መጽሐፈ መሣፍንት 13

13:1-7 እስራኤል ክፉ ሥራ ሠሩ፤ ከዚያም እግዚአብሔር እንደገና ለፍልስጥኤማውያን እጅ አሳልፎ ሰጣቸው። እስራኤል በዚህ ጭንቀት ውስጥ በነበረች ጊዜ፣ ሳምሶን ተወለደ። ወላጆቹ ለረጅም ጊዜ ልጅ አልባ ነበሩ። ብዙ ታላላቅ ሰዎች ከእንደዚህ አይነቶቹ እናቶች ተወለዱ። ለረጅም ጊዜ ሲጠበቁ የነበሩ ምሕረቶች ብዙውን ጊዜ ልዩ ምሕረቶች ይሆናሉ፤ በእነርሱም ሌሎች በእግዚአብሔር ምሕረት ተስፋቸውን እንዲያጸኑ ሊበረታቱ ይችላሉ። መልአኩ መከራዋን አስተዋለ። እግዚአብሔር ብዙውን ጊዜ ለሕዝቡ መጽናናትን በተገቢው ጊዜ ይልካል፤ በተለይም ችግራቸውን እጅግ በሚሰማቸው ጊዜ። ይህ የእስራኤል አዳኝ ለእግዚአብሔር ሊወሰን ይገባል። የማኖህ ሚስት መልእክተኛው ከእግዚአብሔር እንደሆነ እርግጠኛ ሆነች። ለባሏ ስለ ተስፋውም ሆነ ስለ ትእዛዙ ዝርዝር ዘገባ ሰጠች። ባሎችና ሚስቶች እርስ በእርሳቸው ከእግዚአብሔር ጋር ስላላቸው ህብረት ልምምድና ከእርሱ ጋር ባላቸው ትውውቅ ስላደረጉት መሻሻል ሊነጋገሩ ይገባል፤ ይህንንም የሚያደርጉት በቅድስና መንገድ እርስ በእርሳቸው እንዲተጋገዙ ነው።

ምዕራፍ 13 በዚህ ምዕራፍ የሳምሶን ታሪክ ይጀምራል፤ እርሱም በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ከተመዘገቡት የእስራኤል ፈራጆች የመጨረሻው ሲሆን ከኤሊ በፊት የነበረ ነው። ስለ እርሱ የተነገሩት ነገሮች ከመጀመሪያ እስከ መጨረሻ እጅግ አስገራሚና ያልተለመዱ ናቸው። በታሪክ ውስጥ ያለው ቦታው በእውነት ታላቅ ቢሆንም ከቀድሞዎቹ ፈራጆች በእጅጉ የተለየ ነው። በፍርድ ወንበር ላይም ሆነ በጦር ሜዳ ላይ፣ የፍርድ ቤትም ሆነ የሠራዊት መሪ ሆኖ አናገኘውም፤ ሆኖም በራሱ ሰውነት ለአገሩ ታላቅ አርበኛ፣ ለጠላቶቿና ለጨቋኞቿም አስፈሪ መቅሰፍትና መገደቢያ ነበር። እርሱ ታላቅ አማኝ ነበር (ዕብ. 11:32) እና በገዛ ክንዱ መዳንን ለፈጸመው ታላቅ ምሳሌ ነበር። የሌሎቹ ፈራጆች ታሪክ የሚጀምረው ወደዚያ ቦታ ከመሾማቸው ነው፤ የሳምሶን ግን የሚጀምረው ከመወለዱ፣ እንዲያውም ከመፀነሱ ነው፤ ከሰማይ የመጣ መልአክ ወደ ዓለም እንዲመጣ ያደረገው፣ ለዮሐንስ መጥምቅና ለክርስቶስ በኋላ ለሚደረገው ነገር ምሳሌ እንዲሆን ነው። ይህ በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ተዘግቧል።

I. ይህን አዳኝ ለማስነሳት ምክንያት የሆነው እስራኤል በፊልስጤማውያን መገፋት ነበር (ቁ. 1)።

II. መወለዱ ለመጀመሪያ ጊዜ ለእናቱ በመልአክ ተነገረ (ቁ. 2-5)።

III. እርሷም ትንቢቱን ለአባቱ ነገረችው (ቁ. 6, 7)።

IV. ሁለቱም ከመልአኩ እንደገና ሰሙት (ቁ. 8-14)፣ እርሱንም በአክብሮት ተቀበሉት (ቁ. 15-18)፣ እርሱም ሲለያቸው ታላቅነቱን ገለጠላቸው (ቁ. 19-23)።

V. ሳምሶን ተወለደ (ቁ. 24, 25)።

ቁጥር 1-7 የመጀመሪያው ቁጥር እስራኤል የደረሰባትን ታላቅ ጭንቀት አጭር ዘገባ ይሰጠናል፤ ይህም አዳኝ ለማስነሳት ምክንያት ሆኗል፤ ይህንንም ብዙ ጊዜ አግኝተነዋል። እንደ ቀድሞው በእግዚአብሔር ፊት ክፉ ነገር አደረጉ፤ ከዚያም እግዚአብሔር እንደ ቀድሞው በጠላቶቻቸው እጅ አሳልፎ ሰጣቸው። ኃጢአት ባይኖር ኖሮ አዳኝ አያስፈልግም ነበር፤ ነገር ግን ኃጢአት እንዲበዛ ተፈቀደ፣ ጸጋ ግን እጅግ እንዲበዛ። እግዚአብሔር አሁን የሸጣቸው ጠላቶች ፊልስጤማውያን ነበሩ፤ እነርሱም በአጠገባቸው የሚኖሩ፣ በመካከላቸው የሰፈሩ፣ ለጥፋት ከተወሰኑት ሕዝቦች የመጀመሪያዎቹና ዋናዎቹ ነበሩ፤ ነገር ግን እግዚአብሔር ሊፈትናቸው ትቷቸው ነበር (ምዕ. 3:1, 3)። የፊልስጤማውያን አምስት ገዥዎች ከእስራኤል ጋር ሲነጻጸሩ ግምት የማይሰጣቸው ሕዝቦች ነበሩ (አምስት የሚታወቁ ከተሞች ብቻ ነበሯቸው)፤ ሆኖም እግዚአብሔር በእጁ እንደ በትር ሲጠቀምባቸው እጅግ ጨቋኞችና አስጨናቂዎች ነበሩ። ይህ ችግርም ከሌሎቹ ሁሉ ረዘም ያለ ነበር፤ አርባ ዓመት የዘለቀ ሲሆን፣ ምናልባትም ሁልጊዜ በእኩል መጠን ከባድ አልነበረም። እስራኤል በዚህ ጭንቀት ውስጥ ሳለ ሳምሶን ተወለደ፤ እዚህም መወለዱ በመልአክ እንደተነገረን እናያለን። ልብ በሉ፤

I. የዘር ሐረጉ። እርሱ ከዳን ነገድ ነበር (ቁ. 2)። ዳን ማለት ፈራጅ ወይም ፍርድ ማለት ነው (ዘፍ. 30:6)። ምናልባትም ሳምሶንን በማሰብ ነበር ያዕቆብ ሲሞት፣ “ዳን ሕዝቡን ይፈርዳል” ብሎ የተነበየው፤ ማለትም፣ “ከባሪያይቱ ልጆች አንዱ ቢሆንም፣ ከእስራኤል ነገዶች ሁሉ እንደ አንዱ፣ ለሕዝቡ ፈራጅ ያመጣል” (ዘፍ. 49:16)። የዳን ነገድ ድርሻ ከፊልስጤማውያን አገር አጠገብ ነበር፤ ስለዚህም ከዚህ ነገድ የሆነ ሰው ለእነርሱ ልጓም ለመሆን እጅግ ተስማሚ ነበር። ወላጆቹ ለረጅም ጊዜ ልጅ የሌላቸው ነበሩ። ብዙ ታላላቅ ሰዎች የተወለዱት ለረጅም ጊዜ ልጅ የመውለድ በረከት ተከልክለው ከነበሩ እናቶች ነው፤ እንደ ይስሐቅ፣ ዮሴፍ፣ ሳሙኤል እና ዮሐንስ መጥምቅ ያሉ፤ ይህም ምሕረቱ ሲመጣ የበለጠ ተቀባይነት እንዲኖረው ነው። “አንቺ የማትወልጂ መካን ሆይ፥ ዘምሪ” (ኢሳ. 54:1)። ማስታወሻ፡- ለረጅም ጊዜ ሲጠበቁ የነበሩ ምሕረቶች ብዙውን ጊዜ ታላቅ ምሕረት ይሆናሉ፤ እነርሱም መጠበቅ የሚያስፈልጋቸው እንደነበሩ ይታያል፤ በእነርሱም ሌሎች በእግዚአብሔር ምሕረት ተስፋቸውን እንዲቀጥሉ ሊበረታቱ ይችላሉ።

II. ለእናቱ ልጅ እንደምትወልድ የተነገረው የምሥራች። መልእክተኛው የእግዚአብሔር መልአክ ነበር (ቁ. 3)፤ ሆኖም እንደ ሰው፣ የነቢይ ወይም የእግዚአብሔር ሰው መልክና አለባበስ ይዞ ታየ። ይህ መልአክም (እንደ ምሁሩ ጳጳስ ፓትሪክ ግምት፣ በቁ. 18 ላይ) ጌታ ራሱ ነበር፤ ማለትም መሲሕ ሊሆን የነበረው የእግዚአብሔር ቃል ነበር፤ ስሙም ድንቅ (ቁ. 18) እና እግዚአብሔር (ቁ. 19) ተብሎ ተጠርቷልና። ታላቁ አዳኝ በዚህ ምሳሌያዊ አዳኝ ጉዳይ ላይ በልዩ ሁኔታ ተጨንቆ ነበር። ይህ ያልተለመደ መልእክት የተላከው የማኖኅና የባለቤቱ፣ የማይታወቁ የዳን ሰዎች፣ ሲሉ ብቻ አልነበረም፤ ነገር ግን የእስራኤልን ሲል ነበር፤ እርሱም አዳኛቸው ሊሆን ነበርና፤ ይህ ብቻም ሳይሆን (ለእስራኤል ያደረጋቸው አገልግሎቶች የመምጣቱን ታላቅነት የሚያሟሉ አይመስሉምና) የመሲሑን ሲል ነበር፤ እርሱም የእርሱ ምሳሌ ሊሆን ነበርና፤ መወለዱም እንደ እርሱ በመልአክ ሊነገርለት ይገባ ነበር። መልአኩ ባስተላለፈው መልእክት ውስጥ፣

1. የመከራዋን ሁኔታ ተመለከተ፡- “እነሆ፥ አንቺ መካን ነሽ፥ አትወልጂምም።” ከዚህም እርሱ ነቢይ እንደሆነ ልትረዳ ትችል ነበር፤ ምንም እንኳ ለእርሷ እንግዳ ቢሆንና ከዚህ በፊት አይታው የማታውቀው ቢሆንም፣ ይህ የእርሷ መከራ እንደሆነ ያውቅ ነበር። ይህን የነገራት ሊነቅፋት ሳይሆን፣ ምናልባትም በዚህ ጊዜ እርሷ ይህን መከራዋን እያሰበችና ልጅ እንደሌላት ተጽፎባት እንዳለች በማሰብ ራሷን ስታዝን ስለነበር ነው። እግዚአብሔር ብዙውን ጊዜ ለሕዝቡ መጽናናትን የሚልከው ከችግራቸው እጅግ በሚሰማቸው ጊዜ ነው። “አሁን መካን ነሽ፣ ነገር ግን ሁልጊዜ እንደዚያ አትሆኚም” ብላ እንደፈራችው፣ “ለረጅም ጊዜም እንደዚያ አትሆኚም።”

2. ልጅ እንደምትፀንስና እንደምትወልድ አረጋገጠላት (ቁ. 3)፤ ማረጋገጫውንም ደገመ (ቁ. 5)። የመለኮታዊ ቃልን ኃይል ለማሳየት፣ ከሁሉ የላቀ ኃይል የነበረው ሰው የተስፋ ልጅ ነበር፤ እንደ ይስሐቅ፣ በተስፋ ኃይልና በጎነት፣ እንዲሁም በዚያ ተስፋ በማመን የተወለደ (ዕብ. 11:11፤ ገላ. 4:23)። ብዙ ሴቶች ለረጅም ጊዜ መካን ከሆኑ በኋላ በፕሮቪደንስ ልጅ ወልደዋል፤ ሳምሶን ግን በተስፋ ነበር፤ ምክንያቱም ለረጅም ጊዜ በብሉይ ኪዳን ቅዱሳን እምነት ሲጠበቅ የነበረው የተስፋ ዘር ምሳሌ ነበርና።

3. ሕፃኑ ከመወለዱ ጀምሮ ናዝራዊ እንዲሆን ወሰነ፤ ስለዚህም እናቱ የናዝራውያንን ሕግ እንድትገዛ (የናዝራዊ ስእለት ባይኖራትም) እና ይህ ሕፃን ከእርሷ ምግብ በሚያገኝበት ጊዜ ሁሉ፣ በማኅፀን ውስጥም ሆነ በጡት ላይ፣ ወይን ወይም የሚያሰክር መጠጥ እንዳትጠጣ ወሰነ (ቁ. 4, 5)። ልብ በሉ፡- ይህ የእስራኤል አዳኝ እጅግ ጥብቅ በሆነ መንገድ ለእግዚአብሔር የተወሰነና የቅድስና ምሳሌ መሆን አለበት። እግዚአብሔር ከወጣቶቻቸው ናዝራውያንን ማስነሳቱ ለሕዝቡ እንደ በጎነት ተነግሯል (አሞጽ 2:11)። ሌሎች ፈራጆች ከእግዚአብሔር የራቁበትን ሁኔታ አስተካክለው ነበር፤ ሳምሶን ግን ከእነርሱ ሁሉ ይልቅ ለእግዚአብሔር የተቀደሰ ሆኖ መታየት አለበት፤ እናም ስለ ስህተቶቹ የምናነበው ነገር ቢኖርም፣ በእግዚአብሔር የተደረገ ናዝራዊ በመሆኑ፣ በሕይወቱ ሂደት ውስጥ፣ የናዝራዊነት ሥርዓት የያዘውን ሥነ ሥርዓት ብቻ ሳይሆን፣ ወደ ጌታ የመለየትን ምንነትም ጭምር እንዳሳየ ለማመን ምክንያት አለን (ዘኍ. 6:2)። ሌሎችን ማዳን የሚፈልጉ በልዩ ሃይማኖታዊነታቸው ራሳቸውን መለየት አለባቸው። እስራኤልን ከፊልስጤማውያን ነጻ ማውጣቱን የቀጠለው ሳሙኤል በእናቱ ስእለት ናዝራዊ ነበር (1 ሳሙ. 1:11)፤ ሳምሶን ደግሞ በመለኮታዊ ትእዛዝ። የዚህ አዳኝ እናት ስለዚህ ራሷን መካድ አለባት፣ እናም ርኩስ ነገርን መብላት የለባትም፤ በሌላ ጊዜ የተፈቀደው አሁን መተው ነበረበት። ተስፋው እምነቷን እንደፈተነ ሁሉ፣ ይህ ትእዛዝም ታዛዥነቷን ፈተነ፤ እግዚአብሔር ሞገሱን ለሚሰጣቸው ከሁለቱም ይጠይቃልና። ነፍሰ ጡር ሴቶች ለሰውነታቸው ፍሬ ጤንነት ወይም ጥሩ አቋም በማንኛውም መንገድ ጎጂ ሊሆን ይችላል ብለው የሚያስቡትን ሁሉ በህሊናቸው ማስወገድ አለባቸው። ምናልባትም የሳምሶን እናት ወይንና የሚያሰክር መጠጥ መተው የነበረባት ናዝራዊ እንዲሆን ስለተወሰነ ብቻ ሳይሆን፣ ታላቅ ኃይል ያለው ሰው እንዲሆን ስለተወሰነም ሊሆን ይችላል፤ ይህም የእናቱ ትዕግስት አስተዋጽኦ ያደርጋል።

4. ይህ ሕፃን ለአገሩ የሚያደርገውን አገልግሎት ተነበየ፡- “እርሱ እስራኤልን ማዳን ይጀምራል።” ማስታወሻ፡- ልጆቻችን ለእግዚአብሔር ሙሉ በሙሉ የተወሰኑ ብቻ ሳይሆኑ፣ ለሌሎች መልካም ነገርና ለትውልዳቸው አገልግሎት መሣሪያ መሆናቸው እጅግ ተፈላጊ ነው። የተገለሉ፣ ከዕቃ ሥር ያለ መብራት ሳይሆኑ፣ በመቅረዝ ላይ ያሉ መሆን አለባቸው። ልብ በሉ፡- “እርሱ እስራኤልን ማዳን ይጀምራል።” ይህ የሚያመለክተው የፊልስጤማውያን ጭቆና ለረጅም ጊዜ እንደሚቆይ ነበር፤ ምክንያቱም እስራኤል ከእርሱ ነጻ መውጣቱ፣ አንድም እርምጃ ሳይወሰድ፣ አሁን ያልተወለደው ይህ ሕፃን ለመጀመር የሚያስችል አቅም እስኪያገኝ ድረስ አይጀምርም ነበር። ሆኖም ነጻ ማውጣቱን ማጠናቀቅ የለበትም፤ እርሱ እስራኤልን ማዳን ብቻ ይጀምራል፤ ይህም ችግሩ አሁንም እንደሚቀጥል ያመለክታል። እግዚአብሔር ሥራውን ቀስ በቀስና በተለያዩ እጆች መፈጸምን ይመርጣል። አንዱ የመልካም ሥራ መሠረትን ይጥላል፣ ሌላው ይገነባል፣ ምናልባትም ሦስተኛው የላይኛውን ድንጋይ ያመጣል። አሁን በዚህ ሳምሶን የክርስቶስ ምሳሌ ነበር፤ (1.) ለእግዚአብሔር ናዝራዊ እንደመሆኑ፣ ከማኅፀን ጀምሮ ናዝራዊ። ጌታችን ኢየሱስ ራሱ ናዝራዊ ባይሆንም፣ ከኃጢአት ሁሉ ፍጹም ንጹሕ በመሆኑ፣ በውስጡ እንኳ ያልተፀነሰ በመሆኑ፣ እና ለአባቱ ክብር ሙሉ በሙሉ የተወሰነ በመሆኑ፣ በናዝራውያን ተመስሏል።