fi akeekkachiisni warra kaan hundaaf ifa ta’u.