2ffaa Seenaa Baraa 13

GAZBIBAfaan Oromoo22 Keeyyattoota5:17 Dhaggeeffadhu
Dhaggeeffadhu 5:17 · Idilee · Diraamaawaa Biblight keessatti bani

1Yerobi'aam mootiin Israa'el mo'ee waggaa kudha saddeettaffaa isaatti Abiiyaan biyya Yihudaa irratti mootii in ta'e.

2Inni Yerusaalem keessa taa'ee waggaa sadii mo'e; haati isaa “Miikaayaa” jedhamti; isheen intala Urii'el nama mandara Giibe'aa ti; Abiiyaa fi Yerobi'aam gidduuttis lolli ka'ee ture.

3Abiiyaan loltoota jajjaboo kumaatama dhibba afur fo'atee lolatti in ka'e; Yerobi'aam immoo loltoota jagnoota kumaatama dhibba saddeet fo'atee lolatti in ba'e.

4Yommus Abiiyaan biyya gaaraa isa kan Efreem keessaa tulluu Zamaraayim irra dhaabatee,“Yaa Yerobi'aam, isin namoonni Israa'el hundinuus mee dhaga'aa!

5Waaqayyo gooftaan inni kan Israa'el, kakuu soogiddaan bara baraaf jabaatee dhaabateen Daawitiif, sanyii isaatiifis Israa'el irratti mootummaa akka kenne hin beektanii ree”

6Yerobi'aam ilmi Nebaat hojjetaa Solomoon ilma Daawit inni ture garuu amma gooftaa isaa irratti ka'eera.

7Namoonni gatii hin qabnee fi namoonni waa'ee hin baafne gara isaa goranii, Rehobiyaam ilma Solomoonitti in jabaatan; Rehobiyaam immoo mucaa laphe-laafessa waan tureef, isaaniin mormuu hin dandeenye.

8“Isin amma mootummaa Waaqayyoo isa harka sanyii Daawit keessa jiruun mormuuf baatan; isin lakkoobsatti baay'ee dha, waaqayyolii tolfamoo warra Yerobi'aam mootichi fakkaattii jabbootaa warqee irraa isiniif tolchisiises of biraa qabdu.

9Kana malees ilmaan Aaron warra luboota ta'anii Waaqayyoof hojjetanii fi Lewwoota ariitanii iddoo isaanii immoo akkuma saba warra kaanii luboota ofii keessaniif godhattaniittu mitii” Namni luba ta'uudhaaf dibicha tokkoo fi korbeeyyii hoolaa torba fidee dhufu, waaqayyolii tolfamoodhaaf luba in ta'a.

10Nuuf garuu Waaqayyotu gooftaa keenya, nuyi isa hin dhiifne; ilmaan Aaron hojii lubummaa isaaniitiin Waaqayyoof in hojjetu, Lewwoonnis isaan in gargaaru.

11Isaan ganamaa fi galgala qalma gubamuu fi ixaana fooliin isaa urgaa'u Waaqayyoof in dhi'eessu, buddeena ilaalchaa gabatee akka seeraatti qulqulluu ta'e sana irra in kaa'u, galgala galgalas ibsaa, isa baattuu ibsaa isa warqee irraa hojjetame irra jirus in qabsiisu; nuyi akkasitti wanta Waaqayyo keenya nu abboome in eegna, isin garuu isa dhiiftaniittu.

12Kunoo! Waaqayyo nuu wajjin jira, inni nu geggeessa, luboonni isaas fiingee afuufanii lola isinitti in kaasisu; yaa namoota Israa'el, kun isin hin baasuutii Waaqayyo gooftaa isa kan abboota keessanii hin lolinaa!” jedhe.

13Yerobi'aam garuu loltoota isaa keessaa warra kaanii wajjin karaa fuula duraa ture; loltoota isaa keessaa warri kaan immoo karaa booddee riphanii akka eeggataniif in naannesse.

14Warri Yihudaa gara galanii yommuu ilaalan karaa fuula duraa fi karaa booddee lolli akka isaanitti qophaa'e in argan; kana irratti isaan gara Waaqayyootti in wawwaatan, luboonnis fiingee in afuufan.

15Namoonni Yihudaa iyya lolaa in dhageessisan; yommuu isaan iyyan Waaqayyo immoo Abiiyaa fi namoota Yihudaa duratti Yerobi'aamii fi Israa'eloota hundumaa in rukute.

16Waaqayyo harka namoota Yihudaatti dabarsee waan isaan kenneef, namoonni Israa'el Yihudoota duraa in baqatan.

17Yommus Abiiyaa fi loltoonni isaa rukuttaa guddaa isaan rukutanii loltoota Israa'el keessaa loltoota fo'amoo kumaatama dhibba shan in fixan.

18Namoonni Israa'el yeroo sana baay'ee in yeellaasifaman; namoonni Yihudaa garuu Waaqayyo gooftaa isa kan abboota isaanii waan amanataniif mo'icha in argatan.

19Abiiyaan ergasii Yerobi'aam duukaa bu'ee ari'ee mandaroota Bet'el, Yeshaanaa fi Efronin, gandeen naannoo mandaroota kanaa jiranii wajjin isa irraa in fudhate.

20Bara Abiiyaa keessa Yerobi'aam akka isaa duriitti deebi'ee humna hin arganne, gara dhumaattis Waaqayyo rukutee isa in ajjeese.

21Abiiyaan garuu isa durii caalaa in jabaate; inni niitota kudha afur fuudhee, ilmaan digdamii lamaa fi intaloota kudha ja'a in godhate.

22Wanta Abiiyaan bara mootummaa isaa keessa hojjete keessaa warri hafan, akki inni itti mo'aa ture, kan inni dubbates isa Iddoon raajichi waa'ee isaa ibsee caafe keessatti in argama.

Ibsa

13:1-22 Abiyyaan Yaroobi'aam Mo'ata.

Yaroobi'aamii fi sabni isaa, amantaa gatuu fi waaqolii tolfamoo sagaduudhaan, adabbii cimaa Abiyyaan isaan irratti raawwatuuf eeyyamameefiin kan mudatan turan. Amala Abiyyaa, 1Boq. 15:3 irraa akka mul'atutti, inni mataa isaatiif dhugumaan amantii qabaataa hin turre; haata'u malee, amantii saba isaa irraa of jajjabeesse. Warri humna Waaqayyoo-sodaa didan, bifa isaa qofaan of jajuun waanuma barameedha. Baay'een warra mataa isaaniitti amantii xiqqaa qaban, amantii warra kaanitti ni kabaju. Haata'u malee, Yihudaa keessa waaqeffattoota amanamoo baay'een jiraachuu isaanii fi sababni isaanii kan caalaa qajeelaa ta'e ta'uun isaa dhugaa ture.

Rakkoo isaanii keessatti, yeroo balaan gama hundaan jiru, olitti malee karaa kamiin oolmaa barbaadu turan? Karaan keenya achiitti yeroo hundumaa banaa ta'uun isaa jajjabina himamuu hin dandeenyedha. Gara Gooftaatti iyyatan. Kadannaan cimaan iyyuu dha. Iyyuu kadannaa isaaniitti iyyuu amantii dabalatanii, injifattoota irra caalaa ta'an. Yaroobi'aam billaa Abiyyaa jalaa ba'e, garuu Waaqayyo isa rukute; billaa Isaa jalaa ba'uun hin danda'amu.

Boqonnaa 13

Kitaaba Moototaa keessatti caalaa, mootummaa Abiyaa ilma Rehobiyaam ilaalchisee ibsa bal'aa asitti qabna. Achitti amalli isaa kan abbaa isaa caalaa gaarii akka hin turre argine—inni "cubbuu abbaa isaa keessa deeme, garaansaa Waaqayyo duratti qajeelaa hin turre," 1 Moot. 15:2, 3. Haa ta'u malee, asitti inni abbaa isaa caalaa waraana keessatti gootaa fi milkaa'aa ta'uu isaa argina. Inni waggaa sadii qofa mootummaa, akkasumas injifannoo guddaa humnoota Yarobi'aam irratti argateen beekama. Asitti kan qabnu:

I. Humnoonni gama lamaaniinuu dirree waraanaa keessatti walitti dhufan (lak. 3).

II. Abiyaan dura waraana dura dubbii inni dubbate, haqa sababa isaa ibsuun (lak. 4–12).

III. Rakkoo Yihudaan mala Yarobi'aamiin keessa seente (lak. 13, 14).

IV. Injifannoo isaan Waaqayyoon argatan (lak. 15–20).

V. Xumura mootummaa Abiyaa (lak. 21, 22).

Lakk. 1-12

Haati Abiyaa Ma'akaa, intala Abeshalom jedhamti, Boq. 11:20; asitti immoo Mikaayaa, intala Uri'eel jedhamti. Inni intala Abeshalom, intala isaa Taamaar (2 Sam. 14:27) irraa dhalatte, akkasumas abbaan ishee inni dhihoo Uri'eel kana ta'uu isaa baay'ee fakkaata. Haa ta'u malee, asitti Abiyaan Yarobi'aam mootii Israa'el wajjin dirree waraanaa keessa akka seenu ilaalla.

I. Waaqayyo Yarobi'aam wajjin akka wal loluuf isaaf heyyame, akkasumas waraana sana keessatti isa deeggare, Rehobiyaam akka hin gooneef garuu hin heyyamne, Boq. 11:4.

1. Yarobi'aam, yeroo sana inni jalqaba kan haleele ta'uu danda'a, Abiyaan kan godhe immoo of-eeggannoo barbaachisaa isaatiif ture. Yarobi'aam, Rehobiyaam irra jiraachuun isaa, mootummaa Yihudaa kan isaa ta'uu isaa dubbate, yookiin yoo xiqqaate mootii dargaggeessa kana irraa, teessoo irra taa'uu isaa irratti argachuu barbaade. Dubbiiwwan kanaan Abiyaan meeshaa waraanaa qabachuun gootummaa ture, Waaqayyos isa cinaa dhaabate.

2. Rehobiyaam gosoota kudhan isaa deebifachuuf yeroo yaale, Yarobi'aam amala gaarii irra ture, akkasumas isa qoruun barbaachisaa ture; garuu amma inni nama akkamii akka ta'e, dibbeewwan dhaabuudhaan fi luboota ari'uudhaan erga mul'ise booda, Abiyaan isa adabuuf heyyame, akkasumas inni kana caalaa kan yaade hin fakkaatu; Rehobiyaam immoo gosoota kudhan guutummaatti balleessuuf yaade, kunis gorsa Waaqayyoo wajjin walitti bu'a ture.

II. Waraanni Yarobi'aam kan Abiyaa dachaa lama ture (lak. 3), inni gosoota kudhan irraa waraana qopheeffachuu danda'e, Abiyaan garuu lama qofa qaba ture. Waraana gama lamaaniinuu ilaalchisee, isaan namoota jajjaboo, filatamoo fi gootota turan jedhameera; garuu waraanni Yihudaa 400,000 qofa ture, waraanni Yarobi'aam immoo 800,000 ga'a ture. Lakkoofsi xinnaan garuu injifannoo argate; waraanni yeroo hundumaa jajjabootaaf hin ta'u, sababnis baay'eef hin ta'u.

III. Abiyaan, isaan dura waraanuu isaa dura, isaan wajjin dubbate, akka isaan mana Daawititti hin deebineef (dhimmi sun murtoo Waaqayyoon murtaa'ee inni fudhate), garuu mana Daawit irratti waraanuu irraa akka dhaaban isaan amansiisuuf. Inni mootummaa Gooftaa harka ilmaan Daawititti jiru akka isaan hin mormine barbaade (lak. 8), yoo xiqqaate immoo waan qabanitti akka quufan. Hubadhaa, humna dura sababa yaaluun gaariidha. Yoo dhimmi sababaan argamuu danda'e, akkas ta'uun caalaa gaariidha, billaan caalaa. Karaa humnaa hin deemnu, hamma mala amansiisuu hundi hiika dhabutti. Waraanni `ultima ratio regum`—moototaaf furmaata dhumaa ta'uu qaba. Sababni qajeelaan gaarii hedduu hojjechuu fi miidhaa hedduu ittisuu danda'a. Dubbiin sirriin hammam humna qaba! Abiyaan waraana isaa wajjin gara giddugala biyya isaanii seenee ture; inni dubbii kana gaara Efreem irra taa'ee dubbate, achitti Yarobi'aamii fi hojjettoonni gurguddoon isa dhaga'uu danda'u turan, isaan wajjin inni marii gochuu barbaade, isaanis tole jedhan. Jeneraaloonni gurguddoon loltoota isaaniitiif dubbii dubbachuun isaan jajjabeessuun baramaadha, dubbiin Abiyaa kunis kana gochuuf yaada qaba ture, garuu Yarobi'aamii fi Israa'el hundaaf qajeelfame. Abiyaan wantoota lama mirkaneessuuf hojjete, loltoota isaa gammachiisuufii fi diina amansiisuuf:

1. Inni mirga isaa qaba ture, `jus divinum`—mirga Waaqayyoo: "Waaqayyo mootummaa Daawitii fi ilmaan isaatiif bara baraan akka kenne beektu, yookiin beekuu qabdu" (lak. 5), kunis qajeelfama idilee Waaqayyoo mootummoota qindeessuun osoo hin taane, kakuu soogiddaatiin, kakuu yeroo dheeraa, kakuu aarsaan godhame, inni yeroo hundumaa soogidda qaba ture; biskop Paatrik akkas jedhe. Israa'el hundi Daawit mootii Waaqayyoon godhame akka ta'e, Waaqayyos teessoo maatii isaa irratti akka dhaabe beekanii turan; kanaaf Yarobi'aam jalqaba teessoo Israa'el fudhachuun isaa sirrii hin turre: garuu Abiyaan dhimma sanaaf xiyyeeffannoo guddaa kenneera jedhamee hin mirkanaa'u, inni Yarobi'aam Waaqayyo irraa gosoota kudhan akka argate beeka ture.

Ibsa guutuu dubbisi Sagalee, ibsa guutuu fi dubbisa toora alaa

Hiikkoowwan8 · 6