መጽሐፈ ሩት 3

3:1-5 የትዳር ሁኔታ በምድር ላይ ከማንኛውም ነገር በላይ ዕረፍት ሊሆን ይገባል፤ ምክንያቱም ፍቅራችንን ማጽናትና ለሕይወት ዘመን የሚሆን ግንኙነት መመሥረት ስላለበት ነው። ስለዚህ በትዳር ውስጥ በከፍተኛ ቁም ነገርነት፣ ለመሪነት፣ ለእግዚአብሔር በረከት በቅንነት በሚቀርብ ጸሎት፣ እንዲሁም ትእዛዛቱን በማክበር መሳተፍ አለበት። ወላጆች ልጆቻቸውን በዚህ አስፈላጊ ጉዳይ በጥንቃቄ ሊመክሩ ይገባል፤ ይህም ለነፍሳቸው መልካም እንዲሆንላቸው ነው። ሁልጊዜም መታወስ ያለበት ነገር ቢኖር፣ ለነፍሳችን መልካም የሆነው ነገር ለእኛም ምርጡ እንደሆነ ነው። ኑኃሚን የመከረችው መንገድ ለእኛ እንግዳ ቢመስልም፣ በእስራኤል ሕጎችና ልማዶች መሠረት ነበር። የታቀደው እርምጃ የክፋት መልክ ቢኖረው ኖሮ ኑኃሚን ባልመከረችው ነበር። ሕግና ልማድ፣ አሁን ወደ እውነተኛው ሃይማኖት ለተቀላቀለችው ለሩት፣ በቦዔዝ ላይ ሕጋዊ መብት ሰጥቷታል። መበለቶች ይህን መብት ማስከበር የተለመደ ነበር (ዘዳግም 25:5-10)። ነገር ግን ይህ በሌሎች ዘመናት ለመምሰል አልተመዘገበም፤ በዘመናዊ ደንቦችም ሊፈረድበት አይገባም። በዚህ ውስጥ የክፋት ነገር ቢኖር ኖሮ፣ ሩት እጅግ በጣም በጎነትና ማስተዋል ያላት ሴት ስለነበረች ልትሰማው ባልቻለችም ነበር።

ምዕራፍ 3 በቀደመው ምዕራፍ የሩት ምግባር ምን ያህል የተገባ እንደነበር ማድነቅና ከዚህም ታሪክ ምን መልካም ትምህርት ማግኘት እንደምንችል ማሳየት እጅግ ቀላል ሆኖ አግኝተነዋል፤ በዚህ ምዕራፍ ግን ከነውር ክስ ለመከላከልና ክፉ አጠቃቀም እንዳይኖረው ለማድረግ ብዙ ጥረት ማድረግ ይኖርብናል፤ ነገር ግን የዚያን ጊዜ መልካምነት እዚህ የተመዘገበው ነገር ክፉ እንዳይሆን አድርጎታል፤ የዚህ ዘመን ክፋት ግን ማንም ሰው አሁን ተመሳሳይ ነገር እንዲያደርግ አያጸድቅም። እዚህ ላይ የሚከተሉት ይገኛሉ፦

I. ኑኃሚን አማቷ ቦዔዝን እንደ ባሏ እንድትጠይቅ የሰጠቻት መመሪያዎች (ቁጥር 1-5)።

II. ሩት እነዚያን መመሪያዎች በትክክል መፈጸሟ (ቁጥር 6, 7)።

III. ቦዔዝ የሰጣት ደግና የተከበረ አያያዝ (ቁጥር 8-15)።

IV. ወደ አማቷ መመለሷ (ቁጥር 16-18)።

ቁጥር 1-5 እዚህ ላይ፣

I. ኑኃሚን ለልጅዋ ምቾት ያላት እንክብካቤ ያለ ጥርጥር እጅግ የሚያስመሰግንና ለመምሰል የተመዘገበ ነው። እርስዋ ራሷ ለማግባት ምንም ሀሳብ አልነበራትም ነበር (ምዕራፍ 1:12)። ነገር ግን እርስዋ አሮጊት ብትሆንም ዘለቄታዊ መበለትነትን ለመቀበል ወስና ነበር፤ ሆኖም ወጣት የሆነችውን አማቷን በዚህ ሁኔታ ውስጥ ለማስቀረት ከማሰብ የራቀች ነበረች። ዕድሜ ለወጣትነት መለኪያ መሆን የለበትም። በተቃራኒው፣ እርስዋ በጥሩ ሁኔታ እንድታገባ እንዴት ማድረግ እንዳለባት በማሰብ የተሞላች ነበረች። ጥበቧ ለልጅዋ ያቀደችው ነገር የልጅዋ ትህትና ለራሷ እንዳታቅድ የከለከለውን ነበር (ቁጥር 1)። ይህንን ያደረገችው

1. ለሞቱት ፍትሕ ለመስጠት፣ ለሄዱት ዘር ለማስነሳት፣ በዚህም ቤተሰቡ እንዳይጠፋ ለማድረግ ነበር።

2. አማቷን በደግነትና በአመስጋኝነት ለመያዝ ነበር፤ እርስዋም ለእርስዋ እጅግ ታዛዥና አክባሪ ሆና ነበር። "ልጄ" (እርስዋን በሁሉም ረገድ የራሷ አድርጋ እየተመለከተች) አለች፣ "እረፍት አላፈላግልሽምን?" ይህም ማለት በትዳር ውስጥ መረጋጋት ማለት ነው፤ "መልካም ባል አላገኝልሽምን? መልካም እንዲሆንልሽ?" ይህም ማለት "በብዛትና በደስታ እንድትኖሪ፣ እና አሁን በምንኖርበት ዝቅተኛና አሳዛኝ ሁኔታ ውስጥ ቀናትሽን ሁሉ እንዳታሳልፊ" ማለት ነው። ማስታወሻ፦ (1.) ትዳር ለወጣቶች የእረፍት ሁኔታ ነው ወይም መሆን አለበት። የሚንከራተቱ ፍቅሮች ከዚያ ይረጋጋሉ፣ ልብም ማረፍ አለበት። በባል ቤትና በልቡ ውስጥ ያርፋል (ምዕራፍ 1:9)። ትዳር የማያረጋጋቸው በእርግጥም ግራ የተጋቡ ናቸው። (2.) ወደ ትዳር የሚገቡ ሰዎች ሊፈልጉትና ሊያቅዱት የሚገባው ነገር መልካም እንዲሆንላቸው ነው፤ ለዚህም ሲባል በጥሩ ሁኔታ መምረጥ አስፈላጊ ነው፤ አለበለዚያ፣ ለእነርሱ እረፍት ከመሆን ይልቅ ታላቅ ጭንቀት ሊሆን ይችላል። ወላጆች ልጆቻቸውን ሲያጋቡ፣ መልካም እንዲሆንላቸው ይህንን በአእምሯቸው ሊይዙ ይገባል። እናም ሁልጊዜም ቢሆን ለነፍሳችን የሚበጀው ለእኛም የሚበጀው መሆኑን ማስታወስ አለብን። (3.) ወላጆች ይህንን እረፍት ለልጆቻቸው መፈለግና ለዚህም ሲባል በጊዜው ማድረግ የሚገባቸውን ሁሉ ማድረግ ግዴታቸው ነው። እናም ልጆቻቸው ይበልጥ ታዛዥና አክባሪ በሆኑ ቁጥር፣ ምንም እንኳን እነርሱን ለመተው ቢቸገሩም፣ ይበልጥ ሊያስተናግዷቸውና ሊያሻሽሏቸው ይገባል።

II. ለልጅዋ ከፍታ ያደረገችው መንገድ እጅግ ያልተለመደና አጠራጣሪ ይመስላል። በእርሱ ውስጥ ተገቢ ያልሆነ ነገር ካለ፣ ጥፋቱ በኑኃሚን ላይ መሆን አለበት፤ እርስዋም ልጇን ለዚህ ያነሳሳችውና የእስራኤልን ሕጎችና ልማዶች ከሩት በተሻለ የምታውቅ ወይም ማወቅ የነበረባት ነበረች።

1. ቦዔዝ ለሟቹ የቅርብ ዘመድ በመሆኑና (ኑኃሚን እስከምታውቀው ድረስ) አሁን በሕይወት ካሉት ሁሉ የቅርብ በመሆኑ፣ የኤሊሜሌክ የበኩር ልጅ የነበረውንና ያለዘር የሞተውን የማሕሎንን መበለት እንዲያገባ በመለኮታዊ ሕግ ግዴታ ነበረበት (ቁጥር 2)፦ "ቦዔዝ ከዘመዶቻችን አይደለምን? ስለዚህም ጉዳያችንን የመንከባከብ የሕሊና ግዴታ የለበትምን?" ይህ በክርስቶስ እግር ስር በእምነት እንድንወድቅ ሊያበረታታን ይችላል፤ እርሱ የቅርብ ዘመዳችን ነውና፤ ተፈጥሮአችንን በራሱ ላይ በመውሰዱ፣ ከአጥንታችን አጥንት ከሥጋችንም ሥጋ ነው።

2. አሁን መከሩ ሁሉ አልቆ ስለነበር፣ ሩት አጫጆቹን ዘወትር በመከታተል ከእርሱ ጋር ብዙ መተዋወቅ ስለፈጠረች፣ ይህንን ነገር ለማስታወስ አመቺ ጊዜ ነበር፤ እርሱም ለሩት በትንንሽ ነገሮች ያሳየው ደግነት፣ ኑኃሚን በዚህ በትልቁ ጉዳይ ደግነት የጎደለው፣ ይባስ ብሎም ፍትሕ የጎደለው እንደማይሆን እንድትጠብቅ አበረታትቷት ነበር። እርሷም ቦዔዝ በአውድማው ላይ የመንፈያ በዓል ሲያደርግ (ቁጥር 2)፣ የመከርን ደስታ እዚያው ሲያጠናቅቅና ሠራተኞቹን እንደ ደግ ጌታ ሲያስተናግድ፣ ወደ እርሱ ለመቅረብ ጥሩ አጋጣሚ እንደሆነ አሰበች፦ "ዛሬ ማታ ገብስ ይነፋል" ይህም ማለት "ዛሬ ማታ ግብዣ ያደርጋል" ማለት ነው። ናባልና አቤሴሎም በበጎች መላጫቸው ላይ በዓል እንዳደረጉ ሁሉ፣ ቦዔዝም በመንፈያው ላይ አደረገ።

3. ኑኃሚን ሩት ራሷ ይህንን እንድታደርግ እጅግ ተገቢ ሰው እንደሆነች አሰበች፤ ምናልባትም በዚያ አገር በዚህ ጉዳይ ሴትየዋ ጥያቄውን ማቅረብ ልማድ ሊሆን ይችላል፤ ይህ በሕጉ (ዘዳግም 25:7-9) በብዙ መልኩ ተጠቁሟል። ስለዚህ ኑኃሚን አማቷን ንጹሕና ሥርዓታማ እንድትሆን አዘዘቻት፣ ራሷን እንድታስውብ ሳይሆን (ቁጥር 3)፦ "ታጠቢና ተቀቢ፣ (እንደ ኤልዛቤል) አትቀቢ፣ ልብስሽን ልበሺ፣ ነገር ግን የጋለሞታ ልብስ አይሁን፣ እናም ወደ አውድማው ውረጂ"፤ እዚያም ለተደረገው እራት ተጋብታ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን ራሷን ማሳወቅ የለባትም፣ ማለትም ዓላማዋን ማሳወቅ የለባትም (እርስዋ ራሷ በቦዔዝ አጫጆች ዘንድ በደንብ የታወቀች መሆን አለባት) ኩባንያው እስኪበተንና ቦዔዝ እስኪገለል ድረስ። በዚህ አጋጣሚም በራሱ ቤት ከምታገኘው ይልቅ በግል ወደ እርሱ ለመቅረብ ቀላል ይሆንላት ነበር። እናም እስከዚህ ድረስ መልካም ነበር።

4. ነገር ግን፣ እርሱ በአልጋው ላይ ተኝቶ ሳለ በእግሩ ስር ለመተኛት መምጣቷ፣ እንደዚህ ያለ የክፋት መልክ ነበረው፣ ወደ ክፋት እንደዚህ ያለ መቅረብ ነበር፣ እናም ለክፋት እንደዚህ ያለ አጋጣሚ ሊሆን ይችል ነበር፣ ይህም እንዴት ልናጸድቀው እንደምንችል በደንብ አናውቅም። ብዙ ተርጓሚዎች፣ በተለይም ታላቁ ሚስተር ፑል፣ ይህንን ተገቢ አይደለም ብለው ያስባሉ። መልካም እንዲመጣ ክፉ ማድረግ የለብንም። ብልጭታውንና ጭሱን አንድ ላይ ማምጣት አደገኛ ነው፤ ትንሽ እሳት ምን ያህል ታላቅ ነገር ሊያቀጣጥል ይችላልና! ሁሉም ሰው ይህ እንደ ምሳሌ ሊወሰድ እንደማይገባ ይስማማሉ፤ የእኛ ሕጎችም ሆኑ ዘመናችን የዚያን ጊዜ ያህል አይደሉም፤ ሆኖም እኔ መልካሙን ለማሰብ ፈቃደኛ ነኝ። ቦዔዝ፣ እነርሱ እንደገመቱት፣ የቅርብ ዘመድ ከሆነ፣ እርስዋ በእግዚአብሔር ፊት ሚስቱ ነበረች (እኛ እንደምንለው)፣ እናም ጋብቻውን ለማጠናቀቅ ትንሽ ሥነ ሥርዓት ብቻ ያስፈልግ ነበር፤ ኑኃሚንም ሩት እንደ ሚስቱ ካልሆነ በስተቀር ወደ እርሱ እንድትቀርብ አላሰበችም። ቦዔዝ አዛውንት ብቻ ሳይሆን (አማቷን ወደ እርሱ በጣም በማቅረብ በዚያ ብቻ አትታመንም ነበር)፣ ነገር ግን ከባድና አስተዋይ ሰው፣ በጎና ሃይማኖተኛ ሰው፣ እና እግዚአብሔርን የሚፈራ ሰው እንደሆነ ታውቅ ነበር። ሩት ትሑት ሴት፣ ንጽሕት፣ እና በቤቷ የምትኖር እንደሆነች ታውቅ ነበር (ቲቶ 2:5)። እስራኤላውያን በእርግጥም አንድ ጊዜ በሞዓብ ሴቶች ልጆች ተበላሽተው ነበር (ዘኍልቍ 25:1)፣ ነገር ግን ይህች ሞዓባዊት ከእነዚያ ሴቶች ልጆች አንዷ አልነበረችም። ኑኃሚን ራሷ ሐቀኛና የተከበረ ነገር ካልሆነ በስተቀር ምንም አላሰበችም ነበር፣ እናም ፍቅሯ (ሁሉን የሚያምንና ሁሉን ተስፋ የሚያደርግ) ቦዔዝም ሆነ ሩት ሐቀኛና የተከበረ ነገር ካልሆነ በስተቀር ሌላ ነገር ሊሞክሩ ይችላሉ የሚለውን ጥርጣሬ ሁሉ አስወገደ። እርስዋ የመከረችው ነገር በዚያን ጊዜ (በአገሪቱ ልማድ መሠረት) አሁን ለእኛ እንደሚመስለን ተገቢ ያልሆነና ነውር ቢሆን ኖሮ፣ ኑኃሚን እንደዚህ ያለ ትንሽ በጎነት ቢኖራት ኖሮ (ይህንን ለመጠራጠር ምንም ምክንያት የለንም)፣ ያ ብቻ ጋብቻውን ሊያበላሽና እንደ ቦዔዝ ያለ ከባድና መልካም ሰው ፍቅር ከእርስዋ ሊያርቅ ስለሚችል፣ ልጇን ለዚህ እንድታነሳሳ እንደዚህ ያለ ትንሽ ጥበብ ይኖራት ነበር ብለን ማሰብ አንችልም። ስለዚህ ነገሩ በዚያን ጊዜ አሁን እንደሚመስለን ያህል መጥፎ አይመስልም ነበር ብለን ማሰብ አለብን። ኑኃሚን አማቷን ለተጨማሪ መመሪያዎች ወደ ቦዔዝ ላከቻት። በዚህ መንገድ ጥያቄዋን ካቀረበች በኋላ፣ በሕጎች ይበልጥ የተማረው ቦዔዝ ምን ማድረግ እንዳለባት ይነግራታል። እኛም እንዲሁ በቤዛችን እግር ስር ወድቀን ፍርዳችንን ከእርሱ መቀበል አለብን። ጌታ ሆይ፣ ምን እንዳደርግ ትፈልጋለህ? (የሐዋርያት ሥራ 9:6)። ሩት እናቷ የመከረቻት ነገር ውስጥ ክፉ ነገር ቢኖር ኖሮ፣ እርስዋ እንደዛ ለማለት (ቁጥር 5)፦ "የምትዪኝን ሁሉ አደርጋለሁ"፣ እጅግ ብዙ በጎነትና እጅግ ብዙ አስተዋይነት ያላት ሴት ነበረችና። ወጣቶችም እንዲሁ ለሽማግሌዎችና ለከባድና አስተዋይ ምክራቸው መገዛት አለባቸው፣ በእርሱ ላይ የሚቃወሙት የሚጠቀስ ነገር ከሌላቸው።

3:6-13 በአንድ ዘመን ወይም በአንድ ሕዝብ ዘንድ ተገቢ ያልሆነ ነገር በሌላ ዘመን ወይም በሌላ ሕዝብ ዘንድ ሁልጊዜ እንደዚያው አይደለም።