መጽሐፈ ምሳሌ 11

የምሳሌ መጽሐፍ ምዕራፍ 11፡

1. ሰዎች የክብደትና የመጠን ማጉደልን ቀላል አድርገው ቢመለከቱትም፣ እንዲሁም እንዲህ ያሉት ወንጀሎች የተለመዱ ቢሆኑም፣ እነርሱ ግን ለእግዚአብሔር አስጸያፊ ናቸው። 2. ትሑታን እንዴት ደኅንነታቸው የጸና፣ ጸጥተኛና ምቾተኛ እንደሆኑ ስንመለከት፣ ጥበብ በትሑታን ዘንድ እንዳለ እናያለን። 3. ሐቀኛ ሰው መርሆቹ የጸኑ ናቸው፤ ስለዚህ መንገዱ ቀና ነው። 4. ሀብት በሞት ቀን ለሰው ምንም አይጠቅምም። 5. የክፋት መንገዶች አደገኛ ናቸው። 6. ኃጢአትም የራሱ ቅጣት ይሆናል። 7. ጻድቅ ሰው ሲሞት ፍርሃቶቹ ሁሉ ይወገዳሉ፤ ክፉ ሰው ሲሞት ግን ተስፋዎቹ ይጠፋሉ። 8. ጻድቃን ብዙውን ጊዜ አደገኛ ሁኔታዎች ውስጥ ከመግባት በሚገርም ሁኔታ ይጠበቃሉ፤ ኃጢአተኞች ግን በእነርሱ ፋንታ ይገባሉ። 9. ግብዞች የእግዚአብሔር ቃል እውነቶችን በብልሃታዊ ተቃውሞዎች በመጠቀም ሰዎችን ወደ ስህተትና ኃጢአት ያታልላሉ። 10. ክፉ ሰዎች ሲወድቁ ሕዝቦች ይበለጽጋሉ። 11. ሕዝቦች ይበለጽጋሉ። 12. አስተዋይ ሰው ሌሎችን በስኬታቸው አይፈርድም። 13. ታማኝ ሰው የእግዚአብሔር ክብርና የኅብረተሰብ እውነተኛ ጥቅም ካልጠየቀ በስተቀር የታመነበትን ነገር አይገልጽም። 14. ከሌሎች ጋር መመካከር ለእኛ ጥቅም እንደሆነ ብዙ ጊዜ እናገኘዋለን። 15. የቤተሰባችን ደኅንነት፣ የራሳችን ሰላምና ትክክለኛ ዕዳዎችን የመክፈል ችሎታችን አደጋ ውስጥ መግባት የለባቸውም። በተለይም በዚህ ስፍራ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለጠላቶችም እንኳ ዋስ በመሆን ያሳየውን ጸጋ እናስብ። 16. ቅድስትና አስተዋይ ሴት ክብርንና አክብሮትን ትጠብቃለች፣ ልክ ኀያላን ሰዎች ሀብትን እንደሚጠብቁት። 17. ጨካኝ፣ ጠማማና መጥፎ ጠባይ ያለው ሰው የራሱ ሥጋ የሆኑትንና ሊሆኑም የሚገባቸዉን ያሰቃያል፤ ራሱንም ይቀጣል። 18. መልካም ማድረግን ሥራው ያደረገ ሰው ዘላለማዊ እውነት ሊያረጋግጠው በሚችለው መጠን የተረጋገጠ ዋጋ ያገኛል። 19. እውነተኛ ቅድስና እውነተኛ ደስታ ነው። አንድ ሰው ኃጢአተኛ ተግባራትን በመከተል በጨመረ ቁጥር የራሱን ጥፋት ይበልጥ ያፋጥናል። 20. ለእግዚአብሔር ከግብዝነትና ከባለ ሁለት ፊትነት (እዚህ ላይ የተገለጹት) የበለጠ አስጸያፊ ነገር የለም። እግዚአብሔር በቅንነት በሚያቅዱና በሚሠሩ ሰዎች ደስ ይለዋል። 21. በኃጢአት መሰባሰብ ኃጢአተኞችን አይከላከልም። 22. ውበት ከእሱ ጋር ጥንቃቄ ወይም ትሕትና በሌላቸው ሰዎች አላግባብ ጥቅም ላይ ይውላል። ይህ ለሁሉም አካላዊ ተሰጥኦዎች እውነት ነው። 23. ክፉዎች ለሌሎች ክፉ ነገር ይመኛሉ፤ ነገር ግን በእነርሱ ላይ ይመለሳል። 24. አንድ ሰው ትክክለኛ ዕዳዎችን ባለመክፈል፣ ድሆችን ባለመርዳትና አስፈላጊ ወጪዎችን ባለመፈቀድ ሊደኸይ ይችላል። ሰዎች ያላቸውን ነገር ምንም ያህል ቢቆጥቡትም፣ እግዚአብሔር ከወሰነ ግን ከንቱ ይሆናል። 25. በሥጋዊና በመንፈሳዊ ነገሮች ሁሉ እግዚአብሔር ከሕዝቡ ጋር የሚሠራው ከወንድሞቻቸው ጋር በሚያደርጉት ልክ ነው። 26. የእግዚአብሔርን ቸርነት ስጦታዎች ለራሳችን ጥቅም ብቻ ማከማቸት የለብንም። 27. ክፉ መፈለግ እዚህ ላይ ከመልካም መፈለግ ጋር ተቃርኖ ተቀምጧል፤ መልካም የማያደርጉ ሰዎች ለራሳቸውም ቢሆን ክፉ ያደርጋሉ።

ምዕራፍ 11 ቁጥር 1 እግዚአብሔርን መምለክ የአጠቃላይ ጽድቅ ቅርንጫፍ እንደሆነ ሁሉ (እግዚአብሔርን የማያመልክ ሰው ሐቀኛ ሊሆን አይችልም)፥ እንዲሁ ሰዎችን በጽድቅ መያዝ የእውነተኛ ሃይማኖት ቅርንጫፍ ነው። ሐቀኛ ያልሆነ ሰው እግዚአብሔርን የሚፈራ ሊሆን አይችልምና፥ አምልኮውም ተቀባይነት እንደሚያገኝ ሊጠብቅ አይችልም፤ ምክንያቱም፥

1. ከንግድ ማጭበርበር ይልቅ እግዚአብሔርን የሚያስከፋ ነገር የለም። ሐሰተኛ ሚዛን እዚህ ላይ ከማንኛውም ሰው ጋር በሚደረግ ግንኙነት ውስጥ ያሉትን ሁሉንም ዓይነት ኢፍትሐዊ እና አታላይ ድርጊቶችን ይወክላል፤ እነዚህ ሁሉ ለእግዚአብሔር አስጸያፊ ናቸው፥ እናም እንደዚህ ያሉትን የተረገሙ የብልጽግና ዘዴዎችን ለመጠቀም ራሳቸውን የሚፈቅዱትን ለእርሱ አስጸያፊ ያደርጋቸዋል። ይህ እግዚአብሔር ጠባቂው ለሆነው ፍትሕ ስድብ ነው፥ እንዲሁም እግዚአብሔር ጠባቂው ለሆነው ለጎረቤታችንም በደል ነው። ሰዎች እንደዚህ ያሉትን ማጭበርበሮች ቀላል አድርገው ይመለከቷቸዋል፥ ገንዘብ በሚገኝበት ነገር ውስጥ ኃጢአት የለም ብለው ያስባሉ፤ እናም ሳይታወቅ ሲቀር፥ ራሳቸውን ሊወቅሱ አይችሉም፤ ‹‹ነቀፋ እስካልተገኘበት ድረስ ነቀፋ አይደለም›› (ሆሴዕ 12:7, 8)። ነገር ግን በወንድሞቻቸው የተበደሉትን የሚበቀል እግዚአብሔር ዘንድ አስጸያፊነታቸው አይቀንስም።

2. ከቅንና ሐቀኛ አያያዝ ይልቅ እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝ ነገር የለም፥ እኛንና አምልኮአችንን ለእርሱ ተቀባይነት እንዲኖረው ለማድረግም ከዚህ የበለጠ አስፈላጊ ነገር የለም፤ ትክክለኛ ሚዛን ደስታው ነው። እርሱ ራሱ በትክክለኛ ሚዛን ይሄዳል፥ የፍርድንም ሚዛን በእኩል እጅ ይይዛል፤ ስለዚህም በዚህ ረገድ የእርሱን ፈለግ የሚከተሉትን ይወዳል/ደስ ይለዋል። ሚዛን በትክክል ፍትሕን እንደሚያደርግ በማስመሰል ያታልላል፥ ስለዚህም ለእግዚአብሔር የበለጠ አስጸያፊ ነው።

ቁጥር 2 ልብ በሉ፥

1. ራሱን ከፍ የሚያደርግ ሰው እንዴት እንደሚያዋርድና ንቀት እንደሚደርስበት። ትዕቢት ሲመጣ ውርደትም አብሮ ይመጣል። ትዕቢት ሰዎች ራሳቸውን ሊያፍሩበት የሚገባ ኃጢአት ነው፤ ከምድር ለተፈጠረ፣ በምጽዋት ለሚኖር፣ በእግዚአብሔር ላይ ለሚመካ፣ እና ያለውን ሁሉ ላጣ ሰው ትዕቢተኛ መሆን ነውር ነው። ሌሎች የሚያፍሩበትና በንቀት የሚመለከቱት ኃጢአት ነው፤ ትዕቢተኛ ሰው ራሱን ንቀት ያደርጋል። እግዚአብሔር ሰዎችን ብዙ ጊዜ የሚያዋርድበት ኃጢአት ነው፣ ልክ ናቡከደነፆርንና ሄሮድስን እንዳዋረዳቸው፣ የእነርሱም ውርደት ከከንቱ ክብራቸው ጋር ወዲያውኑ መጣ። እግዚአብሔር ትዕቢተኞችን ይቃወማልና፣ ይቃረናቸዋል፣ እናም በሚኮሩበት ነገር ላይ ይቃወማቸዋልና (ኢሳ. 2:11፣ ወዘተ.)።

2. ራሱን የሚያዋርድ ሰው እንዴት ከፍ እንደሚልና መልካም ስም እንደሚሰጠው። በትዕቢተኞች ዘንድ ሞኝነትና ውርደት እንዳለ፣ እንዲሁ በትሑታን ዘንድ ጥበብና ክብር ይኖራል። የሰው ጥበብ አክብሮት ያሰጠዋልና ፊቱንም በሰዎች ፊት ያበራል። ወይም፣ ማንኛውም ሰው ትሑታንን ለመርገጥ በጣም ዝቅተኛ ቢሆንም፣ እግዚአብሔር ክብራቸው የሚሆን ጸጋ ይሰጣቸዋል። ትሑት መንፈስ ያላቸው ሰዎች ምን ያህል ደህና፣ ጸጥ ያሉና ምቹ እንደሆኑ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ምን ዓይነት ኅብረት እንዳላቸውና በራሳቸው ውስጥ ምን ዓይነት መጽናናት እንዳላቸው ስናስብ፣ እንዲህ እንላለን፦ ከትሑታን ጋር ጥበብ አለ።

ቁጥር 3 እግዚአብሔር ቅኖችን እንደሚመራቸውና ኃጢአተኞችንም እንደሚያጠፋቸው የተስፋ ቃል ብቻ ሳይሆን ማስጠንቀቂያም ተሰጥቷል፤ ነገር ግን ሁለቱንም ይበልጥ እንድናረጋግጥ፣ ነገሩ በሁለቱም በኩል በራሱ የሚፈጸም ይመስል እዚህ ላይ ቀርቧል።

1. የታማኝ ሰው ቅንነት በራሱ በግዴታ መንገድና በደህንነት መንገድ መሪው ይሆናል። መሠረቶቹ የተረጋጉ ናቸው፣ ሕጉም የተረጋገጠ ነው፣ ስለዚህም መንገዱ ግልጽ ነው። ቅንነቱ ጸንቶ እንዲቆም ያደርገዋል፣ መልካም ሕሊናን ከመጠበቅ በቀር ሌላ ዓላማ ስለሌለው ነፋሱ በዞረ ቁጥር አቅጣጫውን መቀየር አያስፈልገውም። ቅንነትና ታማኝነት ሰዎችን ይጠብቃሉ (መዝሙር 25:21)።

2. የክፉ ሰው በደል በራሱ ጥፋቱ ይሆናል። የመልካም ሰው ቅንነት ምንም ያህል ቢጋለጥም ጥበቃው እንደሚሆን ሁሉ፣ የኃጢአተኞች ጠማማነትም ምንም ያህል ራሳቸውን የተመሸጉ አድርገው ቢያስቡም ጥፋታቸው ይሆናል። በራሳቸው በቆፈሩት ጉድጓድ ውስጥ ይወድቃሉ (ምሳሌ 5:22)።

ቁጥር 4 ልብ በል፣

1. የሞት ቀን የቁጣ ቀን ይሆናል። የእግዚአብሔር ቁጣ መልእክተኛ ነውና፤ ስለዚህ ሙሴ በሰው ልጅ ሟችነት ላይ ባሰበ ጊዜ፣ ከዚያ የእግዚአብሔርን ቁጣ ኃይል ለማድነቅ አጋጣሚውን ተጠቀመ፣ መዝሙር 110:11። ይህ ዕዳ የተከፈለው ለተፈጥሮ ሳይሆን ለእግዚአብሔር ፍትሕ ነው። ከሞት በኋላ ፍርድ አለ፣ ያም የቁጣ ቀን ነው፣ ራእይ 6:17።

2. በዚያ ቀን ሀብት ሰዎችን አይጠቅምም። መከራውን አያስወግድም፣ ሥቃዩንም አያቀልም፣ ይልቁንም መውጊያውን አያስወግድም፤ የዚህ ዓለም መብቶች ያን ጊዜ ምን ጥቅም ይኖራቸዋል? በሕዝባዊ ፍርድ ቀን ሀብት ሰዎችን ከመጠበቅ ይልቅ ብዙ ጊዜ ያጋልጣቸዋል፣ ሕዝቅኤል 7:19።

3. ከሞት ክፋት የሚያድነው ጽድቅ ብቻ ነው። መልካም ሕሊና ሞትን ቀላል ያደርገዋል፣ ፍርሃቱንም ያስወግዳል። በሁለተኛው ሞት አለመጎዳት፣ ስለዚህም በመጀመሪያው ብዙም አለመጎዳት የጻድቃን ብቻ መብት ነው።

ቁጥር 5-6 እነዚህ ሁለት ቁጥሮች በመሠረቱ አንድ ዓይነት ናቸው፤ ሁለቱም ከቁጥር 3 ጋር ተመሳሳይ ዓላማ አላቸው። እዚህ ያሉት እውነቶች በጣም እርግጠኞችና ክብደት ያላቸው በመሆናቸው ደጋግሞ መነገር አይበዛባቸውም። ራሳችንን በእነዚህ መርሆዎች እንምራ።

I. የሃይማኖት መንገዶች ግልጽና አስተማማኝ ናቸው፤ በእነርሱም ቅዱስ የሆነ ደህንነትን ማግኘት እንችላለን። ሕያው የሆነ የቅንነትና የጸጋ መርህ የሚሆነው፦

1. በትክክለኛው መንገድ ላይ ያለን ምርጥ መመሪያ ነው። በማንኛውም አጠራጣሪ ሁኔታ ውስጥ፣ “ይህ መንገድ ነው፤ በእርሱም ሂዱ” ብሎ ይነግረናል። ያለ መሪ የሚሠራ ሰው ቀጥ ብሎ ይመለከታል፤ መንገዱንም በፊቱ ያያል።

2. ከእያንዳንዱ የተሳሳተ መንገድ የምናገኘው ምርጥ መዳን ነው። የቅኖች ጽድቅ ለእነርሱ የጥበቃ ጋሻ ይሆናል፤ ከዲያብሎስና ከዓለም ፈተናዎች እንዲሁም ከዛቻዎቻቸው ያድናቸዋል።

የክፋት መንገዶች አደገኛና አጥፊ ናቸው። ክፉዎች በራሳቸው ክፋት ወደ መከራና ጥፋት ይወድቃሉ፤ በራሳቸው ክፋትም እንደ ወጥመድ ይያዛሉ። እስራኤል ሆይ፥ ራስህን አጠፋህ። ኃጢአታቸው ቅጣታቸው ይሆናል፤ ራሳቸውን ለመጠለል ያሰቡበት ነገር ራሱ በእነርሱ ላይ ይሆናል።

ቁጥር 7

1. ክፉ ሰዎች እንኳን በሕይወት እያሉ ሲሞቱ ደስታን እንደሚያገኙ፣ ወይም ቢያንስ በዚህ ዓለም ደስታን እንደሚያገኙ በልበ ሙሉነት ሊጠብቁ ይችላሉ። ግብዝ እንደ ሸረሪት በድርዋ ውስጥ ራሱን እንደሚጠቅልልበት ተስፋ አለው። ዓለማዊው ሰው ከሀብቱ ታላቅ ነገር ይጠብቃል፤ ለብዙ ዓመታት የተከማቸ ሀብት ብሎ ይጠራዋል፣ በእርሱም ውስጥ ዕረፍት ለማግኘትና ለመደሰት ተስፋ ያደርጋል። ነገር ግን በሞት ጊዜ ተስፋቸው ይከሽፋል፤ ዓለማዊው ሰው ሊቀጥልበት የጠበቀውን ይህን ዓለም መተው አለበት፣ ግብዝም ሊሄድበት የጠበቀውን ዓለም አያገኝም (ኢዮብ 27:8)።

2. የክፉ ሰዎች መከራ ታላቅ የሚያደርገው፣ ተስፋቸው ፍጻሜን ያገኛል ብለው በሚጠብቁበት ጊዜ ወደ ተስፋ መቁረጥ ውስጥ መግባቱ ነው። ጻድቅ ሰው ሲሞት የሚጠብቀው ነገር ከጠበቀው በላይ ይሆናል፣ ፍርሃቶቹም ሁሉ ይጠፋሉ። ነገር ግን ክፉ ሰው ሲሞት ተስፋዎቹ ይደመሰሳሉ፣ ሙሉ በሙሉ ይፈርሳሉ፤ በዚያው ቀን ራሱን ያስደሰተባቸው ሀሳቦቹ ይጠፋሉ፣ ተስፋዎቹም ይረግፋሉ።